| YouTube Channel

शिरः (ziraH)

 
Monier Williams Cologne
English
शिरः in comp. for शिरस्.
Hindi
Hindi
सिर
Apte Hindi
Hindi
शिरः
पुं*
 - -
शय्या
शिरः
पुं*
 - -
अजगर
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 शीर्षम्, शीर्षकम्, मस्तकः, मस्तकम्, मुण्डः, मुण्डम्, शिरः, मुण्डकम्, मौलिः, मूर्ध्ना, वराङ्गम्, उत्तमाङ्गम्
noun
अवयवविशेषः, यस्मिन् मस्तिष्कं वर्तते।
"शीर्षाणाम् वै सहस्रन्तु विहितम् शार्ङ्गधन्वना सहस्रञ्चैव कायानाम् वहन् सङ्कर्षणस्तदा"
Synonyms:
 अग्रः, शिरः, शिखरम्
noun
कस्यपि वस्तुनः सूचिवत् अग्रभागः।
"दुर्योधनः श्रीकृष्णाय अकथयत् नाहं ददामि सूच्याः अग्रेण तुल्यां भूमिम् अपि पाण्डवेभ्यः।"
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: शिरः
Root: शिरस्
Gender: नपुं
Number: all
अर्थः ⇒ वृषशिरः
Meaning(s):
⇒ Top of a tree
Shloka(s):
3|3|15|1 ► स्कन्धः प्रघाणोऽथ शिखा शाखाऽथ शिखरं शिरः। (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|3|15|1 ⇢ शिखरम् (शिखर) (नपुं) ⇒ Top of a tree ⇒ वृषशिरः
➠ 3|3|15|1 ⇢ शिरः (शिरस्) (नपुं) ⇒ Top of a tree ⇒ वृषशिरः
Related word(s):
अमरकोशः
Sanskrit
Word: शिरः
Root: शिरस्
Gender: नपुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ head
Shloka(s):
2|6|95|1 ► उत्तमाङ्गं शिरः शीर्षं मूर्धा ना मस्तकोऽस्त्रियाम्। (मनुष्यवर्गः)
3|3|5|1 ► मारुते वेधसि ब्रघ्ने पुंसि कः कं शिरोऽम्बुनोः। (नानार्थवर्गः)
3|3|26|1 ► शृङ्गं प्राधान्यसान्वोश्च वराङ्गं मूर्धगुह्ययोः। (नानार्थवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|6|95|1 ⇢ उत्तमाङगम् (उत्तमाङ्ग) (नपुं)
➠ 2|6|95|1 ⇢ शिरः (शिरस्) (नपुं)
➠ 2|6|95|1 ⇢ शीर्षम् (शीर्ष) (नपुं) ⇒ top, tip, head, front, skull, fore-part, upper part, header [computer], cephalon [Zool. (head)], black Agallochum or aloe wood [aromatic resin embedded wood]
➠ 2|6|95|1 ⇢ मूर्धा (मूर्धन्) (पुं) ⇒ top, base, head, chief, front, skull, point, first, summit, forehead, beginning, commencement, head in general, roof or top of the palate, highest or first part of anything
➠ 2|6|95|1 ⇢ मस्तकः (मस्तक) (पुं) ⇒ top, summit, upper part of anything, tuft of leaves which grows at the top of various species of palm trees
➠ 2|6|95|1 ⇢ मस्तकम् (मस्तक) (नपुं) ⇒ top, summit, upper part of anything, tuft of leaves which grows at the top of various species of palm trees
➠ 3|3|5|1 ⇢ कन् (कम्) (नपुं)
➠ 3|3|26|1 ⇢ वराङगम् (वराङ्ग) (नपुं) ⇒ head, vagina, sorrel, green cinnamon, elegant form or body, best member of the body, principal piece or part, having an excellent form, excellent or beautiful in all parts, Cassia bark cinnamon [Laurus Cassia - Bot.]
Related word(s):
अवयव_अवयवीसंबन्धः ➡ शिरोमध्यस्थचूडा
परा_अपरासंबन्धः ➡ देहावयवः
उपाधि ➡ अवयवः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
शिरः,
पुं,
 पिप्लीमूलम् । इति मेदिनी । मस्त-कम् । इति जटाधर ॥
(यथा, --“पिण्डं दद्यात् गयाशिरे ।” इति वायुपुराणम् ॥
“शिरो वाटी शिरोऽदन्तो रजोवाटी रजस्तथा ।”इति कोषान्तरम् ॥
) शय्या । अजगरः । इतिसंक्षिप्तसारोणादिवृत्तिः ॥
शिरः, [स्]
क्ली,
 (श्रि + “श्रयतेः स्वाङ्गे शिरःकिच्च ।” उणा० ४ । १९३ । असुन् । सच कित् ।धातोः शिरादेशश्च ।) शिखरम् । (यथा, महाभारते । ४ । २३ । २ ।“यथा वज्रेण वै दीर्णं पर्व्वतस्य महच्छिरः ॥
”)मस्तकम् । इत्यमरः ॥
(यथा, लक्ष्मीचरित्रे ।“शिरः सपुष्पं चरणौ सुपूजितौ ॥
”)तच्च मासमात्रेण भवति । इति सुखबोधः ॥
तद्रोगनाशकौषधम् । यथा, --“शिरोरोगहरं लेपात् गुञ्जामूलं सकाञ्जिकम् ।”इति गारुडे १८८ अध्यायः ॥
प्रधानम् । (यथा, भागवते । ५ । १४ । ४५ ।“योगाय सांख्यशिरसे प्रकृतीश्वराय ॥
”)सेनाग्रम् । इति मेदिनी ॥