शिर (zira)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 शिर n.
  (-रं)
	 1. The head.
	 2. The root of the pepper plant.
	 f.
  (-रा) Any
vessel of the body,  really or supposed to be,  of a tubular form,  as
a nerve,  a tendon,  a gut,  &c.
	 m.
  (-रः)
	 1. A bed.
	 2. A large serpent.
E.
  शॄ to injure,  क aff.
  : see शिरस् ।

Yates

English

 शिर (रं) 1.
n.
  The head
 root of
the pepper plant. 1.
f.
  Any tu-
bular vessel of the body.

Spoken Sanskrit

English

शिर 	-	 zira 	-	 m.
  n.
  	-	 head
मस्तक 	-	 mastaka 	-	 n.
  	-	 head
शीर्ष 	-	 zIrSa 	-	 n.
  	-	 head
शिरस् 	-	 ziras 	-	 n.
  	-	 head
मुण्डयति 	-	 muNDayati 	-	 verb 	-	 shave  [ head ]
शीर्ष 	-	 zIrSa 	-	 n.
  	-	 header  [ computer ]
शीर्षक 	-	 zIrSaka 	-	 n.
  	-	 header  [ computer ]
अग्रदीप 	-	 agradIpa 	-	 m.
  	-	 headlight
अग्रदीप 	-	 agradIpa 	-	 m.
  	-	 headlight
प्रधानाचार्य 	-	 pradhAnAcArya 	-	 m.
  	-	 headmaster
सुख्याध्यओअक 	-	 sukhyAdhyaoaka 	-	 m.
  	-	 headmaster
मुद्रकाग्र 	-	 mudrakAgra 	-	 n.
  	-	 printhead  [ computer ]
मुद्रकशीर्ष 	-	 mudrakazIrSa 	-	 n.
  	-	 printhead  [ computer ]
मूर्ख 	-	 mUrkha 	-	 adj.
  	-	 dull-headed
केन्द्रकार्यालय 	-	 kendrakAryAlaya 	-	 m.
  	-	 headquarters
शिरो रक्ष 	-	 zirorakSa 	-	 sent.
  	-	 Saveyourhead.
शिरसि तैलसमुक्षणं करोतु 	-	 zirasitailasamukSaNaMkarotu 	-	 sent.
  	-	 Pleaseapplyoiltomyhead.
प्रातः आरभ्य लघु शिरोवेदना 	-	 prAtaHArabhyalaghuzirovedanA 	-	 sent.
  	-	 Slighthead-achesincemorning.
गणितश्रवणमात्रेण मम शिरोवेदना 	-	 gaNitazravaNamAtreNamamazirovedanA 	-	 sent.
  	-	 Mathematicsisahead-achetome.
सामान्यतः शिरोवेदना तदा तदा आगच्छति 	-	 sAmAnyataHzirovedanAtadAtadAAgacchati 	-	 sent.
  	-	 GenerallyIgetheadachenowandthen. 

शिर 	-	 zira 	-	 m.
  n.
  	-	 head
मस्तक 	-	 mastaka 	-	 n.
  	-	 head
शीर्ष 	-	 zIrSa 	-	 n.
  	-	 head
शिरस् 	-	 ziras 	-	 n.
  	-	 head
मुण्डयति 	-	 muNDayati 	-	 verb 	-	 shave  [ head ]
शीर्ष 	-	 zIrSa 	-	 n.
  	-	 header  [ computer ]
शीर्षक 	-	 zIrSaka 	-	 n.
  	-	 header  [ computer ]
अग्रदीप 	-	 agradIpa 	-	 m.
  	-	 headlight
अग्रदीप 	-	 agradIpa 	-	 m.
  	-	 headlight
प्रधानाचार्य 	-	 pradhAnAcArya 	-	 m.
  	-	 headmaster
सुख्याध्यओअक 	-	 sukhyAdhyaoaka 	-	 m.
  	-	 headmaster
मुद्रकाग्र 	-	 mudrakAgra 	-	 n.
  	-	 printhead  [ computer ]
मुद्रकशीर्ष 	-	 mudrakazIrSa 	-	 n.
  	-	 printhead  [ computer ]
मूर्ख 	-	 mUrkha 	-	 adj.
  	-	 dull-headed
केन्द्रकार्यालय 	-	 kendrakAryAlaya 	-	 m.
  	-	 headquarters
शिरो रक्ष 	-	 zirorakSa 	-	 sent.
  	-	 Saveyourhead.
शिरसि तैलसमुक्षणं करोतु 	-	 zirasitailasamukSaNaMkarotu 	-	 sent.
  	-	 Pleaseapplyoiltomyhead.
प्रातः आरभ्य लघु शिरोवेदना 	-	 prAtaHArabhyalaghuzirovedanA 	-	 sent.
  	-	 Slighthead-achesincemorning.
गणितश्रवणमात्रेण मम शिरोवेदना 	-	 gaNitazravaNamAtreNamamazirovedanA 	-	 sent.
  	-	 Mathematicsisahead-achetome.
सामान्यतः शिरोवेदना तदा तदा आगच्छति 	-	 sAmAnyataHzirovedanAtadAtadAAgacchati 	-	 sent.
  	-	 GenerallyIgetheadachenowandthen. 

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Wilson

English

 शिर
n.
  (-रं)
1 The head.
2 The root of the pepper plant.
f.
  (-रा) Any vessel of the body,  really, 
or supposed to be,  of a tubular form,  as a nerve,  a tendon,  a gut,  &c.
E.
  शॄ to injure,  क aff.
  : see शिरस.

Apte

English

शिरम् [śiram],  1 The head.

The root of the pepper plant (m.  also according to some,  in these senses).

रः A bed.

A large serpent. Comp.
   -जम् hair.

Apte 1890

English

 शिरं 1 The head. 
2 The root of the pepper plant (m. also according to some,  in these senses). 
रः 1 A bed. 
2 A large serpent. 
Comp. 
जं hair. 

Monier Williams Cologne

English

 1. शिर m.
  =
  शिरस्,  the head,  MBh.
  
 Pañcar.
  &c.
  

 the root of Piper Longum,  L.
  (v.l. सिर)

 Betula Bhojpatra,  L.
 

 a Boa,  L.
 

 a bed,  couch,  L.
 

 2. शिर in comp.  for शिरस्.

 शिरः in comp.  for शिरस्.

Monier Williams 1872

English

 शिर शिर। See col. 2.

 शिर,  अस्,  m. the head,  (according to some अम्,  n.)
the root of the pepper plant,  (according to some
अम्,  n.)
 a bed,  couch (= शय्या)
 a large serpent.
—शिर-ज,  अस्,  m. ‘head-produced, ’ the hair of the
head.

Macdonell

English

 शिर śira,  m.
  (= śiras) head (rare).

Benfey

English

 शिर शिर, 
 I. i. e. curtailed शिरस्,  n.
 
 1. The head.
 2. The root of the pepper
plant.
 II. f.
  रा (cf.  सिरा),  Any vessel
of the body,  really,  or supposed to be
of a tubular form,  as a nerve,  Rām.  5, 
32,  11
 a vein. 
 -- Comp.
 
त्रि-, 
 I. adj.
 
having three points,  MBh. 13,  7379.
 II. m.
  the name of a Rākṣasa, 
Bhāg. P. 9,  10,  9.

Apte Hindi

Hindi

शिरम्
नपुं*
   - शृ + क
सिर

शिरम्
नपुं*
   - शृ + क
पिप्परामूल

शिरः
पुं*
  - -
शय्या

शिरः
पुं*
  - -
अजगर

L R Vaidya

English

 Sira {% (I) n. %} 1. The head
 2. the root of the pepper plant.

 Sira {% (II) m. %} 1. A bed
 2. a large serpent.

Bopp

Latin

 शिर n. caput,  v. sq.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 शिरः,  पुं,
   पिप्लीमूलम् । इति मेदिनी । मस्त-कम् । इति जटाधर ॥
 (यथा,  --“पिण्डं दद्यात् गयाशिरे ।” इति वायुपुराणम् ॥
“शिरो वाटी शिरोऽदन्तो रजोवाटी रजस्तथा ।”इति कोषान्तरम् ॥
) शय्या । अजगरः । इतिसंक्षिप्तसारोणादिवृत्तिः ॥

 शिरः,  [स्] क्ली,
   (श्रि + “श्रयतेः स्वाङ्गे शिरःकिच्च ।” उणा० ४ । १९३ । असुन् । सच कित् ।धातोः शिरादेशश्च ।) शिखरम् । (यथा, महाभारते । ४ । २३ । २ ।“यथा वज्रेण वै दीर्णं पर्व्वतस्य महच्छिरः ॥
”)मस्तकम् । इत्यमरः ॥
 (यथा,  लक्ष्मीचरित्रे ।“शिरः सपुष्पं चरणौ सुपूजितौ ॥
”)तच्च मासमात्रेण भवति । इति सुखबोधः ॥
तद्रोगनाशकौषधम् । यथा,  --“शिरोरोगहरं लेपात् गुञ्जामूलं सकाञ्जिकम् ।”इति गारुडे १८८ अध्यायः ॥
प्रधानम् । (यथा,  भागवते । ५ । १४ । ४५ ।“योगाय सांख्यशिरसे प्रकृतीश्वराय ॥
”)सेनाग्रम् । इति मेदिनी ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 शिर न०
  शॄ--क । १ मस्तके जटा० “पिण्डं दद्यात् गयाशिरे”वायुपु०  । २ पिप्पलीमूले मेदि० । ३ शय्यायाम् ४ अजगरे चसंक्षिप्तसा० ।

Burnouf

French

 शिर शिर n.
  tète,  cf.  शिरस्।
		 Racine de poivrier.
-- F. शिरा vaisseau,  veine,  artère,  etc.
 cordon nerveux,  tendon, 
etc.
शिरज m.
  (जन्) cheveu.
शिरस् n.
  tète
		 cime d'arbre
		 avantgarde d'une armée.
Au fig. chef,  principal,  le premier en tête.
		 Gr. ϰάρη,  ϰάρηνον,  ϰρανίον,  ϰέρας
lat. cranium,  crinis,  cornu,  etc.
शिरसिज m.
  (जन्) cheveu.
शिरसिरुह् m.
  cheveu.
शिरस्क n.
  (sfx. क) casque
		 turban
 etc. -- F. palanquin. 
शिरस्तापिन् m.
  (तप् au c.) éléphant.
शिरस्त्र et शिरस्त्राण n.
  (त्रै) casque
		 turban
etc.
शिरस्थ m.
  (स्था) chef,  le premier en tête.
शिरस्य n.
  (sfx. य) cheveux bien peignés.
शिरापत्र m.
  (शिरा) feronia elephantium,  bot.
शिराल n.
  (sfx. ल) averrhoa carambola,  bot.
शिरालक m.
  cissus quadrangularis,  bot.
शिरावृत्त n.
  plomb.
शिरोगृह n.
  belvédère sur le haut d'une maison. 
शिरोधरा f.
  (धृ) cou.
शिरोधि f.
  (धा) cou.
शिरोमणि m.
  [f.  ई] joyau de tête.
शिरोमर्मन् m.
  sanglier,  porc.
शिरोरत्न n.
  joyau de tête.
शिरोरुजा f.
  mal de tête.
		 Echites scholaris,  bot.
शिरोरुह् et शिरोरुह m.
  cheveu.
शिरोर्त्ति f.
  (आर्त्ति de अर्द्) mal de tête.
शिरोवल्ली f.
  aigrette de paon. 
शिरोवृत्त n.
  poivre.
शिरोवेष्ट m.
  et शिरोवेष्टण n.
  (वेष्ट्)
coiffure,  turban,  bonnet,  etc.
शिरोस्थि n.
  (अस्थि) tête de mort.

Stchoupak

French

 शिर-
 m.
  = शिरस्-।
°स्नात- = शिरः°।

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.