| YouTube Channel

शिग्रुः (zigruH)

 
Apte
English
शिग्रुः [śigruḥ], [शि-रुक् गुक् च]
A pot-herb
also शिग्रुक
Ms.*
 6.14.
A kind of tree (Mar. शेवगा).
Apte 1890
English
शिग्रुः [शि-रुक् गुक् च] 1 A potherb.
2 A kind of tree.
Apte Hindi
Hindi
शिग्रुः
पुं*
 - शि + रुक् गुक् च
सागभाजी
शिग्रुः
पुं*
 - शि + रुक् गुक् च
सहिजन का पेड़
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 तीक्ष्णगन्धकः, शोभाञ्जनः, शिग्रुः, तीक्ष्णगन्धकः, अक्षीवः, तीक्ष्णगन्धः, सुतीक्ष्णः, घनपल्लवः, श्वेतमरिचः, तीक्ष्णः, गन्धः, गन्धकः, काक्षीवकः, स्त्रीचित्तहारी, द्रविणनाशनः, कृष्णगन्धा, मूलकपर्णी, नीलशिग्रुः, जनप्रियः, मुखमोदः, चक्षुष्यः, रुचिराञ्जनः
noun
सः वृक्षः यस्य दीर्घबीजगुप्तिः शाकार्थे उपयुज्यते।
"श्यामः तीक्ष्णगन्धकस्य बीजगुप्तिम् उञ्छति।"
Synonyms:
 मोचकः, शिग्रुः, तीक्ष्णगन्धः, सुतीक्ष्णः
noun
शोभाञ्जनवृक्षस्य बीजगुप्तिः।
"माता मोचकस्य शाकं करोति।"
Synonyms:
 परितकः, शाकप्रभेदः, शिग्रुः, केम्बुकपुष्पः
noun
वनस्पतिविशेषः यस्य बृहत्पुष्पं शाकरूपेण खाद्यते।
"सः परितकः रोपयति।"
Synonyms:
 परितकः, शाकप्रभेदः, शिग्रुः, केम्बुकपुष्पम्, गोजिह्वा
noun
एकं बृहत्पुष्पं यद् शाकरूपेण खाद्यते।
"माता परितकस्य शाकं पचति।"
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: शिग्रुः
Root: शिग्रु
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒
Meaning(s):
⇒ Hyperanthera (guilandina) morunga
Tamil Pū muruṅgai
Shloka(s):
3|3|56|1 ► शोभाञ्जने तीक्ष्णगन्धः शिग्रुः काक्षीवमोचकौ। (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|3|56|1 ⇢ शोभाञ्जनः (शोभाञ्जन) (पुं) ⇒ Hyperanthera (guilandina) morunga
Tamil Pū muruṅgai ⇒
➠ 3|3|56|1 ⇢ तीक्ष्णगन्धः (तीक्ष्णगन्ध) (पुं) ⇒ Hyperanthera (guilandina) morunga
Tamil Pū muruṅgai ⇒
➠ 3|3|56|1 ⇢ शिग्रुः (शिग्रु) (पुं) ⇒ Hyperanthera (guilandina) morunga
Tamil Pū muruṅgai ⇒
➠ 3|3|56|1 ⇢ काक्षीवः (काक्षीव) (पुं) ⇒ Hyperanthera (guilandina) morunga
Tamil Pū muruṅgai ⇒
➠ 3|3|56|1 ⇢ मोचकः (मोचक) (पुं) ⇒ Hyperanthera (guilandina) morunga
Tamil Pū muruṅgai ⇒
Related word(s):
Tamil
Tamil
சி’க்3ரு: : முருங்கை மரம், முருங்கைக்காய், கீரை, காய்கறி.
अमरकोशः
Sanskrit
Word: शिग्रुः
Root: शिग्रु
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ drumstick tree [Moringa oleifera - Bot.]
Shloka(s):
2|4|31|1 ► शोभाञ्जने शिग्रुतीक्ष्णगन्धकाक्षीवमोचकाः। (वनौषधिवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|4|31|1 ⇢ शोभाञ्जनः (शोभाञ्जन) (पुं)
➠ 2|4|31|1 ⇢ शिग्रुः (शिग्रु) (पुं)
➠ 2|4|31|1 ⇢ तीक्ष्णगन्धकः (तीक्ष्णगन्धक) (पुं)
➠ 2|4|31|1 ⇢ आक्षीवः (आक्षीव) (पुं)
➠ 2|4|31|1 ⇢ मोचकः (मोचक) (पुं)
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ रक्तशिग्रुः
जातिः ➡ वृक्षः
अवयव_अवयवीसंबन्धः ➡ शोभाञ्जनबीजम्
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
शिग्रुः,
पुं,
 (शेते स्वल्पेपि वायौ । शी + “जत्र्वा-दयश्च ।” उणा० ४ । १०२ । इति रुः । ह्रस्वो गुगा-गमश्च ।) शाकम् । इत्यमरः ॥
वृक्षविशेषः ।शजिना इति भाषा । तत्पर्य्यायः । हरित-शाकः २ शाकपत्रः ३ सुपत्रकः ४ उपदंशः ५क्षमादंशः ६ कोमलपत्रकः ७ बहुमूलः ८दंशमूलः ९ तीक्ष्णमूलः १० । अस्य गुणाः ।कटुत्वम् । तिक्तत्वम् । उष्णत्वम् । तीक्ष्णत्वम् ।वातकफमुखजाड्यव्रणदोषहरत्वम् । दीपनत्वम् ।रुच्यत्वञ्च । तस्य पत्रशाकगुणाः । रुच्यत्वम् ।वातकफकृमिनाशित्वम् । कटुत्वम् । उष्णत्वम् ।दीपनत्वम् । पथ्यत्वम् । पाचनत्वञ्च ॥
* ॥
अपि च ।“शोभाञ्जनो नीलशिग्रुस्तीक्ष्णगन्धो जनप्रियः ।मुखमोदः कृष्णशिग्रुश्चक्षुष्यो रुचिराञ्जनः ॥
शोभाञ्जनस्तीक्ष्णकटुः स्वादूष्णः पिच्छिलस्तथा ।जन्तुवातार्त्तिशूलघ्नश्चक्षुष्यो रोचनः परः ॥
* ॥
श्वेतशिग्रुः सुतीक्ष्णः स्यान्मुखभङ्गः सिताह्वयः ।समूलः श्वेतमरिचो रोचनो मधुशिग्रुकः ॥
श्वेतशिग्रुः कटुस्तीक्ष्णः शोफानिलनिकृन्तनः ।अङ्गव्यथाहरो रुच्यो दीपनो मुखजाड्यनुत् ॥
* ॥
रक्तको रक्तशिग्रुः स्यान्मधुरो बहुलच्छदः ।सुगन्धिः केशरी सिंहो मृगारिश्च प्रकी-र्त्तितः ॥
रक्तशिग्रुर्महावीर्य्यो मधुरश्च रसायनः ।शोफाध्मानसमीरार्त्तिपित्तश्लेष्मापसारकः ॥
”इति राजनिर्घण्टः ॥
(बाणप्रस्थाश्रमिणां तद्भक्षणनिषेधो यथा मनौ ।६ । १४ ।“वर्ज्जयेन्मधुमांसञ्च भौमानि कवकानि च ।भूस्तृणं शिग्रुकञ्चैव श्लेष्मातकफलानि च ॥
”“शिग्रुकं वाह्लीकेषु प्रसिद्धं शाकम् ।” इतिमेधातिथिकुल्लूकौ ॥
)