| YouTube Channel

शिक्ष (zikSa)

 
Wilson
English
शिक्ष r. 1st cl. (शिक्षते) To learn, to acquire science.
Monier Williams Cologne
English
शिक्ष
m.
N.
 of a king of the Gandharvas,
R.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
śikṣa, nt., for śikṣā, q.v.
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 शिक्ष्
मूलधातुः:
 शिक्ष
धात्वर्थः:
 विद्योपादाने
गणः:
 भ्वादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 आत्मनेपदी
रूपम्:
 शिक्षते
धातुप्रदीपः
Sanskrit
शिक्षँ शिक्ष विद्योपादाने
- शिक्षते । शिक्षा । शिक्षा । शैक्षः। छत्रादिभ्यो णः (4/4/62) शैक्षा ।।605 ।।
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
शिक्ष, ङ शिक्षणे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(भ्वा०-आत्म०-सक०-सेट् ।) ह्रस्वी । ङ, शिक्षते ।शिक्षणं विद्याग्रहणम् । अशिक्षतास्त्रं पितुरेवमन्त्रविदिति रघुः । इति दुर्गादासः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
शिक्ष अभ्यासे
भ्वा०
 आ०
सक०
 सेट् । शिक्षते अशिक्षिष्ट ।
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
शिक्षँ शिक्ष विद्योपादाने
- शिक्षेर्जिज्ञासायाम् (13213) तङानौ- धनुषि शिक्षते अन्यत्र शिक्षति शक्तुमिच्छतीति सन् शिक्षितः शिक्षा 600
धातुवृत्तिः
Sanskrit
शिक्षँ शिक्ष (अर्थः) विद्योपादाने
(शिक्षते शिशिक्षे) इत्यादि धुक्षियवत् अत्र तरङ्गिणीकारादयः शिक्षेर्जिज्ञासायाम् इति वचनं नियमार्थमिति व्याचक्षाणा जिज्ञासाया अन्यत्र परस्मैपदमाहुः तदयुक्तम् शकेः सङ्गतस्य विध्यर्थसंभवात्, न च विधिसंभवे नियमो युज्ते, युज्यते, एवमेव समुर्थितः न्यासकैयटपदमज्जर्यादिषु 597
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“शिक्ष विद्योपादाने”@} 2 3 शिक्षा।
‘शिक्षेर्जिज्ञासायाम्’ 4 इति वार्त्तिकं नियमार्थम् इत्यभिप्रयन्तः, अयं धातुः शिक्षाभिन्नार्थे परस्मैपदी इति क्षीरस्वामिप्रभृतय आहुः।
5 शकॢधातोः सन्नन्तस्य विध्यर्थत्वसम्भवात् नैतन्नियमार्थमिति कैयटन्यासपदमञ्जरीधातुवृत्त्यादिषु स्पष्टम्।
अतः सर्वत्रात्मनेपदमेवेति सिद्धान्तः।
सर्वाण्यपि रूपाणि यथासम्भवमूह्यानि।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१७०५)
02
=>
 (१-भ्वादिः-६०५। सक। सेट्। आत्म।)
03
=>
 [[३। ‘गुरोश्च हलः’ (३-३-१०३) इत्यकारप्रत्ययः।]]
04
=>
 (वा। १-३-२१)
05
=>
 [[४। शकॢधातोः सन्नन्ते ‘शिशिक्ष’ इति स्थिते ‘अत्र लोपोऽभ्यासस्य’ (७-४-५८) इत्यभ्यासलोपः। तेन ‘शिक्ष’ इति सन्नन्ता प्रकृतिः सम्पन्नेति ज्ञेयम्।]]
Stchoupak
French
शिक्ष-
m.
n.
 d'un roi des Gandharva.