शाककः-किका (zAkakaH-kikA)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit1 {@“शक विभाषितो मर्षणे”@} 2 ‘-- क्षमायाम्’ इति कातन्त्रकाशकृत्स्नौ।
‘-- शक्तौ’ इति वोपदेवः।
‘शक्यते शक्यतीत्येवं शपि श्नौ श्यनि च क्रमात्।।’ 3 इति देवः।
शाककः-किका, शाककः-किका, 4 शिक्षकः-क्षिका, शाशककः-किका
5 शक्ता-त्री, शाकयिता-त्री, शिक्षिता-त्री, शाशकिता-त्री
इत्येवमादीनि रूपाणि सर्वाण्यपि दैवादिकनश्यतिवत् 6 ज्ञेयानि।
7 शक्यन्-शक्यमानः, 8 भोक्तुं शक्यते, 9 शक्तो घटः कर्तुम्-शकितो घटः कर्तुम्, 10 शक्तिः, शक्तिः, 11 शक्यम्, 12 शक्वा-शक्वरी, 13 कलप्रत्यये रूपमेवम्।
‘भित्तं शकलम्’ 14
सारोऽपि।]] शकलम्, 15 16 शक्रः, 17 शकुनः-शकुन्तः-शकुन्तिः-शकुनिः, 18 शकृत्, शकटः, इति विशेषरूपाणि।
01 (१६७०)
02 (४-दिवादिः-११८७। सक। अनिट्। उभ।)
03 (श्लो। ४३)
04 [[२। ‘सनि मीमाघुरभलभशक--’ (७-४-५४) इति अकारस्य इस्। ‘स्कोः--’ (८-२-२९) इति सकारलोपः। ‘अत्र लोपोऽभ्यासस्य’ (७-४-५८) इत्यभ्यासलोपः। षत्वम्। इक्समीपात् हलः परस्य झलादेः सनः कित्त्वात् न गुणः इति बोध्यम्। एवं सन्नन्ते सर्वत्र प्रक्रिया ज्ञेया।]]
05 [[३। धातोरनिट्त्वं सर्वसम्मतम्। तेनैवं तृजादिषु रूपम्। क्षीरस्वामी तु ‘विभाषितः’ इत्यस्य ‘इड् वा इति मतभेदः… शकिता शक्ता।’ इत्याह।]]
06 (६६७)
07 [[४। ‘विभाषितः’ इत्यस्य तन्त्रान्तरप्रसिद्ध्या उभयपदित्वं क्षीरस्वामि- शाकटायनदेवप्रभृतिभिरुक्तम्। तत्पक्षे शता श्यन् च। एतत्पक्षखण्डकानां पुरुष- कारधातुवृत्तिकारादीनां मते तु शक्यन् इति एकमेव परस्मैपदं रूपम्।]]
08 [[५। ‘शकधृष--’ (३-४-६५) इत्यनेन धातावस्मिन् उपपदभूते सति धात्वन्तरस्य तुमुन् भवति।]]
09 [[६। ‘सौनागाः कर्मणि निष्ठायां शकेरनिटमिच्छन्ति विकल्पेन’ (काशिका ७-२-१७) इति वचनादत्रेड्विकल्पः। इति धातुवृत्तिः।]]
10 [[७। स्त्रियां क्तिनि शक्तिः। ‘क्तिच्क्तौ च संज्ञायाम्’ (३-३-१७४) इति क्तिचि शक्तिः = ऋषिविशेषस्य संज्ञा। पुंल्लिंगोऽयं शब्दः। शक्तिः = आयुधविशेषस्य संज्ञा।]]
11 [[८। ‘शकिसहोश्च’ (३-१-९९) इति ण्यदपवादो यत्प्रत्ययः।]]
12 [[९। ‘अन्येभ्योऽपि दृश्यन्ते’ (३-१-९९) इति वनिप्प्रत्यये रूपमेवम्। स्त्रियां तु ‘वनो र च’ (४-१-७) इति ङीप्, तत्सन्नियोगेन रेफश्चान्तादेशः। तेन शक्वरी इति सिद्ध्यति। शक्वरी छन्दोविशेषः।]]
13 [[१०। औणादिके [द। उ। ८-११२]
14 (८-२-५९)
15 [पृष्ठम्१२८०+ २७]
16 [[१। औणादिके (द। उ। ८। ३१) रक्प्रत्यये रूपम्। शक्रः = इन्द्रः।]]
17 [[२। ‘शकेरुनोन्तोन्त्युनयः’ (द। उ। १०-५) इति उन-उन्त-उन्ति-उनिप्रत्ययाः। पक्षिनामान्येतानि।]]
18 [[३। औणादिके (द। उ। ६-२६) ऋतिन्प्रत्यये रूपमेवम्। शकृत् = गोपुरीषम्।]]
1 {@“शकॢ शक्तौ”@} 2 ‘शङ्कते शकि शङ्कायां शक्तौ शक्नोति मर्षणे।’ 3 इति देवः।
‘शकॢञ्--’ इति काशकृत्स्नः।
‘उभयपदी’ इति कातन्त्रशाकटायन- वोपदेवादयः।
शाककः-किका, शाककः-किका, शिशक्षकः-क्षिका, शाशककः-शिका
शक्ता-त्री, शाकयिता-त्री, शिशक्षिता-त्री, शाशकिता-त्री
शक्नुवन्-ती, शाकयन्-न्ती, शाकयमानः, 4 शिक्षमाणः, शाशक्यमानः
शक्तम्-क्तः, शक्तवान्, शकितः, हरिः द्रष्टुं शकितः, शक्तो वा, शाकितः, शिक्षितः, शाशकितः-तवन्
5 इत्यादिकानि रूपाणि सर्वाण्यपि दैवादिकशक्यतिवत् 6 ज्ञेयानि।
शक्यम्, 7 शक्नुवानः, शक्तिः, 8 शका, 9 शेकिवान्, 10 शकः 11, शक्तिः, 12 शाकः, शकटम्, शकृत्, शक्वा-शक्वरी, शक्या, शक्रः, शकलम्, शक्लम्, शकुनः-शकुनिः-शकुन्तः-शकुन्तिः, इमानि रूपाण्यधिकान्यत्रेति विशेषः।
एतेषां रूपाणां निष्पत्तिप्रकारो दैवादिकधातावेव लिखितः।
तत्रैव द्रष्टव्यः।
01 (१६७२)
02 (५-स्वादिः-१२६१। अक। अनि। पर।)
03 (श्लो। ४३)
04 [[६। ‘शिक्षेर्जिज्ञासायाम्’ (वा। ३-२-१) इति सन्नन्तात् जिज्ञासार्थे तङेव। ‘पूर्ववत् सनः’ (१-३-६२) इत्यस्यापवादः। अभ्यासलोपादिकं शकधातुवत् बोध्यम्।]]
05 [पृष्ठम्१२८१+ २७]
06 (१६७०)
07 [[१। शतरि स्वादित्वात् श्नुप्रत्ययः। उवङादेशः।]]
08 [[२। स्त्रियां भिदादिपाठात् (३-३-१०४) अङ्।]]
09 [[३। लिटः क्वसुप्रत्यये, ‘अत एकहल्मध्ये--’ (६-४-१२०) इति एत्वाभ्यासलोपयोः, ‘वस्वेकाजाद्घसाम्’ (७-२-६७) इतीडागमः। छान्दसोऽपि क्वसुः लोके बहुलं प्रयुज्यते इत्यसकृदधस्तात् प्रतिपादितमस्माभिः। काशिकायाम् (७-२-६७) उदाहृतोऽयं शब्दः।]]
10 [[४। पचाद्यचि रूपमेवम्। शकः देशविशेषः। राजविशेषो वा।]]
11 [देशः]
12 [[५। ‘हलश्च’ (३-३-१२१) इति संज्ञायां घञ्। शाकः = वार्ताकादिः।]]
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.