शस्त्रहत (zastrahata)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Apte Hindi
Hindiशस्त्रहत
वि* शस्त्रम्-हत -
हथियार से मारा गया
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritशस्त्रहतः, त्रि, (शस्त्रेण हतः ।) शस्त्राघातेनमृतः । तस्याशौचादि यथा । व्याघ्रः ।“क्षतेन म्रियते यस्तु तस्याशौचं भवेद्द्विधा ।आसप्ताहात् त्रिरात्रं स्यात् दशरात्रमतःपरम् ॥
शस्त्राघाते त्र्यहादूर्द्ध्वं यदि कश्चित् प्रमीयते ।अशौचं प्राकृतं तत्र सर्व्ववर्णेषु नित्यशः ॥
”अत्र शस्त्रघातपदं क्षतेतरशस्त्रघातपरं पारि-भाषिकशस्त्रघातपरमपि । यथा, देवीपुराणे ।“पक्षिमत्स्यमृगैर्ये तु दंष्ट्रिशृङ्गिनखैर्हताः ।पतनानशनप्रायैर्व्वज्राग्निविषवन्धनैः ।मृता जलप्रवेशेन ते वै शस्त्रहताः स्मृताः ॥
”अन्यथा क्षतं विना पतनादिभिर्विलम्बमृतानांदिनग्रहणे अनध्यवसायः स्यात् । न च शास्त्रीय-व्यवहारेऽन्तरङ्गत्वेन पारिभाषिकस्यैव युक्तत्व-मिति वाच्यं श्राद्धे पारिभाषिकापारिभाषिक-शस्त्रघातग्रहणवदत्रापि तथायुक्तत्वात् पारि-भाषिकत्वादेव न प्रकरणनियमः ॥
* ॥
“क्रोधात् प्रायं विषं वह्निं शस्त्रमुद्बन्धनं जलम् ।गिरिवृक्षप्रपातञ्च ये कुर्व्वन्ति नराधमाः ॥
महापातकिनो ये च पतितास्ते प्रकीर्त्तिताः ।पतितानां न दाहः स्यान्नान्त्येष्टिर्नास्थिसञ्चयः ॥
न चाश्रुपातः पिण्डो वा कार्य्यं श्राद्धादिकं क्वचित् ।एतानि पतितानाञ्च यः करोति विमोहितः ।तप्तकृच्छ्रद्वयेनैव तस्य शुद्धिर्न चान्यथा ॥
” * ॥
तदितरत्र मरीचिः ।“विषशस्त्रश्वापदाहितिर्य्यग्ब्राह्मणघातिनाम् ।चतुर्द्दश्यां क्रिया कार्य्या अन्येषान्तु विगर्हिता ॥
”इति शुद्धितत्त्वम् ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskritशस्त्रहत ३ त० । १ शस्त्रघातेन मृते “पक्षिपत्स्यमृगैर्येतु दंष्ट्रिशृङ्गिनखैर्हताः । पतनानशनप्रायैर्वज्राग्निविषबन्धनैः । मृता जलप्रवेशेन ते वै शस्त्रहताः स्मृताः”देवीपु० परिभाषिते २ खगादिहते च । तस्याशौचादिशुद्धित० उक्तं यथा “शस्त्रघाते त्र्यहादूर्द्ध्वं यदि क-श्चित् प्रमीयते । अशौचं प्राकृतं तत्र सर्ववर्णेषु नि-त्यशः” व्याघ्रः “क्षतेन म्रियते यस्तु तस्याशौचं भवेद्-द्विधा । आसप्ताहात् त्रिरात्रं स्यात् दशरात्रमतःपरम्” ।अत्र शस्त्रघातपरं क्षतेतरशस्त्रघातपरं पारिभाषिकशस्त्र-षातपरञ्च । न च शास्त्रीयव्यवहारेऽन्तरङ्गत्वेन पारि-भाषिकस्यैव ग्रहणं युक्तमितिवाच्यम् श्राद्धे पारिभाषि-कापरिभाषिकशस्त्रघातग्रहणवदत्रापि तथा युक्तत्वात्पारिभाषिकत्वादेव न प्रकरणनियमः” शु० त० रघु० ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.