| YouTube Channel

शरभः (zarabhaH)

 
Apte
English
शरभः [śarabhḥ], [शॄ-अभच्
Uṇ.*
 3.122]
A young elephant.
A fabulous animal said to have 8 legs and to be stronger than a lion
शरभकुलमजिह्मं प्रोद्धरत्यम्बु कूपात्
Ṛs.*
 1 23
अष्टपादः शरभः सिंहघाती
Mb.
A camel.
A grass-hopper.
A locust.
Comp.
 -लीलः (in music) a kind of measure.
Apte 1890
English
शरभः [शॄ-अभच् Uṇ. 3. 122] 1 A young elephant.
2 A fabulous animal said to have {8} legs and to be stronger than a lion
शरभकुलमजिह्मं प्रोद्धरत्यंबु कूपात् Rs. 1. 23
अष्टपादः शरभः सिंहघाती Mb.
3 A camel.
4 A grass-hopper.
5 A locust.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 शरभः
noun
दैत्यविशेषः।
"शरभः गदायुद्धे प्रवीणः आसीत्।"
Synonyms:
 शरभः
noun
रामसेनायाः वानरविशेषः।
"शरभः बलशाली आसीत्।"
Synonyms:
 उष्ट्रः, करभः, दासेरकः, दीर्घग्रीवः, धूसरः, लम्बोष्ठः, रवणः, महाजङ्घः, जवी, जाङ्घिकः, क्रमेलकः, मयः, महाङ्गः, दीर्घगतिः, दीर्घः, शृङ्खलकः, महान्, महाग्रीवः, महानादः, महाध्वगः, महापृष्ठः, बलिष्ठः, दीर्घजङ्घः, ग्रीवी, धूम्रकः, शरभः, क्रमेलः, कण्टकाशनः, भोलिः, बहुकरः, अध्वगः, मरुद्विपः, वक्रग्रीवः, वासन्तः, कुलनाशः, कुशनामा, मरुप्रियः, द्विककुत्, दुर्गलङ्घनः, भूतघ्नः, दासेरः, केलिकीर्णः
noun
पशुविशेषः- यः प्रायः मरुस्थले दृश्यते।
"तेन उष्ट्रं दत्वा उष्ट्री क्रीता।"
Synonyms:
 शरभ-उपनिषद्, शरभः
noun
एका उपनिषद्
"शरभ उपनिषद् अथर्ववेदेन सम्बन्धिता"
Synonyms:
 उष्ट्रः, शरभः, दीर्घग्रीवः, द्विककुद्, क्रमेलः, क्रमेलकः, महाङागः, मयः, बणिग्वहः
noun
पशुविशेषः सः पशुः यः मरुस्थले वाहनरुपेण उपयुज्यन्ते।
"उष्ट्रः मरुस्थलस्य नौका।"
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: शरभः
Root: शरभ
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒
Meaning(s):
⇒ Fabulous animal
Shloka(s):
3|4|32|2 ► शरभस्तु गजारातिरुत्पादश्चाष्टपादपि॥ (भूमिकाण्डः/पशुसङ्ग्रहाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|4|32|2 ⇢ शरभः (शरभ) (पुं) ⇒ Fabulous animal ⇒
➠ 3|4|32|2 ⇢ गजारातिः (गजाराति) (पुं) ⇒ Epithet of Śarabha ⇒
➠ 3|4|32|2 ⇢ उत्पादः (उत्पाद) (पुं) ⇒ Epithet of Śarabha ⇒
➠ 3|4|32|2 ⇢ अष्टपादः (अष्टपाद) (पुं) ⇒ Epithet of a Śarabha ⇒
Related word(s):
Tamil
Tamil
ச’ரப4: : யானைக் குட்டி, பெரிய சரப பக்ஷி, ஒட்டகம், வெட்டுக்கிளி.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
शर(ल)भः,
पुं,
 (शृणाति हिनस्तीति । शॄ हिंसा-याम् + “कॄशॄशलिकलिगर्दिभ्योऽभच् ।” उणा०३ । १२२ । इति अभच् ।) मृगेन्द्रविशेषः ।इत्यमरः ॥
तत्पर्य्यायः । महामृगः २ महा-स्कन्धी ३ महामनाः ४ अष्टपादः ५ महासिंहः६ मनस्वी ७ पर्व्वताश्रयः ८ । इति राज-निर्घण्टः ॥
अस्य लक्षणं यथा, --“अष्टपादूर्द्ध्वनयन ऊर्द्ध्वपादचतुष्टयः ।तं सिंहं हन्तुमागच्छन्मुनेस्तस्य निवेशनम् ॥
”इति महाभारतम् । १२ । ११७ । १२ ॥
करभः । (यथा, ऋतुसंहारे । १ । २३ ।“भ्रमति गवययूथः सर्व्वतस्तोयमिच्छन्शरभकुलमजिह्मं प्रोद्धरत्यम्बु कूपात् ॥
”)वानरविशेषः । इति मेदिनी ॥
उष्ट्रः । इतिजटाधरः ॥
(विष्णुः । यथा, महाभारते ।१३ । १४९ । ५२ ।“अतुलः शरभो भीमः समयज्ञो हविहरिः ॥
”दनुपुत्रविशेषः । यथा, तत्रैव्र । १ । ६५ । २६ ।“शरभः शलभश्चैव सूर्य्याचन्द्रमसौ तथा ।एते ख्याता दनोर्व्वंशे दानव्राः परिकीर्त्तिताः ॥
”नागविशेषः । यथा, तत्रैव । १ । ५७ । ११ ।“विहङ्गः शरभो मेदः प्रमोदः संहता-पनः ॥
”)