| YouTube Channel

शरः (zaraH)

 
Apte
English
शरः [śarḥ], [शॄ-अच्]
An arrow, a shaft
क्व च निशितनिपाता वज्रसाराः शरास्ते
Ś.*
 1.1
शरश्च त्रिविधो ज्ञेयः स्त्री पुमाँश्च नपुंसकः । अग्रस्थूलो भवेन्नारी पश्चात्स्थूलो भवेत् पुमान् । समो नपुंसको ज्ञेयः Dhanur. 62-63.
A kind of white reed or grass (Mar. देवनळ, बोरू)
कुशकाशशरैः पर्णैः सुपरिच्छादितां तथा
Rām.*
 3.15.22
शरकाण्डपाण्डुगण्डस्थला
M.*
 3.8
मुखेन सीता शरपाण्डुरेण
R.*
 14.26
Śi.*
 11.3.
The cream of slightly curdled milk, cream
आपो वा अर्कस्तद्यदपां शर आसीत् सम- हन्यत सा पृथिवी Bṛi.
Up.*
 1.2.2.
Hurt, injury, wound.
The number 'five'
cf.
 शराग्नि q. v.
(In
astr.
 ) The versed sine of an arc.
Kuśa grass
तथा शरेष्वपि MS.* 8.3.33 (शरशब्दस्यापि कुशेषु प्रयोगो दृश्यते ŚB. on
ibid.
 )
भृशरसं शरसंहितकान्तिके Rām. ch.4.7. -रम् Water.
Comp.
 -अग्निः the number 'thirtyfive'
शराग्निपरिमाणं च तत्रासौ वसते सुखम्
Mb.
 * 13.17.26. -अग्ऱ्यः an excellent arrow.-अभ्यासः, -आघातः archery. -असनम्, -आस्यम् an arrowshooter, a bow
शरासनं तेषु विकृष्यतामिदम्
Ś.*
 6.28
R.*
 3.52
Ku.*
 3.64. -आक्षेपः flight of arrows. -आरोपः, -आवापः a bow
तान् गृहीतशरावापान्
Mb.
 * 1.189.13
आवापः also means quiver
चिच्छेद कार्मुकं दीप्तं शरावापं च सत्वरम्
Mb.
 * 6.9.61. -आवरः a quiver
शरावरौ शरैः पूर्णौ
Rām.*
 3. 64.49. (-रम्) a coat of mail
तच्चाग्निसदृशं दीप्तं रावणस्य शरावरम्
Rām.*
 3.51.14. -आवरणम् a shield
शितनिस्त्रिंश- हस्तस्य शरावणधारिणः
Mb.
 * 6.61.28. -आश्रयः a quiver.-आसः a bow
Bhāg. -आहत
a.
 struck by an arrow.-इषीका an arrow. -इष्टः the mango tree. -उपासनम् archery practice
स्मारी शरोपासनवेदिकेव
N.*
 14.54. -ओघः a shower or multitude of arrows.
काण़्डः a reedstalk.
a shaft of an arrow. -क्षेपः the range of an arrow-shot. -घातः shooting with arrows, archery.-जम् fresh butter. -जः
N.
 of Kārtikeya. -जन्मन्m. an epithet of Kārtikeya
उमावृषाङ्कौ शरजन्मना यथा
R.*
 3.23. -जालम् a multitude or dense mass of arrows
शरजालावृते व्योम्नि च्छायाभूते समन्ततः
Mb.
 * 4.59.3. -दुर्दिनम् a shower of arrows
Rām. -धिः a quiver
सहशरधि निजं तथा कार्मुकम्
Ki.*
 18.16. -पातः an arrow's flight. ˚स्थानम् a bow shot. -पुङ्खः, -पुङ्खा the feathered end of an arrow. -प्रवेगः a swift arrow. -फलम् the blade or barb of an arrow. -भङ्गः
N.
 of a sage whom Rāma visited in the Daṇḍaka forest
अदः शरण्यं शरभङ्ग- नाम्नस्तपोवनं पावनमाहिताग्नेः
R.*
 13.45. -भूः
N.
 of Kārtikeya. -भृष्टिः
f.
 the point of an arrow. -मल्लः a bow-man, an archer. -यन्त्रकम् the string on which the palm-leaves of a manuscript are filed.
वनम् (वणम्) a thicket of reeds
आराध्यैनं शरवणभवं देवमुल्लङ्घिताध्वा
Me.*
 47. °reee
उद्भवः, ˚भवः epithets of Kārtikeya.
a bed of Kuśa grass
शरवणमेवेदं कुशवनमिति ŚB. on MS.* 8.3.33. -वर्षः a shower or volley of arrows.
वाणिः the head of an arrow.
an archer.
a maker of arrows.
a foot-soldier. -वृष्टिःf. a shower of arrows. -व्रातः a mass or multitude of arrows. -संधानम् taking aim with an arrow
शरसंधानं नाटयति
Ś.*
 1. -संबाध
a.
 covered with arrows
किमुक्तैः शर- संबाधाम्
U.*
 4.28 (v. l. ). -स्तम्बः a clump of reeds.
Apte 1890
English
शरः [शॄ-अच्] 1 An arrow, a shaft
क्व च निशितनिपाता वज्रसाराः शरास्ते Ś. 1. 10.
2 A kind of white reed or grass
शरकांडपांडुगंडस्थला M. 3. 8
मुखंन सीता शरपाडुरेण R. 14. 26: Śi. 11. 30.
3 The cream of slightly curdled milk, cream
4 Hurt, injury, wound.
5 The number ‘five.’
रं Water.
Comp.
अग्र्यः an excellent arrow.
अब्यासः,
आघातः archery.
असनं,
आस्यं an arrow shooter, a bow
शरासनं नेषु विकृष्यतामिदं Ś. 6. 28
R. 3. 52
Ku. 3. 64.
अक्षेपः flight of arrows.
आरोपः,
आवापः a bow.
आश्रयः a quiver.
अहत a. struck by an arrow.
इषीका an arrow.
इष्टः the mango tree.
अओघः a shower or multi tude of arrows.
कांडः {1} a reedstalk. {2} a shaft of an arrow.
घातः shooting with arrows, archery.
जं fresh butter.
जः N. of Kārtikeya.
जन्मन् m. an epithet of Kārtikeya
R. 3. 23.
जालं a multitude or dense mass of arrows.
धिः a quiver.
पातः an arrow's flight. °स्थानं a bow-shot.
पुंखः, पुंखा the feathered end of an arrow.
प्रवेगः a swift arrow.
फलं the blade or barb of an arrow.
भंगः N. of a sage whom Rāma visited in the Daṇḍaka forest
R. 13. 45.
भूः N. of Kārtikeya.
भृष्टिः f. the point of an arrow.
मल्लः a bow-man, an archer.
वनं (वणं) a thicket of reeds
Me. 45. °उद्भवः, °भवः epithets of Kārtikeya.
वर्षः a shower or volley of arrows.
वाणिः {1} the head of an arrow. {2} an archer. {3} a maker of arrows. {4} a footsoldier.
वृष्टिः f. a shower of arrows.
व्रातः a mass or multitude of arrows.
संधानं taking aim with an arrow
शरसंधानं नाटयति Ś. 1.
सबाध a. covered with arrows: U. 4. 29.
स्तंचः a clump of reeds.
Hindi
Hindi
तीर
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 शरः, क्षीरशरः, दुग्धफेनम्, दुग्धतालीयम्, क्षीरजम्, किलाटः, किलाटी, शार्ककः, शार्करः, कूर्च्चिका, सरः, सन्तानिका
noun
दुग्धस्य स्नेहयुक्तः सारः।
"बिडालः शरं खादति।"
Synonyms:
 बाण, शरः, वाजी, इषुः, शायकः, काण्डः, शल्य, विपाढः, विशिखः, पृषत्कः, पत्री, भल्लः, नाराचः, प्रक्ष्वेडनः, खगः, आशुगः, मार्गणः, कलम्बः, रोपः, अजिम्भगः, चित्रपुच्छः, शायकः, वीरतरः, तूणक्षेडः, काण्डः, विपर्षकः, शरुः, पत्रवाहः, अस्रकण्टकः
noun
अस्रविशेषः, सः सूचियुक्तः दण्डः यः चापेन निःक्षिप्यते।
"बाणस्य आघातेन खगः आहतः।"
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: शरः
Root: शर
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒
Meaning(s):
⇒ Saccharum sara
Tamil Nāṇal
Shloka(s):
3|3|228|2 ► शरो मुञ्जो भद्रमुञ्जो गुन्द्रस्तेजनकः खरः॥ (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|3|228|2 ⇢ शरः (शर) (पुं) ⇒ Saccharum sara
Tamil Nāṇal ⇒
➠ 3|3|228|2 ⇢ मुञ्जः (मुञ्ज) (पुं) ⇒ Saccharum sara
Tamil Nāṇal ⇒
➠ 3|3|228|2 ⇢ भद्रमुञ्जः (भद्रमुञ्ज) (पुं) ⇒ Saccharum sara
Tamil Nāṇal ⇒
Related word(s):
Tamil
Tamil
ச’ர: : அம்பு, நாணல், எண் ஐந்து.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
शरः,
पुं,
 (शॄणात्यनेनेति । शॄ गि हिंसे + “ऋदोरप् ।” ३ । ३ । ५७ । इति अप् ।) बाणः ।इत्यमरः ॥
(यथा, रघुः । १ । ६१ ।“तव मन्त्रकृतो मन्त्रैर्दूरात् प्रशमितारिभिः ।प्रत्यादिश्यन्त इव मे दृष्टलक्ष्यभिदः शराः ॥
”)दध्यग्रभागः । इति मेदिनी ॥
दुग्धशरस्यनामान्तरम् । सन्तालिकः । दधिशरस्य नामा-न्तरम् । दधिसारः । दधिस्नेहः । कट्टरञ्च ।इति रत्नमालादयः ॥
तृणविशेषः । काँडा इतिहिन्दी भाषा । (यथा, महाभारते । १ ।१३८ । १५ ।“आचार्य्यः कलसाज्जातो द्रोणः शस्त्रभृतां-वरः ।गौतमस्यान्ववाये च शरस्तम्बाच्च गौतमः ॥
”)तत्पर्य्यायः । इषुः २ काण्डः ३ बाणः ४ मुञ्जः ५तेजनः ६ गुन्द्रकः ७ । इति रत्नमाला ॥
उत्-कटः ८ शायकः ९ क्षुरः १० इक्षुप्रः ११क्षुरिकापत्रः १२ विशिखः १३ । अस्य गुणाः ।मधुरत्वम् । सतिक्तत्वम् । कोष्णत्वम् । कफ-श्रान्तिमदापहत्वम् । बलवीर्य्यकारित्वम् । नित्यंनिषेवितञ्चेत् किञ्चिद्वातकारित्वञ्च । इति राज-निर्घण्टः ॥
अपि च ।“भद्रमुञ्जः शरो बाणस्तेजनश्चक्षुवेष्टनः ।मुञ्जो मुञ्जातको वाणः स्थूलदर्भः सुमेधसः ॥
मुञ्जद्वयन्तु मधुरं तुवरं शिशिरं तथा ।दाहतृष्णाविसर्पास्रमूत्रवस्त्यक्षिरोगजित् ।दोषत्रयहरं वृष्यं मेखलासूपयुज्यते ॥
”इति भावप्रकाशः ॥
उशीरः । महापिण्डीतरुः । इति च राज-निर्घण्टः ॥
हिंसा । इति शॄधात्वर्थदर्शनात् ॥
(ज्योतिषोक्तपञ्चमाङ्कः । यथा, साहित्यदर्पणे ।४ । २६४ ।“वेदखाग्निशराः शुद्धैरिषुवाणाग्निसायकाः ॥
”)