| YouTube Channel

शम्भु (zambhu)

 
शब्दसागरः
English
शम्भु
m.
 (-म्भुः)
1. ŚIVA.
2. BRAHMĀ.
3. A Jaina sanctified teacher.
4. A Siddha, a demi-divine being.
5. A sage, a venerable man.
6.
A kind of Asclepias.
E.
 शम् auspicious particle, भू to be, डु
aff.
Capeller Eng
English
शंभु॑
a.
 causing happiness or welfare, helpful,
friendly
m.
E.
 of Śiva, Brahman, etc.
Yates
English
शम्भु (म्भुः) 2.
m.
 Shiva, Brahmā, a
Jaina
a demigod, sage
name
of a plant.
Spoken Sanskrit
English
शम्भु - zambhu -
adj.
 - kind
शम्भु - zambhu -
adj.
 - being or existing for happiness or welfare
शम्भु - zambhu -
adj.
 - beneficent
शम्भु - zambhu -
adj.
 - benevolent
शम्भु - zambhu -
adj.
 - granting or causing happiness
शम्भु - zambhu -
adj.
 - helpful
शम्भु - zambhu -
adj.
 - helpful
शम्भु - zambhu -
m.
 - kind of metre
शम्भु - zambhu -
m.
 - name of a son of viSNu
शम्भु - zambhu -
m.
 - name of viSNu
शम्भु - zambhu -
m.
 - kind of milkweed [ Asclepias - Bot. ]
Wilson
English
शम्भु
m.
 (-म्भुः)
1 ŚIVA.
2 BRAHMĀ.
3 A Jina or Jaina sanctified teacher.
4 A Siddha, a demi-divine being.
5 A sage, a venerable man.
9 A kind of Asclepias.
E.
 शम् auspicious particle, भू to be, डु
aff.
Apte 1890
English
शंभु a. [शं-भू-डु] Causing happiness, granting prosperity.
भुः 1 N. of Śiva.
2 Brahman.
3 A sage, venerable man.
4 A kind of Siddha.
5 N. of Viṣṇu.
Comp.
तनयः,
नंदनः,
सुतः epithets of Kārtikeya or Gaṇesa.
प्रिया N. of Durgā. {2} emblic myrobalan आमलकी
वल्लभं the white lotus.
Monier Williams Cologne
English
शम्—भु a See शम्भु,
p.
 1055.
शम्भु॑ b
mfn.
 being or existing for happiness or welfare, granting or causing happiness, beneficent, benevolent, helpful, kind,
RV.
AV.
Br.
ŚrS.
शम्भु॑
m.
N.
 of Śiva,
MBh.
Kāv.
&c.
of Brahmā,
MBh.
Hariv.
of a partic. Agni,
MBh.
of Viṣṇu,
L.
of a son of Viṣṇu,
MBh.
of Indra in the 10th Manvantara,
BhP.
of one of the 11 Rudras,
MBh.
Hariv.
VP.
of a king of the Daityas,
R.
of an Arhat,
L.
of a Siddha,
L.
of a king,
MBh.
 (v.l. शन्कु)
of a son of Śuka,
Hariv.
of a son of Ambarīṣa,
BhP.
(also with भट्ट) of various authors and other men,
Cat.
a kind of Asclepias,
L.
a kind of metre,
Col.
शम्भु॑
f.
N.
 of the wife of Dhruva,
Hariv.
VP.
शम्भु c for शम्-भु॑, शम्-भू॑
&c.
 See cols. 1, 2.
Monier Williams 1872
English
शम्भु शम्-भु, शम्-भविष्ठ, &c. See
under 2. शम्।
Macdonell
English
शंभु śaṃ-bhú (or ū́),
a.
 beneficent, benevolent 🞄(V.)
m.
 (C.) N. of Śiva: -kāutā,
f.
 🞄Śiovaʼs wife, Gaurī
-rahasya,
n.
 T. of a 🞄work
-vardhana,
m.
 N..
Benfey
English
शम्भु शम्-भु (vb. भू),
m.
1. Śiva,
Pañc. i. d. 175.
2. Brahman.
3. A
sage man.
4. A सिद्ध, a demi-divine
being.
Apte Hindi
Hindi
शम्भु
वि* - शम् + भू + डु
"आनन्द देने वाला, समृद्धि प्रदान करने वाला"
शम्भु:
पुं*
 - -
शिव
शम्भु:
पुं*
 - -
ब्रह्मा
शम्भु:
पुं*
 - -
"ऋषि, श्रद्धेय पुरुष"
शम्भु:
पुं*
 - -
एक प्रकार का सिद्ध
L R Vaidya
English
Sam-Bu {% m. %} 1. name of Śiva, Megh.i.50, 60
2. of Brahman (m.)
3. a sage, a venerable man.
भूतसङ्ख्या
Sanskrit
११, अक्षौहिणी, अज, ईश, ईशान, ईश्वर, गिरिश, गिरीश, गुणी, गौरीश, त्र्यम्बक, धूर्जटि, पशुपति, पिनाकिन्, भर्ग, भव, महस्, महादेव, महेश, महेश्वर, मृड, रुद्र, शङ्कर, शम्भु, शर्व, शशिभूषण, शितिकण्ठ, शिव, शूलिन्, श्रीकण्ठ, हर
Anekartha-Dvani-Manjari
Sanskrit
शिव
पु
शिव, शम्भु, शर्व, शुक्ल, कील, पशु
शिवं भद्रं शिवः शम्भुः शिवा गौरी शिवाभया ।
शिवा कीलः शिवा क्रोष्ट्री भवेदामलकी शिवा ॥ ४ ॥
शिवः शर्वः शिवः शुक्लः शिवः कीलः शिवः पशुः ।
शिवा गौरी शिवा क्रोष्ट्री शिवं श्रेयः शिवा स्नुषा ॥ ५ ॥
verse 1.1.1.4
page 0001
महेश्वर
पु
महेश्वर, शम्भु, ब्रह्मन्
मधुरं च प्रियं स्वादु शम्भुर्ब्रह्मा महेश्वरौ ।
verse 3.1.1.25
page 0015
Aufrecht Catalogus Catalogorum
English
शंभु father of Gopāladeva (Paribhāṣenduśekharaṭīkā etc.)
and of Kṛṣṇadeva.
शंभु a poet of Kāśmīr, father of Ānanda Vaidya (Śrī-
kaṇṭhacarita 25, 97):
Anyoktimuktālatā.
Rājendrakarṇapūra.
Verses of his are given in Sbhv. and Padyāvalī.
शंभु
Kāmadhenu dh. He is several times quoted by
Hemādri in the Pariśeṣakhaṇḍa.
शंभु
Haihayendrakāvyaṭīkā.
शंभु of the Bhoṃsala family, patron of Gāgābhaṭṭa (Sama-
yanaya 1681). Fl. 434.
शंभु the author of the Kāmadhenu is quoted by Devaṇṇa
in the Smṛticandrikā.
Abhyankara Grammar
English
शम्भु God Siva who is supposed to have composed, or to have inspir- ed Panini to compose, the fourteen . Sutras अइउण् , ऋलृक् etc. giving the alphabet of the Panini system
cf. त्रिषष्टिः चतुःषष्टिर्वा वर्णाः शम्भुमते मताः Pan. Siksa, St. 3.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
शम्भु m. *eine Art Asclepias, E 866, 884 (A). — * = Viṣṇu, H XLIII, 292.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
अर्हञ्जिनः पारगतस्त्रिकालवित्क्षीणाष्टकर्मा परमेष्ठ्यधीश्वरः ।
शंभुः स्वयंभूर्भगवाज्जगत्प्रभुस्तीर्थंकरस्तीर्थकरो जिनेश्वरः ॥ २४ ॥
स्याद्वाद्यभयदसार्वाः सर्वज्ञः सर्वदर्शिकेवलिनौ ।
देवाधिदेवबोधिदपुरुषोत्तमवीतरागाप्ताः ॥ २५ ॥
-wordlist-
अर्हन् (पुं), जिन (पुं), पारगत (पुं), त्रिकालवित् (पुं), क्षीणाष्टकर्मन् (पुं), परमेष्ठिन् (पुं), अधीश्वर (पुं), शम्भु (पुं), स्वयम्भू (पुं), भगवत् (पुं), जगत्प्रभु (पुं), तीर्थङ्कर (पुं), तीर्थकर (पुं), जिनेश्वर (पुं), स्याद्वादिन् (पुं), अभयद (पुं), सार्व (पुं), सर्वज्ञ (पुं), सर्वदर्शिन् (पुं), केवलिन् (पुं), देवाधिदेव (पुं), बोधिद (पुं), पुरुषोत्तम (पुं), वीतराग (पुं), आप्त (पुं)
--source--
शंभुः शर्वः स्थाणुरीशान ईशो रुद्रोड्डीशौ वामदेवो वृषाङ्कः ।
कण्ठेकालः शंकरो नीलकण्ठः श्रीकण्ठोग्रौ धूर्जटिर्भीमभर्गौ ॥ १९५ ॥
मृत्युंजयः पञ्चमुखोऽष्टमूर्तिः श्मशानवेश्मा गिरिशो गिरीशः ।
षण्ढः कपर्दीश्वर ऊर्ध्वलिङ्ग एकत्रिदृग्भालदृगेकपादः ॥ १९६ ॥
मृडोऽट्टहासी घनवाहनोऽहिर्बुध्नो विरूपाक्षविषान्तकौ च ।
महाव्रती वह्निहिरण्यरेताः शिवोऽस्थिधन्वा पुरुषास्थिमाली ॥ १९७ ॥
स्याव्द्योमकेशः शिपिविष्टभैरवौ दिक्कृत्तिवासा भवनीललोहितौ ।
सर्वज्ञनाट्यप्रियखण्डपर्शवो महापरा देवनटेश्वरा हरः ॥ १९८ ॥
पशुप्रमथभूतोमापतिः पिङ्गजटेक्षणः ।
पिनाकशूलखट्वाङ्गगङ्गाहीन्दुकपालभृत् ॥ १९९ ॥
गजपूषपुरानङ्गकालान्धकमखासुहृत् ।
-wordlist-
शम्भु (पुं), शर्व (पुं), स्थाणु (पुं), ईशान (पुं), ईश (पुं), रुद्र (पुं), उड्डीश (पुं), वामदेव (पुं), वृषाङ्क (पुं), कण्ठेकाल (पुं), शङ्कर (पुं), नीलकण्ठ (पुं), श्रीकण्ठ (पुं), उग्र (पुं), धूर्जटि (पुं), भीम (पुं), भर्ग (पुं), मृत्युञ्जय (पुं), पञ्चमुख (पुं), अष्टमूर्ति (पुं), श्मशानवेश्मन् (पुं), गिरिश (पुं), गिरीश (पुं), षण्ढ (पुं), कपर्दिन् (पुं), ईश्वर (पुं), ऊर्ध्वलिङ्ग (पुं), एकदृश् (पुं), त्रिदृश् (पुं), भालदृश् (पुं), एकपाद् (पुं), मृड (पुं), अट्टहासिन् (पुं), घनवाहन (पुं), अहिर्बुध्न (पुं), विरूपाक्ष (पुं), विषान्तक (पुं), महाव्रतिन् (पुं), वह्निरेतस् (पुं), हिरण्यरेतस् (पुं), शिव (पुं), अस्थिधन्वन् (पुं), पुरुषास्थिमालिन् (पुं), व्योमकेश (पुं), शिपिविष्ट (पुं), भैरव (पुं), दिग्वासस् (पुं), कृत्तिवासस् (पुं), भव (पुं), नीललोहित (पुं), सर्वज्ञ (पुं), नाट्यप्रिय (पुं), खण्डपर्शु (पुं), महादेव (पुं), महानट (पुं), महेश्वर (पुं), हर (पुं), पशुपति (पुं), प्रमथपति (पुं), उमापति (पुं), पिङ्गजट (पुं), पिङ्गेक्षण (पुं), पिनाकभृत् (पुं), शूलभृत् (पुं), खट्वाङ्गभृत् (पुं), गङ्गाभृत् (पुं), अहिभृत् (पुं), इन्दुभृत् (पुं), कपालभृत् (पुं), गजासुहृद् (पुं), पूषासुहृद् (पुं), अनङ्गासुहृद् (पुं), कालासुहृद् (पुं), अन्धकासुहृद् (पुं), मखासुहृद् (पुं)
--source--
द्रुहिणो विरिञ्चिर्द्रुघणो विरिञ्चः परमेष्ठ्यजोऽष्टश्रवणः स्वयंभूः ।
कमनः कविः सात्त्विकवेदगर्भौ स्थविरः शतानन्दपितामहौ कः ॥ २११ ॥
धाता विधाता विधिवेधसौ ध्रुवः पुराणगो हंसगविश्वरेतसौ ।
प्रजापतिर्ब्रह्मचतुर्मुखौ भवान्तकृज्जगत्कर्तृसरोरुहासनौ ॥ २१२ ॥
शंभुः शतधृतिः स्रष्टा सुरज्येष्ठो विरिञ्चनः ।
हिरण्यगर्भो लोकेशो नाभिपद्मात्मभूरपि ॥ २१३ ॥
-wordlist-
द्रुहिण (पुं), विरिञ्चि (पुं), द्रुघण (पुं), विरिञ्च (पुं), परमेष्ठिन् (पुं), अज (पुं), अष्टश्रवण (पुं), स्वयम्भू (पुं), कमन (पुं), कवि (पुं), सात्त्विक (पुं), वेदगर्भ (पुं), स्थविर (पुं), शतानन्द (पुं), पितामह (पुं), क (पुं), धातृ (पुं), विधातृ (पुं), विधि (पुं), वेधस् (पुं), ध्रुव (पुं), पुराणग (पुं), हंसग (पुं), विश्वरेतस् (पुं), प्रजापति (पुं), ब्रह्मन् (पुं), चतुर्मुख (पुं), भवान्तकृत् (पुं), जगत्कर्तृ (पुं), सरोरुहासन (पुं), शम्भु (पुं), शतधृति (पुं), स्रष्टृ (पुं), सुरज्येष्ठ (पुं), विरिञ्चन (पुं), हिरण्यगर्भ (पुं), लोकेश (पुं), नाभिभू (पुं), पद्मभू (पुं), आत्मभू (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
ब्रह्मन्
ब्रह्मन्, स्रष्टृ, परमेष्ठिन्, धातृ, पद्मभू, सुरज्येष्ठ, वेधस्, विधि, विरिञ्च, हिरण्यगर्भ, शतानन्द, शम्भु, स्वयम्भू, द्रुहिण, चतुर्वक्त्र, प्रजापति, पितामह, जगत्कर्तृ, विरञ्चि, कमलासन
ब्रह्मा स्रष्टा परमेष्ठी धाता पद्मभूः सुरज्येष्ठः ।
वेधा विधिर्विरिञ्चो हिरण्यगर्भः शतानन्दः ॥ ६ ॥
शम्भुः स्वयम्भूर्द्रुहिणश्चतुर्वक्त्रः प्रजापतिः ।
पितामहो जगत्कर्ता विरञ्चिः कमलासनः ॥ ७ ॥
verse 1.1.1.6
page 0002
ईशान
ईशान, शशिशेखर, पशुपति, शूली, शिव, शङ्कर, शर्व, शम्भु, उमापति, गिरिश, श्रीकण्ठ, उग्र, हर, सर्वज्ञ, त्रिपुरान्तक, त्रिनयन, रुद्र, कपर्दिन्, भव, भूतेश, परमेश्वर, अन्धकरिपु, दक्षाध्वरध्वंसकृत्, स्थाणु, स्रष्टृ, धूर्जटि, वामदेव, कामध्वंसिन्, व्योमकेश, कपालिन्, नीलग्रीव, वह्निरेतस्, पिनाकिन्, भीम, भर्ग, कृत्तिवासस्, वृषाङ्क, अहिर्बुध्न, विरूपाक्ष, शिपिविष्ट, गणाधिप, गङ्गाधर, महादेव, मृड, नीललोहित
ईशानः शशिशेखरः पशुपतिः शूली शिवः शङ्करः,
शर्वः शम्भुरुमापतिश्च गिरिशः श्रीकण्ठ उग्रो हरः ।
सर्वज्ञस्त्रिपुरान्तकस्त्रिनयनो रुद्रः कपर्दी भवो,
भूतेशः परमेश्वरोऽन्धकरिपुर्दक्षाध्वरध्वंसकृत् ॥ ११ ॥
स्थाणुः स्रष्टा धूर्जटिर्वामदेवः,
कामध्वंसी व्योमकेशः कपाली ।
नीलग्रीवो वह्निरेताः पिनाकी,
भीमो भर्गः कृत्तिवासा वृषाङ्कः ॥ १२ ॥
अहिर्बुध्नो विरूपाक्षः शिपिविष्टो गणाधिपः ।
गङ्गाधरो महादेवो मृडः स्यान्नीललोहितः ॥ १३ ॥
verse 1.1.1.11
page 0003
विष्णु
विष्णु, कृष्ण, केशव, मञ्जुकेशी, श्रीवत्साङ्क, श्रीपति, पीतवासस्, विष्वक्सेन, विश्वरूप, मुरारि, शौरि, शार्ङ्गिन्, पद्मनाभ, मुकुन्द, गोविन्द, धरणिधर, सुपर्णकेतु, वैकुण्ठ, जलशयन, चतुर्भुज, दैत्यारि, मधुमथन, रथाङ्गपाणि, दाशार्ह, क्रतुपुरुष, वृषाकपि, जनार्दन, अधोक्षज, वासुदेव, दामोदर, श्रीधर, अच्युत, उपेन्द्र, इन्द्रावरज, बभ्र, हरि, हृषीकेश, आत्मभू, पुण्डरीकाक्ष, श्रीवत्स, विष्टरश्रवस्, नारायण, जगन्नाथ, वनमाली, गदाधर, सनातन, जिन, शम्भु, विधि, वेधस्, गदाग्रज, कैटभारि, अज, जिष्णु, कंसजित्, पुरुषोत्तम
विष्णुः कृष्णः केशवो मञ्जुकेशी,
श्रीवत्साङ्कः श्रीपतिः पीतवासाः ।
विष्वक्सेनो विश्वरूपो मुरारिः,
शौरिः शार्ङ्गी पद्मनाभो मुकुन्दः ॥ २१ ॥
गोविन्दो धरणिधरः सुपर्णकेतु-
र्वैकुण्ठो जलशयनश्चतुर्भुजश्च ।
दैत्यारिर्मधुमथनो रथाङ्गपाणि-
र्दाशार्हः क्रतुपुरुषो वृषाकपिः स्यात् ॥ २२ ॥
जनार्दनाधोक्षजवासुदेवं दामोदरं श्रीधरमच्युतं च ।
उपेन्द्रमिन्द्रावरजं च बभ्रं हरिं हृषीकेशमुदाहरन्ति ॥ २३ ॥
आत्मभूः पुण्डरीकाक्षः श्रीवत्सो विष्टरश्रवाः ।
नारायणो जगन्नाथो वनमाली गदाधरः ॥ २४ ॥
सनातनो जिनः शम्भुर्विधिर्वेधा गदाग्रजः ।
कैटभारिरजो जिष्णुः कंसजित्पुरुषोत्तमः ॥ २५ ॥
verse 1.1.1.21
page 0004
नाममाला
Sanskrit
स्कन्दपितृ, शङ्कर, शम्भु, शिव, स्थाणु, महेश्वर, त्र्यम्बक, धूर्जटि, शर्व, पिनाकिन्, प्रमथाधिप, त्रिपुरारि, विशालाक्ष, गिरीश, नीललोहित, रुद्र, इन्दुमौलि, यज्ञारि, त्रिनेत्र, वृषभध्वज, उग्र, शूलिन्, कपालिन्, शिपिविष्ट, भव, हर, उमापति, विरूपाक्ष, विश्वरूप, कपर्दिन्
तत्पिता शङ्करः शम्भुः शिवः स्थाणुर्महेश्वरः ।
त्र्यम्बको धूर्जटिः शर्वः पिनाकी प्रमथाधिपः ॥ ६८ ॥
त्रिपुरारिर्विशालाक्षो गिरिशो नीललोहितः ।
रुद्रेन्दुमौलिर्यज्ञारिस्त्रिनेत्रो वृषभध्वजः ॥ ६९ ॥
उग्रः शूली कपाली च शिपिविष्टो भवो हरः ।
उमापतिर्विरूपाक्षो विश्वरूपः कपर्द्यपि ॥ ७० ॥
verse 0.1.1.68
page 0036
Mahabharata
English
Śambhu^1, an ancient king. § 6 (Anukram.): I, 1, 228 (in Sañjaya's enumeration).--§ 761 (Ānuśāsanik.): XIII, 115, 5668.
Śambhu^2 = Brahmán: I, 2499
VI, 2069 (ahaṃ Droṇāntakaḥ Pārtha, vihitaḥ Śºnā purā, says Dhṛshṭadyumna)
XII, 11229 (creates Hiraṇyagarbha), 11602.
Śambhu^3 = Vishṇu (Nārāyaṇa, Kṛshṇa): II, 1321 (Nārāyaṇaḥ = Kṛshṇa)
XII, 1505 (= Kṛshṇa)
XIII, 6954 (1000 names)
XIV, 1085 (= mahān ātmā).
Śambhu^4 = Śiva: III, 499 (Śūlapāṇis Trilocanaḥ, born from the forehead of Hari), 1629, 8648 (ºor jaṭābhrashṭā, sc. Gaṅgā)
V, 7395
VII, 9453, 9507, 9582
VIII, 1446
XII, 9164
XIII, 588, 1011.
Śambhu^5, a fire. § 493 (Āṅgirasa): III, 221, 14181 (the fourth of the five Ūrjaskara fires, sons of Tapas).
Śambhu^6, a Rudra. § 770 (Ānuśāsanik.): XIII, 151, 7091 (enumeration).
Śambhu^7, son of Kṛshṇa and Rukmiṇī. § 730 (Ānuśāsanik.): XIII, 14, 621.
पुराणम्
English
शम्भु १ / ŚAMBHU I. Dhruva's wife. The couple had two sons called śiṣṭi and bhavya. (viṣṇu purāṇa, Part 1, Chapter 13).
शम्भु २ / ŚAMBHU II. Grandson of tvaṣṭā, son of kaśyapa by surabhi. tvaṣṭā had a son called viśvarūpa who begot fourteen sons of whom hara, bahurūpa, tryambaka, aparājita, vṛṣākapi, śambhu, kapardī, raivata, mṛgavyādha, sarpa and kapālī these eleven sons of viśvarūpa form the ekādaśarudras. (agni purāṇa, Chapter 18).
शम्भु ३ / ŚAMBHU III. One of the three sons of ambarīṣa, the other two being virūpa and ketumān. (bhāgavata, 9th skandha). śambhu never tasted meat in his life. (anuśāsana parva, Chapter 115, Verse 66).
शम्भु ४ / ŚAMBHU IV. A rākṣasa, the son of vidyujjihva by śūrpaṇakhā. śambhu, who was engaged in tapas in daṇḍaka forest when śrī rāma visited the forest was attracted by the beauty of sītā and transformed himself into a tree to enjoy her beauty with his eyes. lakṣmaṇa, who was felling down trees to build an āśrama felled this tree also, which disappeared immediately leaving behind the dead body of a rākṣasa. It was the corpse of the rākṣasa and rāma comforted sītā and lakṣmaṇa by revealing the fact to them. (Kamba rāmāyaṇa. Araṇyakāṇḍa).
uttara rāmāyaṇa contains a story of how devavatī (or vedavatī) daughter of kuśadhvaja once cursed śambhu. devavatī was born from the mouth of kuśadhvaja (son of bṛhaspati) while he was learning the Vedas. śambhu wanted to marry the child when she was grown up, but kuśadhvaja did not consent to it, and śambhu, in retaliation, killed kuśadhvaja in his sleep. Next morning devavatī awoke from sleep to see the dead body of her father. She cursed śambhu. Her curse was a contributory cause for the death of śambhu by lakṣmaṇa.
शम्भु ५ / ŚAMBHU V. An agni, which occupies a status equal to that of a brahmin well-versed in the Vedas. (Vana Parva, Chapter 221, Verse 5).
शम्भु ७ / ŚAMBHU VII. A King of the bharata dynasty. He was one of the eighty sons of ugrasena. (bhāgavata, 9th skandha).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
शम्भुः,
पुं,
 (शं मङ्गलं भवत्यस्मादिति । शम् +“मितद्र्वादिभ्य उपसंख्यानम् ।” ३ । २ । १८० ।इत्यस्य वार्त्तिकोक्त्या डुः ।) शिवः । इत्यमरः ॥
(यथा, भागवते । ४ । ७ । ५७ ।“एतद्भगवतः शम्भोः कर्म्मदक्षाध्वरद्रुहः ।श्रुतं भागवतात् शिष्यादुद्धवान्मे बृहस्पतेः ॥
”एकादशरुद्राणामन्यतमः । यथा, विष्णुपुराणे ।१ । ५ । १२३ -- १२४ ।“हरश्च बहुरूपश्च त्र्यम्बकश्चापराजतः ।वृषाकपिश्च शम्भुश्च कपर्द्दी रैवतस्तथा ॥
मृगव्याधश्च शर्व्वश्च कपाली च महामुने ।एकादशैते प्रथिता रुद्रास्त्रिभुवनेश्वराः ॥
)ब्रह्मा । (यथा, महाभारते । १ । ६४ । ४५ ।“तामुवाच महाराज भूमिं भूमिपतिः प्रभुः ।प्रभवः सर्व्वभूतानामीशः शम्भुः प्रजापतिः ॥
”)बुद्धः । इति मेदिनी ॥
विष्णुः । इति हलायुधः ॥
(यथा, महाभारते । १२ । ४३ । ७ ।“त्रिचक्षुः शम्भुरेकस्त्वं विभुर्दामोदरोऽपि च ॥
”)सिद्धः । इति शब्दरत्नावली ॥
श्वेतार्कः । इतिचन्द्रिका ॥
(अग्निः । यथा, महाभारते । ३ ।२२० । ५ ।“शम्भुमग्निमथ प्राहुर्ब्राह्मणा वेदपारगाः ।आवसथ्यं द्विजाः प्राहुर्दीप्तमग्निं महाप्रभम् ॥
”सुखस्य भावयितरि, त्रि । यथा, ऋग्वेदे । १ ।४६ । १३ ।“मनुष्वच्छम्भू आगतम् ॥
”“हे शम्भू सुखस्य भावयितारौ ।” इति तद्भाष्येसायणः ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
शम्भु
पु०
 शम् + मू--डु । १ महादेले अमरः । २ ब्रह्मणि ३ वृद्धेमेदि० ४ विष्णौ हला० ५ सिद्धे शब्दर० । ६ श्वेतार्केशब्दर०
Capeller
German
शंभु॑ u. शभू॑ wohltätig, hilfreich
m.
 शंभु
Bein. Śiva's u. Brahman's.
Grassman
German
śam-bhú, a., zum Heile gereichend, heilbringend, mehrmals neben mayobhú, mayobhū́ [vgl. śám m. bhū].
-ús hótā {251, 5}
kṣétrasya pátis {551, 10}.
-ú [n.] bheṣajám {1012, 1}
kṣódas {65, 5}.
-ū [V. du.] (aśvinā) {46, 13}.
-ū́ [A. du.] pitárā‿iva 〰 {337, 7}.
Burnouf
French
शम्भु शम्भु
m.
 un homme vénérable, un sage
un siddha,
un saint.
Brahmā
Śiva.
Esp. d'asclepias, bot.
Cf.
सम्भु।
शम्भुतनय
m.
 Kārttikeya
Gaṇeśa.
शम्भुप्रिया
f.
 Durgā.
Phyllanthus emblica, bot.
Stchoupak
French
शम्भु-
m.
 Śiva
Viṣṇu
Brahma
n.
 d'Indra dans le 10{^me^} Manvantara
d'un prince des Daitya
fils d'Ambarīṣa.
°कान्ता-
f.
 Durgā.