शम्ब: (zamba:)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 शम्ब mfn.
   (-म्बः-म्बा-म्बं)
	 1. Happy,  fortunate.
	 2. Poor,  indigent.
	 m.
  (-म्बः)
1. INDRA'S thunderbolt.
	 2. The iron head of a pestle.
	 3. An iron
chain worn round the loins.
	 4. The second ploughing of a field.
E.
  शम् happiness,  and ब possessive aff.
  
 or शम्ब् to accumulate,  aff.
  
अच्
 it is also read सव,  शंव,  and सम्ब ।

Capeller Eng

English

 श॑म्ब m.
  a cert.
   weapon of Indra. 

Yates

English

 शम्ब शम्बति 1.
a. To go. (क) शम्बयति
10.
a. To accumulate.

 शम्ब (म्बः) 1.
m.
  Indra's thunder-
bolt
 iron head of a pestle
chain round the loins
 second
ploughing.
a. Happy.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

शम्ब 	-	 zamba 	-	 m.
  	-	 metre
वृत्त 	-	 vRtta 	-	 n.
  	-	 metre
वृत्तक 	-	  vRttaka 	-	 adj.
  	-	 metre
अत्यष्टि 	-	  atyaSTi 	-	 f.
  	-	 metre
आकृति 	-	  AkRti 	-	 f.
  	-	 metre
कौमुदी 	-	  kaumudI 	-	 f.
  	-	 metre
केतुमती 	-	  ketumatI 	-	 f.
  	-	 metre
त्वरितगति 	-	  tvaritagati 	-	 f.
  	-	 metre
सुनन्दिनी 	-	  sunandinI 	-	 f.
  	-	 metre
कोकिलक 	-	  kokilaka 	-	 n.
  	-	 metre
छन्दस् 	-	  chandas 	-	 n.
  	-	 metre
पद्य 	-	  padya 	-	 n.
  	-	 metre
छन्दोवृत्त 	-	  chandovRtta 	-	 n.
  	-	  any metre
वृत्त 	-	  vRtta 	-	 n.
  	-	  any metre
छन्दोग्रन्थ 	-	  chandograntha 	-	 m.
  	-	 metre-book
हरि 	-	  hari 	-	 m.
  	-	  of a metre
एकवृत्त 	-	  ekavRtta 	-	 n.
  	-	  same metre
उपजाति 	-	  upajAti 	-	 f.
  	-	  mixed metre
उष्णिहा 	-	  uSNihA 	-	 f.
  	-	  uSNih metre
पुरुषच्छन्दस 	-	  puruSacchandasa 	-	 n.
  	-	  man's metre

शम्ब 	-	 zamba 	-	 m.
  	-	 meter
शम्ब 	-	 zamba 	-	 m.
  	-	 metre
शम्ब 	-	 zamba 	-	 adj.
  	-	  poor
शम्ब 	-	 zamba 	-	 adj.
  	-	  happy
शम्ब 	-	 zamba 	-	 adj.
  	-	  fortunate
शम्ब 	-	 zamba 	-	 m.
  	-	  second ploughing of a field
शम्ब 	-	 zamba 	-	 m.
  	-	  iron chain worn round the loins
शम्ब 	-	 zamba 	-	 m.
  	-	  ploughing in the regular direction
शम्ब 	-	 zamba 	-	 m.
  	-	  particular measure of length
शम्ब 	-	 zamba 	-	 m.
  	-	  weapon used by indra
शम्ब 	-	 zamba 	-	 m.
  	-	  iron head of a pestle

शम्ब 	-	 zamba 	-	 m.
  	-	 meter
अनुष्तुभ् 	-	  anuStubh 	-	 f.
  	-	 meter  [ with 8 syllables per quarter ]
मान 	-	  mAna 	-	 n.
  	-	 meter  [ length ]
प्रशीत-मान 	-	  prazIta-mAna 	-	 m.
  	-	  cryo-meter  [ Phys. ]
कोशा-मान 	-	  kozA-mAna 	-	 m.
  	-	  cyto-meter
शर-मान 	-	  zara-mAna 	-	 m.
  	-	  creamo-meter

 
   शम्ब  zamba  m.
   metre   
   वृत्त  vRtta  n.
   metre    
   मापविज्ञान  mApavijJAna  n.
   metrology   
   जारतिनेय  jAratineya m.
      
   वृत्तक  vRttaka adj.
   metre  
   अत्यष्टि  atyaSTi f.
   metre   
   आकृति  AkRti f.
   metre  
   कौमुदी  kaumudI f.
   metre   
   केतुमती  ketumatI f.
   metre  
   त्वरितगति  tvaritagati f.
   metre   
   सुनन्दिनी  sunandinI f.
   metre  
   कोकिलक  kokilaka n.
   metre   
   छन्दस्  chandas n.
   metre  
   पद्य  padya n.
   metre   
   छन्दस्य  chandasya adj.
   metrical  
   छन्दोनाम  chandonAma adj.
   metrical   
   छन्दोवृत्त  chandovRtta n.
   any metre  
   वृत्त  vRtta n.
   any metre   
   राजधानिका  rAjadhAnikA f.
   metropolis  
   छन्दोग्रन्थ  chandograntha m.
   metre-book       

 
   शम्ब  zamba  m.
    meter    
   उल्का  ulkA  f.
    meteor     
   वायुविद्या  vAyuvidyA  f.
    meteorology    
   कार्षिककालावस्थाविज्ञान  kArSikakAlAvasthAvijJAna  n.
   agricultural  meteorology     
   कार्षिकान्तरिक्षविज्ञान  kArSikAntarikSavijJAna  n.
   agricultural  meteorology    
   माहते  { माह् }  mAhate  { mAh } verb  mete     
   माहति  { माह् }  mAhati  { mAh } verb  mete    
   मस्यति  { मस् }  masyati  { mas } verb  mete     
   परिमित  parimita adj.
   meted   
   सम्मित  sammita adj.
   meted    
   अनुष्तुभ्  anuStubh f.
   meter  [ with 8 syllables per quarter ]   
   मान  mAna n.
   meter  [ length ]    
   उल्कुषी  ulkuSI f.
   meteor   
   कलुक्का  kalukkA f.
   meteor    
   दिवोल्का  divolkA f.
   meteor   
   धिष्ण्या  dhiSNyA f.
   meteor    
   उपग्रह  upagraha m.
   meteor   
   उपाहित  upAhita m.
   meteor    
   केतु  ketu m.
   meteor   
   धूमकेतन  dhUmaketana m.
   meteor    

Wilson

English

 शम्ब r. 1st cl. (शम्बति) To go. r. 10th cl. (शम्बयति) To
accumulate,  to collect or heap together.

 शम्ब
mfn.
   (-म्बः-म्बा-म्बं) Happy,  fortunate.
m.
  (-म्बः)
1 INDRA'S thunderbolt.
2 The iron head of a pestle.
3 An iron chain worn round the loins.
4 The second ploughing of a field.
E.
  शम् happiness,  and ब possessive aff.
  ,  or शम्ब to accumulate, 
aff.
   अच्: it is also read संव,  शंव,  and सम्ब.

Apte

English

शम्ब [śamba]  म्भ [mbha] ,  (म्भ) a.
  [शम्ब्-अच्]

Happy,  fortunate.

Poor,  unfortunate.

म्बः,  (म्भः) The thunderbolt of Indra. 

The iron head of a pestle.

An iron chain worn round the loins.

Ploughing 'with the grain' or in the regular direction. 

The second ploughing of a field.

A particular measure of length. (शम्बाककृ means 'to plough twice'
 त्वया शम्बाकृतं क्षतम् N.*
  2.83,  doubly pierced). Comp.
   -पाणिः N.
  of Indra (having a thunderbolt in his hand)
 कण्ठेकालेन कैलासः स मेरुः शम्ब- पाणिना Śiva B.1.6.

Apte 1890

English

 शंब(व) a [शंब्-अच्] 1 Happy,  fortunate. 
Poor,  unfortunate. 
बः 1 The thunderbolt of Indra. 
The iron head of a pestle. 
An iron chain worn round the loins. 
Ploughing ‘with the grain’ or in the regular direction. 
The second ploughing of a field. (शंबाकृ means ‘to plough twice’). 

Monier Williams Cologne

English

 श॑म्ब m.
  (derivation doubtful) a weapon used by Indra (accord.  to some ‘Indra's thunderbolt’,  but cf.
   शम्बि॑न्),  RV.
   x,  42,  7 (=  वज्र,  Naigh.
  iv,  2)

 the iron head of a pestle,  L.
 

 an iron chain worn round the loins,  W.
 

 a partic.  measure of length,  L.
 

 ploughing in the regular direction (=  अनुलोम-कर्षण),  L.
 

 the second ploughing of a field,  W.
 

 N.
  of an Asura (cf.   शम्बर),  TBr.
  ,  Sch.

 श॑म्ब mfn.
   happy,  fortunate,  L.
  (cf.   शं-वत्,  p.
  1054,  col. 2)

 poor (?),  L.
 

Monier Williams 1872

English

 शम्ब शम्ब,  अस्,  आ,  अम् (either fr. rt. 1. शम्
or 2. शम् or rt. शम्ब्),  happy,  fortunate [cf. शंव
above]
 poor (according to Śabda-k.)
 (अस्),  m.
Indra's thunderbolt (Sāy. = वज्र)
 the iron head
of a pestle
 an iron chain worn round the loins
ploughing in the regular direction
 the second plough-
ing of a field.
—शम्बा-कृत,  अस्,  आ,  अम्,  (a field
&c.) twice ploughed (= द्वि-हल्य,  द्वि-सीत्य).

Macdonell

English

 शम्ब śámba,  m.
  a weapon of Indra (= vajra,  🞄comm. 
 RV.¹).

Apte Hindi

Hindi

शम्ब
वि* - शम्ब् + अच्
"प्रसन्न,  भाग्यशाली"

शम्ब
वि* - शम्ब् + अच्
"बेचारा,  अभागा"

शम्ब:
पुं*
  - -
इन्द्र का वज्र

शम्ब:
पुं*
  - -
मूसली का लोहे का बना सिर

शम्ब:
पुं*
  - -
लोहे की जञ्जीर जो कमर के चारों ओर पहनी जाय

शम्ब:
पुं*
  - -
नियमित रूप से हल चलाना

शम्ब:
पुं*
  - -
जुते हुए खेत में हल चलाना

L R Vaidya

English

 SaMba {% (I) a. (f. बा) %} 1. Poor,  indigent
 2. happy,  fortunate.

 SaMba {% (II) m. %} 1. Indra’s thunderbolt
the iron head of a pestle
an iron chain worn round the loins
ploughing in the ordinary direction.(शंबाकृ ‘to plough twice.’)

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  शम्ब्
मूलधातुः:
   शम्ब
धात्वर्थः:
  सम्बन्धे
गणः:
  चुरादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  उभयपदी
रूपम्:
  शम्बयति-ते

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
दीर्घर्ज्वैरावतं वज्रं त्वशनिर्ह्रादिनी स्वरुः ।
शतकोटिः पविः शम्बो दम्भोलिर्भिदुरं भिदुः ॥ १८० ॥
व्याधामः कुलिशोऽस्यार्चिरतिभीः स्फूर्जथुर्ध्वनिः ।
-wordlist-
 
ऐरावत (क्ली),  वज्र (पुंक्ली),  अशनि (पुंस्त्री),  ह्रादिनी (स्त्री),  स्वरु (पुं),  शतकोटि (पुं),  पवि (पुं),  शम्ब (पुं),  दम्भोलि (पुं),  भिदुर (क्ली),  भिदु (पुं),  व्याधाम (पुं),  कुलिश (पुंक्ली),  वर्जार्चिस् (स्त्री),  अतिभी (स्त्री),  वज्रध्वनि (पुं),  स्फूर्जथु (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

पवि
पवि,  अशनि,  शतधार,  वज्र,  कुलिश,  दम्भोलि,  गो,  भिदुर,  व्याधाम,  स्वरु,  इन्द्रप्रहरण,  शम्ब
पविरशनिः शतधारं वज्रं कुलिशं च भवति दम्भोलिः ।
गौर्भिदुरं व्याधामः स्वरुरिन्द्रप्रहरणं तथा शम्बः ॥ ५६ ॥
verse 1.1.1.56
page 0008

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 शम्ब,  गतौ । इति कविकल्पद्रुमः ॥
 (भ्वा०-पर०-सक०-सेट् ।) शम्बति । इति दुर्गादासः ॥

 शम्बः,  पुं,
   (शम् + “शमेर्व्वन् ।” उणा० ४ । ९४ ।इति वन् । यद्वा,  शमस्त्यस्येति । शं + “कंशंभ्यांवभयुस्तितुतयसः ।” ५ । ६ । १३८ । इति वः ।)वज्रम् । (यथा,  ऋग्वेदे । १० । ४२ । ७ ।“उग्रो यः शम्बः पुरुहूत तेन ।”“शम्ब इति वज्रनाम ।” इति तद्भाष्ये सायणः ॥
)मुषलाग्रस्थलोहमण्डलकम् । इति मेदिनी ॥
लौहकाञ्ची । इति हेमचन्द्रः ॥
 अनुलोमकर्ष-णम् । इति शम्बाकृतशब्दटीकायां भरतः ॥
दरिद्रः । इति संक्षिप्तसारोणादिवृत्तिः ॥
 भाग्य-वति,  त्रि । इति रामाश्रमः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 शम्ब गतौ भ्वा०
  पर०
  सक०
  सेट् । शम्बति अशम्बीत् ।

 शम्ब पु०
  शम्ब--अच् । १ वज्रे २ मूसलाग्रस्थितलौहे मेदि० ।२ लौहकाञ्च्यां हेलच० । ४ अनुलोमकर्षणे भरतः ।५ दरिद्रे च संक्षिप्तसा० ६ भाग्यबति त्रि०
  रामाश्रमः ।

कृदन्तरूपमाला

Sanskrit

1 {@“शम्ब संबन्धे”@} 2 क्षीरतरङ्गिण्यां ‘साम्ब--’ इति पठित्वा ‘चन्द्रः शम्ब इत्याह’ इति दृश्यते। 
 “षम्ब संबन्धने’ इति पठित्वा ‘शम्ब चेति मैत्रेयः। 
 शम्बेत्येके इति स्वामी।” इति मा। 
 धा। 
 वृत्तौ। 
 शाम्बकः-म्बिका,  शिशाम्बयिषकः-षिका
   शाम्बयिता-त्री,  शिशाम्बयिषिता-त्री
   इत्यादिकानि ण्यन्ते तत्प्रकृतिकसन्नन्ते च ऊह्यानि। 
 रूपाणि सर्वाण्यपि भौवादिक- कमुधातुवत् 3 4 शम्बरः 5,  6 शाम्बरी,  शम्बलम्। 
 7
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (१६८७)
 02 =>
  (१०-चुरादिः-१५५६। अक। सेट्। उभ।)
 03 =>
  (१६८)
 04 =>
  [[५। बाहुलकादरप्रत्यये रूपमेवम्। शम्बरः = असुरविशेषः। ‘अम्भोर्णंस्तोयपानीयनीर- क्षीराम्बुशम्बरम्’ इत्यमरः।]]
 05 =>
  [[C। ‘शम्बरं पर्वतेषु क्षियन्तम्’ (ऋग्-२-१२-११) इति।]]
 06 =>
  [[ड्। ‘… आसम्बयन् जनमतिं निजशाम्बरीभिः।।’ धा। का। ३-१५।]]
 07 =>
  [पृष्ठम्१२८९+ २७]

Capeller

German

 श॑म्ब m.
  N. eines Indra u. den Liebesgott
feindlichen Dämons.

Grassman

German

 śámba,  m.,  Bezeichnung einer Angriffswaffe [vielleicht für śámva von śam,  als die wirksame,  erfolgreiche].
-as ārā́t śátrum ápa bādhasva dārám ugrás yás 〰 puruhūta téna {868, 7}.

Burnouf

French

 शम्ब शम्ब a. heureux. -- S. m.
  massue,  pilon
		 la foudre
d'Indra.
		 Chaîne de fer portée autour des reins.
		 Second labour
d'un champ.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.