| YouTube Channel

शत्रु: (zatru:)

 
शब्दसागरः
English
शत्रु
m.
 (-त्रुः)
1. An enemy, a foe, an adversary.
2. A destroyer.
3. A
political enemy, a neighbouring prince as being one with whom
disputes are likely to occur.
E.
 शद् to go, Unādi
aff.
 त्रुन् ।
Capeller Eng
English
श॑त्रु
m.
 rival, adversary, enemy,
esp.
 the immediate
neighbour of a prince as his natural enemy.
Yates
English
शत्रु (त्रुः) 2.
m.
 An enemy
rival.
Spoken Sanskrit
English
शत्रु - zatru -
m.
 - enemy [ foe , rival ]
Wilson
English
शत्रु
m.
 (-त्रः)
1 An enemy, a foe, an adversary.
2 A political enemy, a neighbouring prince as being one with whom disputes are
likely to occur.
E.
 शद to go, Uṇādi
aff.
 त्रुन्.
Apte
English
शत्रुः [śatruḥ], [शद्-त्रुन्
Uṇ.*
 4.13]
An overthrower, a destroyer, conqueror.
An enemy, a foe, an adversary
क्षमा शत्रौ च मित्रे च यतीनामेव भुषणम् Subhāṣ
ऋणकर्ता पिता शत्रुर्माता च व्यभिचारिणी । भार्या रूपवती शत्रुः पुत्रः शत्रुरपण्डितः ॥ Subhāṣ.
A political rival, a rival neighbouring king.
Comp.
 -उपजापः the secret whisperings of a foe, treacherous overtures of an enemy. -कर्षण, -दमन, -निबर्हण
a.
 subduing, overpowering, or destroying enemies. -कुलम् the house of an enemy
शत्रुकुलं गच्छेत्
Ms.*
 8.93. -गृहम्
N.
 of the 6th astrological mansion. -घ्नः 'destroyer of enemies', an epithet of a brother of Rāma and twin brother of Lakṣmaṇa, being a son of Sumitrā. He killed the demon Lavaṇa and colonized Mathurā. He had two sons named Subāhu and Bahusruta
see
R.*
 15. -निबर्हण
a.
 foe-destroying.
पक्षः the party or side of an enemy.
an opponent, antagonist.
मर्दनः an epithet of Śatrughna.
a kind of pavilion. -लाव
a.
 killing foes. -विग्रहः a hostile invasion. -विनाशनः an epithet of Śiva. -सह, -साह
a.
 withstanding an enemy. -सेविन्
a.
 serving a hostile prince
शत्रुसेविनि मित्रे च गूढे युक्ततरो भवेत्
Ms.*
 7. 186. -हत्या foe-slaughter. -हन्
a.
 foe-slayer.
Apte 1890
English
शत्रुः [शद्-त्रुन् Uṇ. 4. 103] 1 An overthrower, a destroyer, conqueror.
2 An enemy, a foe, an adversary
क्षमा शत्रौ च मित्रे च यतीनामेव भूषणं Subhāṣ.: ऋणकर्ता पिता शत्रुर्माता च व्यभिचारिणी । भार्या रूपवती शत्रुः पुत्रः शत्रुरपंडितः Subhāṣ.
3 A political rival, a rival neighbouring king.
Comp.
उपजापः the secret whisperings of a foe, treacherous overtures of an enemy.
कर्षण,
दमन,
निबर्हण a. subduing, overpowering, or destroying enemies.
घ्नः ‘destroyer of enemies’, an epithet of a brother of Rāma and twin brother of Lakṣmaṇa, being a son of Sumitrā. He killed the demon Lavaṇa and colonized Mathurā. He had two sons named Subāhu and Bahuśruta
see R. 15.
पक्षः {1} the party or side of an enemy. {2} an opponent, antagonist.
मर्शनः an epithet of Śatrughna.
विग्रहः a hostile invasion.
विनाशनः an epithet of Śiva.
सह,
साह a. withstanding an enemy.
सेविन् a. serving a hostile prince
Ms. 7. 186.
हत्या foe-slaughter.
हन् a. foeslayer.
Monier Williams Cologne
English
श॑त्रु
m.
 (said to be for शत्-त्रु,
fr.
 √ 2. शद्), ‘overthrower’, an enemy, foe, rival, a hostile king (esp. a neighbouring king as a natural enemy),
RV.
&c.
&c.
the 6th astrological mansion,
VarYogay.
Asparagus Racemosus,
L.
N.
 of an Asura,
MBh.
 i, 2543 (perhaps क्रोध-शत्रु as one word).
शत्रु [cf. Gk., κότος, κοτέω
Germ.
 Hader, Hass, hassen
Eng.
 hate.]
Monier Williams 1872
English
शत्रु शत्रु, उस्, m. (according to Uṇādi-s.
IV. 103. fr. rt. शद्, and therefore perhaps more
correctly written शत्त्रु, cf. शातक), one who
causes to fall or perish, a destroyer, overthrower,
conqueror
an enemy, foe, adversary
an antagonist,
a political rival or hostile neighbouring king
[cf.
Gr. ἔχθος, ἐκθρός, ὀχθέω
Lat. hod in odisse,
hostis
Goth. hats
Angl. Sax. hate, hete.]
—श-
त्रुं-सह, अस्, आ, अम्, bearing or patient with an
enemy.
—शत्रु-कर्षण, अस्, ई, अम्, overpower-
ing enemies.
—शत्रु-घात, अस्, आ, अम्, killing an
enemy.
—शत्रु-घ्न, अस्, ई, अम्, foe-killing, de-
stroying enemies
(अस्), m., N. of one of Rāma-
candra's brothers, (he was son of Su-mitrā and twin
brother of Lakṣmaṇa, and was the chosen com-
panion of Bharata, son of Kaikeyī, as Lakṣmaṇa
was of Rāma, son of Kauśalyā, these three being
the wives of Daśa-ratha.)
—शत्रुघ्न-जननी, f.
the mother of Śatru-ghna, i. e. Su-mitrā.
—शत्रु-
जित्, त्, त्, त्, foe-conquering
(त्), m., N. of a king
(father of Ṛta-dhvaja or Kuvalayāśva).
—शत्रुञ्-
जय, अस्, आ, अम्, foe-conquering, subduing an
enemy
(अस्), m. an elephant
N. of the mountain
Vimala or Girnar in Gujarāt, (see विमलाद्रि)
a
proper N.
—शत्रु-तस्, ind. from an enemy or
enemies.
—शत्रु-ता, f. or शत्रु-त्व, अम्, n. hos-
tility, enmity.
—शत्रु-दमन, अस्, ई, अम्, sub-
duing enemies.
—शत्रु-निकाय, अस्, m. a number
of foes, host of enemies.
—शत्रु-निबर्हण, अस्, ई,
अम्, foe-destroying, destroying enemies (Rāmāyaṇa
I. 1, 11).
—शत्रु-निलय, अस्, m. the dwelling of
a foe.
—शत्रुन्-तप, अस्, आ, अम्, foe-paining, sub-
duing or destroying enemies.
—शत्रु-पक्ष, अस्,
m. the side or part of an enemy, a disaffected person,
an antagonist, opponent, enemy.
—शत्रु-बाधक,
अस्, इका, अम्, harassing or distressing an enemy.
—शत्रु-मर्दन, अस्, m. ‘foe-crusher, ’ epithet of
Śatru-ghna (brother of Rāma).
—शत्रु-लाव, अस्,
ई, अम्, cutting an enemy to pieces, killing foes.
—शत्रु-वत्, ind. like an enemy.
—शत्रु-विग्रह,
अस्, m. ‘foe-war, ’ war of enemies, hostile invasion.
—श-
त्रु-विनाशन, अस्, m. ‘destroyer of foes, ’ N. of Śiva.
—शत्रु-सम्मुखम्, ind. facing the enemy, in
front of the enemy.
—शत्रु-सह or शत्रु-साह,
अस्, आ, अम्, sustaining the shock of a foe, enduring
an enemy.
—शत्रु-सेविन्, ई, इनी, इ, serving an
enemy, being in the service of a hostile prince
(Manu VII. 186).
—शत्रु-हत्या, f. foe-slaughter,
hosticide.
—शत्रु-हन्, आ, घ्नी, अ, foe-slaying, a
foe-slayer.
—शत्रूपजाप (°र-उप्°), अस्, m. the
treacherous whisperings of an enemy.
—शत्रूप-
जाप-दूषित, अस्, आ, अम्, corrupted or demoralized
by an enemy's treachery.
Macdonell
English
शत्रु śát-ru,
m.
 [overthrower: √ śat] enemy, 🞄rival (V., C.)
natural foe, immediately contiguous 🞄king (in policy, C.).
Benfey
English
शत्रु शत्रु (rather शत्त्रु शत्त्रु, i. e.
probably शद् or शत्, for शातय, Caus.
of शद्, + त्रु, cf. Goth. hats
A.S. hate,
héte
perhaps Lat. hod in odisse, hestis,
and below),
m.
 An enemy, a foe, Pañc.
i. d. 131.
--
Comp.
इन्द्र-,
m.
 Prahlāda,
Ragh. 7, 32.
क्रौञ्च-,
m.
 the god
of war, Mṛcch. 173, 15.
देव-,
m.
1. an Asura, MBh. 7, 6296. 2. a Rāk-
ṣasa, Rām. 6, 36, 83.
बहु-,
adj.
having many enemies, Kathās. 4, 106.
विबुध-,
m.
 a demon, Vikr. d. 3.
वृत्र-,
m.
 Indra. -- Cf. ἔχθος, ἐχθρός, ὀχθέω.
Apte Hindi
Hindi
शत्रु:
पुं*
 - शद् + त्रुन्
"परास्त करने वाला, विनाशक, विजेता"
शत्रु:
पुं*
 - शद् + त्रुन्
"दुश्मन, वैरी, प्रतिपक्षी "
शत्रु:
पुं*
 - शद् + त्रुन्
"राजनीतिक प्रतिद्वन्द्वी, पड़ौस का प्रतिद्वन्द्वी राजा "
शत्रुः
पुं*
 - शद्+त्रुन्
"दुश्मन, रिपु"
शत्रुः
पुं*
 - शद्+त्रुन्
"विजेता, हराने वाला"
L R Vaidya
English
Satru {% m. %} 1. A destroyer, a conqueror
2. an enemy, a foe
3. a hostile neighbouring king.
Bopp
Latin
शत्रु m. (fortasse a Caus. r. शद्-शातयामि caedo - suff.
रु vel त्रु abjectâ radicis litterâ finali) hostis.
Lanman
English
śátru, m.
—1. (victor, i. e.) victorious
opponent
—2. foe, enemy, in general.
[if mg 1 is the orig. mg, we may take
the word fr. √śad and as standing for
*śat-tru, 1185e, 232:
if mg 2 is the orig. mg, we may analyse
thus, śat-ru (1192), and compare Church
Slavonic kot-ora, Irish cath, ‘battle’
AS.
heað-o in cpds, as heaðo-weorc, ‘battlework,
’ Old High Ger. had-u in names,
as Hadu-brant, ‘Battle-flame, ’ Hadu-wīch,
‘Battle-strife, ’ Ger. Hedwig
Ger. Hader,
‘strife’
cf. also the Keltic proper name
Catu-rig-es (rig under rājan), ‘The Battlekings.
’]
Sanskrit Tibetan
Tibetan
dgra
१) अप्रसाद २) अमित्र ३) अराति ४) अरि ५) कण्टक ६) कैतव ७) दस्यु ८) दुष्ट ९) द्विट् १०) प्रत्यमित्र ११) प्रत्यर्थिन् १२) रिपु १३) वैरिन् १४) शठ १५) शत्रु १६) शब्द १७)
dgra bo
१) अरि २) द्विषत् ३) प्रतिहत ४) प्रत्यमित्र ५) रिपु ६) विरुद्ध ७) शत्रु
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
षण्ढे वर्षवरः शत्रौ प्रतिपक्षः परो रिपुः ।
शात्रवः प्रत्यवस्थाता प्रत्यनीकोभियात्यरी ॥ ७२८ ॥
दस्युः सपत्नोऽसहनो विपक्षो द्वेषी द्विषन्वैर्यहितो जिघांसुः ।
दुर्हृत्परेः पन्थकपन्थिनौ द्विट्प्रत्यर्थ्यमित्रावभिमात्यराती ॥ ७२९ ॥
-wordlist-
षण्ढ (पुं), वर्षवर (पुं), शत्रु (पुं), प्रतिपक्ष (पुं), पर (पुं), रिपु (पुं), शात्रव (पुं), प्रत्यवस्थातृ (पुं), प्रत्यनीक (पुं), अभियाति (पुं), अरि (पुं), दस्यु (पुं), सपत्न (पुं), असहन (पुं), विपक्ष (पुं), द्वेषिन् (पुं), द्विषन् (पुं), वैरिन् (पुं), अहित (पुं), जिघांसु (पुं), दुर्हृद् (पुं), परिपन्थक (पुं), परिपन्थिन् (पुं), द्विष् (पुं), प्रत्यर्थिन् (पुं), अमित्र (पुं), अभिमाति (पुं), अराति (पुं)
--source--
विषायानन्तरो राजा शत्रुर्मित्रमतः परम् ।
-wordlist-
शत्रु (पुं), मित्र (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
अभियाति
अभियाति, अराति, अमित्र, रिपु, प्रतिपक्ष, विपक्ष, विरोधिन्, अरि, अहित, असहन, जिघांसु, परिपन्थिन्, पर, असुहृद्, प्रत्यर्थिन्, पर्यवस्थातृ, द्वेषिन्, वैरिन्, शात्रव, शत्रु, सपत्न, भ्रातृव्य, प्रत्यनीक, द्विषत्
अभियातिररातिरमित्ररिपू,
प्रतिपक्षविपक्षविरोध्यरयः ।
अहितोऽसहनश्च जिघांसुरिति,
प्रथिताः परिपन्थिपरासुहृदः ॥ ४५५ ॥
प्रत्यर्थी पर्यवस्थाता द्वेषी वैरी च शात्रवः ।
शत्रुः सपत्नो भ्रातृव्यः प्रत्यनीको द्विषन्मतः ॥ ४५६ ॥
verse 2.1.1.455
page 0053
वृत्र
वृत्र, त्वाष्ट्र, तमस्, शत्रु
त्वाष्ट्रे तमसि शत्रौ च वृत्रशब्दस्त्रिषु स्मृतः ।
verse 5.1.1.846
page 0097
नाममाला
Sanskrit
वैरिन्, आराति, अमित्र, अरि, द्विष्, सपत्न, द्विषत्, रिपु, भ्रातृव्य, दुर्जन, शत्रु, दुष्ट, द्वेषिन्, खल, अहित
वैर्यारातिरमित्रोऽरिर्द्विट् सपत्नो द्विषद्रिपुः ।
भ्रातृव्यो दुर्जनः शत्रुर्दुष्टो द्वेषी खलोऽहितः ॥ ४४ ॥
verse 0.1.1.44
page 0023
Mahabharata
English
Śatru, v. Krodhaśatru.
Vedic Reference
English
Śatru denotes ‘enemy’ in the Rigveda^1 and later.^2
1) i. 33, 13
61, 13
ii. 23, 11
30,
3 et seq.
iii. 16, 2
iv. 28, 4, etc.
2) Av. iv. 3, 1
vi. 4, 2
x. 3, 1,
etc.
अमरकोशः
Sanskrit
Word: शत्रुः
Root: शत्रु
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ enemy [foe , rival]
Shloka(s):
2|8|10|2 ► रिपौ वैरिसपत्नारिद्विषद्द्वेषणदुर्हृदः॥ (क्षत्रियवर्गः)
2|8|11|1 ► द्विड्विपक्षाहितामित्रदस्युशात्रवशत्रवः। (क्षत्रियवर्गः)
2|8|11|2 ► अभिघातिपरारातिप्रत्यर्थिपरिपन्थिनः॥ (क्षत्रियवर्गः)
3|3|146|2 ► श्वशुर्यौ देवरश्यालौ भ्रातृव्यौ भ्रातृजद्विषौ॥ (नानार्थवर्गः)
3|3|164|2 ► ध्वान्तारिदानवा वृत्रा बलिहस्तांशवः कराः॥ (नानार्थवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|8|10|2 ⇢ रिपुः (रिपु) (पुं) ⇒ foe, rogue, enemy, false, cheat, gall-nut, deceiver, deceitful, adversary, treacherous, hostile planet
➠ 2|8|10|2 ⇢ वैरी (वैरिन्) (पुं)
➠ 2|8|10|2 ⇢ सपत्नः (सपत्न) (पुं)
➠ 2|8|10|2 ⇢ अरिः (अरि) (पुं) ⇒ enemy, hostile, envious, not liberal, hostile planet, attached to faithful, faithful or devoted or pious man, species of khadira or Mimosa [Acacia Catechu - Bot.]
➠ 2|8|10|2 ⇢ द्विषन् (द्विषत्) (पुं) ⇒ foe, enemy, hostile, unfriendly, hating or detesting
➠ 2|8|10|2 ⇢ द्वेषणः (द्वेषण) (पुं)
➠ 2|8|10|2 ⇢ दुर्हृत् (दुर्हृद्) (पुं)
➠ 2|8|11|1 ⇢ द्विः (द्विष्) (पुं)
➠ 2|8|11|1 ⇢ विपक्षः (विपक्ष) (पुं) ⇒ enemy, opponent, adversary, disputant, exception, female rival, antagonistic, counter-instance, counter-statement, deprived of wings, opposite side (tennis), being on a different side., argument proving the contrary, day of transition from one half of a lunar month to another
➠ 2|8|11|1 ⇢ अहितः (अहित) (पुं) ⇒ foe, enemy, unfit, hostile, noxious, improper, unadvantageous
➠ 2|8|11|1 ⇢ अमित्रम् (अमित्र) (नपुं) ⇒ infinite, adversary, boundless, unmeasured, not having a friend
➠ 2|8|11|1 ⇢ दस्युः (दस्यु) (पुं) ⇒ dacoit, bandit, robber, brigand, barbarian, impious man, enemy of the gods, not accepted as a witness, any outcast or Hindu who has become so by neglect of the essential rites
➠ 2|8|11|1 ⇢ शात्रवः (शात्रव) (पुं) ⇒ enemy, hostile, inimical, belonging to an enemy
➠ 2|8|11|1 ⇢ शत्रुः (शत्रु) (पुं)
➠ 2|8|11|2 ⇢ अभिघाती (अभिघातिन्) (पुं) ⇒ enemy, hurting, striking, attacking, assailant, inflicting injury
➠ 2|8|11|2 ⇢ परः (पर) (पुं)
➠ 2|8|11|2 ⇢ अरातिः (अराति) (पुं)
➠ 2|8|11|2 ⇢ प्रत्यर्थी (प्रत्यर्थिन्) (पुं) ⇒ rival, hostile, opponent, inimical, opposing, adversary, rivalling, emulating, opposed to, defendant [in law]
➠ 2|8|11|2 ⇢ परिपन्थी (परिपन्थिन्) (पुं) ⇒ dacoit, bandit, brigand, hindering, obstructing, coming in the way, standing in he way, standing in the way
➠ 3|3|146|2 ⇢ भ्रातृव्यः (भ्रातृव्य) (पुं) ⇒ enemy, rival, cousin, adversary, hostile cousin, father's brother's son
➠ 3|3|164|2 ⇢ वृत्रः (वृत्र) (पुं) ⇒ foe, stone, enemy, wheel, darkness, investor, mountain, restrainer, hostile host, thunder-cloud
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ क्षुद्रशत्रुः
जातिः ➡ मनुष्यः
गुण-गुणी-भावः ➡ वैरम्
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
शत्रुः,
पुं,
 (शद् शातने + “रुशदिभ्यां क्रुन् ।”उणा० ४ । १०३ । इति क्रुन् ।) स्वदेशादनन्त-रोऽव्यवहितैकविषयाभिनिवेशिराजः । यथा, --“विषयानन्तरो राजा शत्रुर्मित्रमतः परम् ॥
”इति, शातकः । निपातकारीत्यर्थः । तत्पर्य्यायः । रिपुः२ वैरिः ३ सपत्नः ४ अरिः ५ द्विशः ६ द्वेषणः७ दुर्हृद् ८ द्विट् ९ विपक्षः १० अहितः ११अमित्रः १२ दस्युः १३ शात्रवः १४ अभि-घाती १५ परः १६ अरातिः १७ प्रत्यर्थी १८परिपन्थी १९ । इति चामरः ॥
वृषः २० प्रति-पक्षः २१ । इति जटाधरः ॥
द्विषन् २२घातकः २३ द्वेषी २४ विद्विषः २५ हिंसकः २६विद्विट् २७ अप्रियः २८ अभिघातिः २९अहितः ३० दौर्हृदः ३१ । इति शब्दरत्ना-वली ॥
तस्य जयोपायो यथा, --मत्स्य उवाच ।“सर्व्वेषामप्युपायानां दानं श्रेष्ठतमं मतम् ।स्वदत्तेनेह भवति दानेनोभयलोकजित् ॥
न सोऽस्ति राजन् दानेन वशयोगो न जायते ।दानेन वशगा देवा भवन्तीह सदा वृणाम् ॥
दानमेवोपजीवन्ति प्रजाः सर्व्वा नृपोत्तम ।प्रियो हिदानवान् लोके सर्व्वस्यैवोपजायते ॥
दानवानचिरेणैव तथा राजा परान् जयेत् ।दानवानेव शक्नोति संहतान् भेदितुं परान् ॥
यद्यप्यलुब्धा गम्भीराः पुरुषाः सागरोपमाः ।न गृह्णन्ति तथाप्येते जायन्ते पक्षपातिनः ॥
अन्यत्रापि कृतं दानं करोत्यन्यं तथा वशे ।उपायेभ्यः प्रशंसन्ति दानं श्रेष्ठतमं जनाः ॥
दानं श्रेयस्करं श्रेष्ठं दानं श्रेष्ठकरं परम् ।दानवानेव लोकेषु पुत्त्रत्वे ध्रियते सदा ॥
न केवलं दानपरा जयन्तिभूर्लोकमेकं पुरुषाः सुवीराः ।जयन्ति ते राजसुरेन्द्रलोकंसुदुर्जयं यद्विवुधाधिवासम् ॥
”इति मात्स्ये २२४ अध्यायः ॥
* ॥
मत्स्य उवाच ।“न शक्या ये वशे कर्त्तुमुपायत्रितयेन तु ।दण्डेन तान् वशान् कुर्य्यात् दण्डो हि वश-कृन्नृणाम् ॥
सम्यक् प्रणयनं तस्य तथा कार्य्यं महीक्षिता ।धर्म्मशास्त्रानुसारेण सुसहायेन धीमता ॥
तस्य सम्यक्प्रणयनं तथा कार्य्यं महीक्षिता ।वानप्रस्थांश्च धर्म्मज्ञान् निर्म्ममान् निष्परि-ग्रहान् ।स्वदेशे परदेशे च धर्म्मशास्त्रविशारदान् ।समीक्ष्य प्रणयेद्दण्डं सर्व्वं दण्डे प्रतिष्ठितम् ॥
आश्रमी यदि वा वर्णी पूज्यो वाथ गुरुर्महान् ।नादण्ड्यो नाम राज्ञोऽस्ति यः स्वधर्म्मे नतिष्ठति ॥
अदण्ड्यान् दण्डयेद्राजा दण्ड्यांश्चैवाप्यदण्ड-यन् ।इह राज्यपरिभ्रष्टो नरकं प्रतिपद्यते ॥
तस्माद्राजा विनीतेन धर्म्मशास्त्रानुसारतः ।दण्डप्रणयनं कार्य्यं लोकानुग्रहकाम्यया ॥
यत्र श्यामो लोहिताक्षो दण्डश्चरति पापहा ।प्रजास्तत्र न मुह्यन्ति नेता चेत् साधु पश्यति ॥
वालवृद्धातुरयतिद्विजस्त्रीविक्लवात्मतः ॥
सर्व्वे बलिष्ठा भक्षेरन् यदि दण्डं न पातयेत् ॥
देवदैत्योरगगणाः सिद्धभूतपतत्रिणः ।उपक्रमेयुर्म्मर्य्यादां यदि दण्डं न पातयेत् ॥
एष ब्रह्माभिशापेषु सर्व्वप्रहरणेषु च ।सर्व्वविक्रमकोपेषु व्यवसाये च तिष्ठति ॥
पूज्यन्ते दण्डिनो देवा न पूज्यन्ते त्वदण्डिनः ।न ब्रह्माणं विधातारं न पूषार्य्यमणावपि ॥
य एते मानवाः केचित् प्रशान्ताः सर्व्वकर्म्मसु ।रुद्रमग्निञ्च शक्रञ्च सूर्य्याचन्द्रमसौ तथा ।विष्णुं देवगणांश्चान्यान् दण्डिनः पूजयन्ति च ॥
दण्डः शास्ति प्रजाः सर्व्वा दण्ड एवाभिरक्षति ।दण्डः सुप्तेषु जागर्त्ति दण्डं धर्म्मं विदुर्बुधाः ॥
राजदण्डभयादेके पापाः पापं न कुर्व्वते ।यमदण्डभयादेके परस्परभयादपि ॥
एवं हि सात्त्विके लोके सर्व्वं दण्डे प्रतिष्ठितम् ।अन्धे तमसि मज्जेयुर्यदि दण्डं न पातयेत् ॥
तस्मात् दण्डो दमयति अदण्ड्यं दण्डयत्यपि ।दमनाद्दण्डनाच्चैव तस्मात् दण्डं विदुर्ब्बुधाः ॥
दण्डस्य भीतैस्त्रिदशैः समेतै-र्भागो धृतः शूलधरस्य यज्ञे ।भवस्य पुत्त्रं ध्वजिनीपतिञ्चवरं शिशूनाञ्च भयात्तु दुस्थम् ॥
”इति मात्स्ये १९९ अध्यायः ॥
सामभेदौ तत्तच्छब्दे द्रष्टव्यौ ॥
Capeller
German
श॑त्रु
m.
 Gegner, Feind, bes. Grenzfeind.
Grassman
German
śátru, m., Feind [von śat], auch in dem Sinne „gleich starker ebenbürtiger Gegner“ ({39, 4}
{459, 12}
{705, 16}
{32, 4}
{176, 1}
{880, 2})
vergl. ájāta-śatru u. s. w.
-us {39, 4}
{129, 4}
{459, 12}
{537, 6}
{705, 16}
{868, 6}
{946, 2}
{1028, 2}.
-um {32, 4}
{33, 12}
{129, 4}
{176, 1}
{214, 11}
{221, 3}—_{221, 5}
{250, 2}
{487, 10}
{550, 19}
{767, 4}
{790, 5}
{868, 7}
{880, 2}.
-ave {959, 3}.
-os śatros [Ab.] 〰 úttare íd siāma {460, 13}.
-os [G.] apakāmám {516, 2}
vṛ́ṣṇiam {731, 7}
vṛ́ṣniā {51, 7}
ánamam {165, 6}.
-avas {5, 4}
{455, 4}
{534, 18}
{864, 3}
{874, 7}
{910, 7}
{981, 4}. [Page1377]
-ūn {33, 13}
{61, 13}
{132, 6}
{143, 5}
{178, 5}
{221, 8}. _{221, 9}
{232, 12}
{264, 6}
{268, 1}
{281, 2}
{288, 22}
{300, 5}
{324, 4}
{337, 2}
{458, 3}
{460, 8}
{485, 17}
{488, 29}
{505, 3}
{514, 2}
{516, 4}. _{516, 7}
{655, 12}
{797, 2}
{802, 3}
{806, 5}
{808, 23}
{822, 12}
{868, 5}
{895, 11}
{909, 3}
{910, 2}. _{910, 3}
{933, 11}
{938, 1}. _{938, 5}
{942, 3}. _{942, 5}
{946, 1}
{964, 4}
{1006, 1}. _{1006, 2}.
-ūṇām vṛ́ṣṇiā {102, 4}
hantā́ram {992, 1}.
-uṣu {731, 6}.
śátru:
-os nṛmṇám {564, 3}.
Burnouf
French
शत्रु शत्रु
m.
 (शद्
sfx. रु) ennemi.
शत्रुघ्न
m.
 np. du 2ᵉ frère de Rāma.
शत्रुघ्नजननी
f.
 Sumitrā, mère de Śatrughna.
शत्रुञ्जय a. (ac. de शत्रु
जि) qui vainc un ennemi.
-- S.
m.
 éléphant.
Le mont Vimala.
शत्रुतस् adv. de la part de l'ennemi.
शत्रुत्व
n.
 (sfx. त्व) inimitié, hostilité.
शत्रुमर्दन
m.
 mms. que शत्रुघ्न।
शत्रुसह a. (सह्) qui résiste à l'ennemi.
शत्रूये (dénom. ) être ennemi, agir en ennemi.
Stchoupak
French
शत्रु-
m.
 ennemi, adversaire, rival
roi voisin (ennemi naturel)
-क- ennemi
-तस् de la part des ennemis
-ता-
f.
 -त्व- nt.
hostilité, inimité
-साद्-गमय्- livrer aux ennemis.
°कर्शन- °कर्षण- ag. qui moleste les ennemis.
°कुल- nt. maison d'un ennemi.
°घातिन्-
m.
 fils de Śatrughna.
°घ्न-
m.
n.
 de divers personnages et not. du frère jumeau de
Lakṣmaṇa.
°नन्दन- ag. qui réjouit les ennemis.
°निबर्हण- ag. qui détruit les ennemis.
°पक्ष-
m.
 parti ennemi.
°भट-
m.
n.
 d'un Asura.
°मर्दन- ag. qui broie ou détruit les ennemis
m.
n.
 d'un éléphant.
°रूप- a. qui apparaît sous la forme d'un ennemi.
°विनाशन-
m.
 Śiva.
°साह- a. qui résiste à un ennemi.
°सेविन्- a. qui favorise ou sert l'ennemi.
°हन्- ag. qui tue les ennemis.
शत्रुं-जय-
m.
n.
 d'un roi
d'un portier
d'un éléphant.
°तप- ag. qui tourmente l'ennemi.
°दम-
m.
 qui assujettit l'ennemi.