शतरि (zatari)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit1 {@“चीवृ आदानसंवरणयोः”@} 2 चीवकः-विका, चीवकः-विका, चिचीविषकः-षिका, चेचीवकः-विका
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि कत्थनार्थकभौवादिकचीभतिवत् 3 बोध्यानि।
अस्य धातोरुभयपदीत्वेन शतरि चीवन्-न्ती, चीवयन्-न्ती, चिचीविषन्-न्ती
चीविष्यन्-न्ती-ती, चीवयिष्यन्-न्ती-ती, चिचीविषिष्यन्- न्ती-ती
इति रूपाण्यधिकानि।
क्विपि, ‘च्छ्वोः शूडनुनासिके च’ 4 इत्यूठि, यणादेशे च्यूः-च्युवौ-च्युवः
इति रूपाणि।
‘छित्वर--’ 5 इत्यादिना वरचि प्रत्यये, ‘लोपो व्योर्वलि’ 6 इति धातुवकारस्य लोपे, ‘नेड् वशि कृति’ 7 इति इण्णिषेधे च चीवरम् इति भवति।
8 चीवरम् = मुनीनां वसनम्।
01 (५३२)
02 (१-भ्वादिः-८७९। सक। सेट्। उभ।)
03 (५३०)
04 (६-४-१९)
05 [द। उ। ८-४९]
06 (६-१-६६)
07 (७-२-८)
08 [[आ। ‘प्रवुन्द्यवेणीजववेनमाना खातान्तिका चीवरिभिर्निषादैः।’ धा। का। २। २७।]]
1 {@“चुट छेदने”@} 2 चोटकः-टिका, चुचोटयिषकः-षिका
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि चौरादिककुटधातुवत् 3 बोध्यानि।
अस्य धातोरुभयपदीत्वेन, शतरि चोटयन्-न्ती, चुचोटयिषन्-न्ती-ती, चुचोटयिषिष्यन्-न्ती-ती
इति रूपाण्य- घिकानीति विशेषः।
4 विचोटी, णिनिप्रत्ययः।
01 (५३६)
02 (१०-चुरादिः-१६१३। सक। सेट्। उभ।)
03 (२०५)
04 [[आ। ‘सम्पालयेद् विमतलूष्यपशुल्बभूमा क्ष्मामेष राम इव शूर्पणखाविचोटी।।’ धा। का। ३। २२।]]
1 {@“तुण कौटिल्ये”@} 2 तोणकः-णिका, तोणकः-णिका, तुतोणिषकः-तुतुणिषकः-षिका, तोतुणकः- णिका
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि गुफधातुवद् 3 बोध्यानि।
क्विपि-प्रतूण्-प्रतूणौ-प्रतूणः
इति।
शतरि तु -- तुणन्-ती-न्ती
इति रूपाणीति विशेषः।
घञि- 4 तोणः।
01 (७३९)
02 (६-तुदादिः-१३३२। सक। सेट्। पर।)
03 (४०९)
04 [[आ। ‘नार्यः संमृडदालिकेलिपृडिता यस्मिन् पृणन्त्यः प्रियान् नित्यं तैर्वृणिता मूणालकमनीयाङ्ग्यो वितोणाशयाः।।’ धा। का। २। ७५।]]
1 {@“दासृ दाने”@} 2 ‘दंसयेन्मोक्षणे, दस्येत् क्षये दंसयते णिचि।।
दंशदर्शनयोः, दासेर्दाने दासति दासते।’ 3 इति देवः।
दासकः-सिका, दासकः-सिका, दिदासिषकः-षिका, दादासकः-सिका
4 इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि पूर्वलिखितकासृधातुवत् 5 ज्ञेयानि।
अस्य धातोः परस्मैपदित्वात् शतरि एवं रूपमिति विशेषः--दासन्-न्ती, दासयन्- न्ती
इति।
01 (८३६)
02 (१-भ्वादिः-८९४। सक। सेट्। उभ।)
03 (श्लो १८६-१८७)
04 [पृष्ठम्०७४१+ २४]
05 (१८८)
1 {@“पुट भाषार्थः”@} 2 आस्वदीयः।
‘भाषासंसर्गसंश्लेषे पोटयेत् पुटयेत् पुटेत्।।’ 3 इति देवः।
पोटकः-टिका, पुपोटयिषकः-षिका, इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि चौरादिक- 4 कोटयतिवत् 5 बोध्यानि।
अस्य धातोरुभयपदित्वात्, शतरि पोटयन्- न्ती, पुपोटयिषन्, पोटयिष्यन्, पुपोटयिषिष्यन्-न्ती-ती
इति विशेषः।
01 (१०११)
02 (१०-चुरादिः-१७५४। सक। सेट्। उभ।)
03 (श्लो। ७५)
04 [पृष्ठम्०८६७+ २५]
05 (२०५)
1 {@“भ्रेषृ गतौ”@} 2 ‘भेषृ--इत्यपि’ इति भैत्रेयः।
‘--भये, चलने च’ इति क्षीरस्वामी पपाठ।
‘भ्लेषृ--’ इत्यन्ये इति धा।
का।
3।
भ्रेषकः-षिका, भ्रेषकः-षिका, बिभ्रेषिषकः-षिका, बेभ्रेषकः-षिका
भ्रेषिता-त्री, भ्रेषयिता-त्री, बिभ्रेषिषिता-त्री, बेभ्रेषिता-त्री
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिकगेपतिवत् 4 बोध्यानि।
अस्य धातोः उभयपदित्वात् शतरि भ्रेषन् 5 -न्ती, भ्रेषिष्यन्-न्ती-ती
इत्यादीनि रूपाण्यधिकानीति विशेषः।
01 (११९३)
02 (१-भ्वादिः-८८४। अक। सेट्। उभ।)
03 (२-२७)
04 (४२९)
05 [[B। ‘चाय्या व्ययद्दाशविलोकभेषभ्रेषज्झषा यासदघं स्पशन्ती।।’ धा। का। २। २७।]]
1 {@“व्येञ् संवरणे”@} 2 यजादिः।
‘-- संवरणे--उपयोगितायाम्’ इति काशकृत्स्नः।
‘-- संवरणम्--आच्छादनम्’ इति क्षीरस्वामी।
व्यायकः-यिका, 3 व्यायकः-यिका, विव्यासकः-सिका, 4 वेवीयकः-यिका
व्याता-त्री, व्याययिता-त्री, विव्यासिता-त्री, वेवीयिता-त्री
5 इत्यादिकानि रूपाणि सर्वाण्यपि भौवादिकवयतिवत् 6 ज्ञेयानि।
शतरि व्ययन्-न्ती, 7 वीतम्-तः, क्विपि-संवीः-संव्यौ-संव्यः
8 दोषवीः, 9 संव्याय, 10 परिवीय-परिव्याय, संवीय-संव्याय, 11 नीवी 12, 13 नीविः, इत्यादिकानि रूपाणि अस्य धातोः विशेषेण भवन्तीति ज्ञेयम्।
01 (१६५९)
02 (१-भ्वादिः-१००७। सक। अनि। उभ।)
03 [[१। णौ परतः ‘शाच्छासाह्वाव्यावेपां युक्’ (७-३-३७) इति युगागमो भवति। आदन्तलक्षणपुकोऽपवादः।]]
04 [[२। ‘स्वपिस्यमिव्येञां यङि’ (६-१-१९) इति यङि परतः संप्रसारणे पूर्वरूपत्वे, ‘हलः’ (६-४-२) इति दीर्घे द्विर्वचने च रूपमेवम्।]]
05 [पृष्ठम्१२७४+ ३१]
06 (१६४०)
07 [[१। निष्ठायाम् यजादित्वात् संप्रसारणे, दीर्घे च रूपमेवम्। ‘वपादेस्तु यवोब् विश्वोट् दोषवीश्च पटोत्तुकि।’ इति प्र। सर्वस्वे।]]
08 [[२। दोषान् व्ययते इति दोषवीः। क्विपि रूपमेवम्।]]
09 [[३। ल्यपि ‘व्यश्च’ (६-१-४३) इति संप्रसारणनिषेधः। तेन एवं रूपम्।]]
10 [[४। परिपूर्वकात् व्येञस्तु ‘विभाषा परेः’ (६-१-४४) इति ल्यपि सम्प्रसारणनिषेधबि- कल्पात् रूपद्वयमिति बोध्यम्। ‘समो वा इत्येके’ इति
\n\n तेन संवीय-- संव्याय इति प्र। सर्वस्वे।]]
11 [[५। ‘कृदिकारादक्तिनः’ (ग। सू। ४-१-४५) इति ङीषि रूपमेवम्। नीवी मूलधनम् इति केचित्। नीवी-वस्त्रग्रन्थिः।]]
12 [[आ। ‘नीवीमतिक्रम्य सितेतरस्य तन्मेखलामध्यमणेरिवार्चिः।।’ कु। संभवे १-३८।]]
13 [[६। ‘नौ व्यो यलोपः पूर्वपदस्य च दीर्घः’ (द। उ। १-६४) इति नावुपपदे धातोः इण्- प्रत्ययः, डिच्च यलोपः पूर्वपदस्य च दीर्घः। निवीयतेऽसाविति नीविः।]]
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.