| YouTube Channel

शणः (zaNaH)

 
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
शणः,
पुं,
 (शण + पचाद्यच् ।) स्वनामख्यातक्षुपः ।तत्पर्य्यायः । माल्यपुष्पः २ वमनः ३ कटु-तिक्तकः ४ निशावनः ५ दीर्घशाखः ६ त्वक्सारः ७ दीर्घपल्लवः ८ । अस्य गुणाः ।अम्लत्वम् । कषायत्वम् । मलगर्भास्रपातनत्वम् ।वातकारित्वम् । पित्तकफतीव्राङ्गमर्द्दनाशित्वञ्च ।इति राजनिर्घण्टः ॥
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“शण दाने”@} 2 घटादिः।
‘दाने च’ इति पठित्वा चकारात् गतौ इति मा।
धा।
वृत्तिः।
क्षीरतरङ्गिण्याम् अयं धातुः न दृश्यते।
‘-- गतौ इत्येके इति मैत्रेयः’ इति धा।
का।
व्याख्यायाम् 3।
‘-- दाने इत्यपि दुर्गः’ इति क्षीरस्वामी।
4 शाणकः-णिका, शणकः-णिका, शिशणिषकः-षिका, शंशणकः-णिका
शणिता-त्री, शणयिता-त्री, शिशणिषिता-त्री, शंशणिता-त्री
इत्यादिकानि रूपाणि सर्वाण्यपि ण्यन्तं विना भौवादिककणतिवत् 5 ज्ञेयानि।
ण्यन्ते तु 6 ऊह्यानि।
शतरि- 7 शणन्, 8 शणः, शाणः, शाणा, शाणिः-बुद्धिमान्, शाणी 9, शणिः-शनिः, शणुः-पत्रम्
इमानि रूपाणि विशेषेण भवन्तीति विशेषः।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१६८०)
02
=>
 (१-भ्वादिः-७९७। सक। सेट्। पर।)
03
=>
 (२-९७)
04
=>
 [पृष्ठम्१२८४+ २६]
05
=>
 (१५७)
06
=>
 (१५८ धातुवत्)
07
=>
 [[आ। ‘चणन् विषादं विशणन् विचिन्तां श्रणन् विमोहं श्रथितोऽस्तु सद्यः।।’ धा। का। २-९।]]
08
=>
 [[१। संज्ञायां घप्रत्ययः। शणः = रज्जुसाधनीभूत ओषधिविशेषः। घञि शाणः = घर्षणशिला।]]
09
=>
 [[B। ‘वस्त्राणां प्रवरा शाणी…’ म। भारते ३-१२०-२७।]]