| YouTube Channel

शण (zaNa)

 
शब्दसागरः
English
शण
n.
(-ण)
1. Hemp, (Cannabis sativa)
2. Bengal Saṇ, a plant from
which a kind of hemp is prepared, (Crotolaria juncea and other
kinds.)
3. An arrow.
E.
शण् to give,
aff.
अच्
Capeller Eng
English
शण॑
m.
a kind of hemp.
Yates
English
शण (णं) 1.
n.
Hemp
an arrow.
Spoken Sanskrit
English
शण - zaNa -
n.
- jute
अतसी - atasI -
f.
- jute
कक्खटपत्त्रक - kakkhaTapattraka -
m.
- Tossa jute plant [ Corchorus Olitorius - Bot. ]
पट्ट - paTTa -
m.
- Tossa jute plant [ Corchorus Olitorius - Bot. ]
राजशण - rAjazaNa -
m.
- Tossa jute plant [ Corchorus Olitorius - Bot. ]
शाणि - zANi -
m.
- Tossa jute plant [ Corchorus Olitorius - Bot. ]
कालशाक - kAlazAka -
n.
- white jute plant [ Corchorus capsularis - Bot. ]
नारीच - nArIca -
n.
- white jute plant [ Corchorus capsularis - Bot. ]
नाडीक - nADIka -
m.
- Tossa jute plant and another pot-herb [ Corchorus Olitorius - Bot. ]
Wilson
English
शण r. 1st cl. (शणति)
1 To give.
2 To move.
शण
n.
(-णं)
1 Hemp, (Cannabis sativa.)
2 Bengal Saṇ, a plant from which a kind of hemp is prepared, (Crotolaria juncea and other kinds.)
3 An arrow.
E.
शण to give,
aff.
अच्.
Apte
English
शणम् [śaṇam], Hemp.
Comp.
-तान्तव
a.
made of hempen string
वैश्यस्य शणतान्तवी (मेखला)
Ms.*
2.42. -पट्टः hempen bandage.
सूत्रम् a hempen cord or string
शणसूत्रमयं राज्ञः (उपवीतम्)
Ms.*
2.44.
a net made of hemp.
cordage.
Apte 1890
English
शणं Hemp.
Comp.
सूत्रं {1} a hempen cord or string. {2} a net made of hemp. {3} cordage.
Monier Williams Cologne
English
शण॑
m.
(L. also
n.
) a kind of hemp, Cannabis Sativa or Crotolaria Juncea,
AV.
&c.
&c.
, an arrow,
L.
Monier Williams 1872
English
शण, अम्, n. hemp, Cannabis Sativa
(अस्), m. a
kind of hemp (commonly called Bengal Śaṇ
also
Crotolaria Juncea)
an arrow, (in this sense perhaps
connected with शर)
[cf. Gr. κάνναβις
Lat. can-
nabis
Lith. kanápe†
Russ. kanopla
Hib. ca-
naib
Old Iceland. hanp
Angl. Sax. hœnep
Old Germ. hanaf
Mod. Germ. hanf.]
—शण-
घण्टिका, f. = शण-पुष्पी.
—शण-तन्तु, उस्, m.
thread or string made of the flax of the Crotolaria
Juncea.
—शण-तान्तव (?), अस्, ई, अम्, made of
hempen string.
—शण-पर्णी, f. the tree Pentaptera
Tomentosa.
—शण-पुष्पी or शण-पुष्पिका, f.
Crotolaria of various species.
—शण-शकल, अस्, m. a
piece of hemp.
—शण-सूत्र, अम्, n. the fibre or flax
of Śaṇ or hemp, hempen cord or string
a net made
of hemp
the thread of the Crotolaria Juncea
cordage, twine.
—शणसूत्र-मय, अस्, ई, अम्,
consisting of hempen threads or cord.
Macdonell
English
शण śaṇá,
m.
kind of hemp: (a) -tāntava, 🞄a. (ī) made of hempen threads
-maya,
a.
🞄(ī) hempen
-sūtra,
n.
hempen cord.
Benfey
English
शण शण,
n.
1. Hemp, MBh. 3,
16350.
2. Bengal San, a plant from
which a kind of hemp is prepared,
Crotalaria juncea.
3. (for *शर्ण, i. e.
शॄ + न), An arrow. -- Cf. κάνναϐις
O.H.G. hanaf. A.S. haenep (bor-
rowed).
Apte Hindi
Hindi
शणम्
नपुं*
- शण् + अच्
"सन, पटसन"
L R Vaidya
English
SaRa {% n. %} Hemp.
Bopp
Latin
शण n. cannabis. (Cf. gr. ϰάνναβις, lat. cannabis, lith.
kanápế, russ. konopla, hib. canaib, island. vet. hanp,
anglo-sax. hœnep, germ. vet. hanaf.)
Indian Epigraphical Glossary
English
śaṇa (LP), linen.
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
शण्
मूलधातुः:
शण
धात्वर्थः:
दाने, गतौ
गणः:
भ्वादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
परस्मैपदी
रूपम्:
शणति
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
शणं भङ्गा मातुलानी स्यादुमा तु क्षुमातसी
-wordlist-
शण (क्ली), भङ्गा (स्त्री), मातुलानी (स्त्री), उमा (स्त्री), क्षुमा (स्त्री), अतसी (स्त्री)
Vedic Reference
English
Śaṇa denotes a kind of ‘hemp’ (Cannabis sativa or Crotolaria
juncea). It is mentioned in the Atharvaveda^1 as growing in the
forest, and as used like the Jaṅgiḍa as a remedy against
Viṣkandha. It also occurs in the Satapatha Brāhmaṇa.^2
1) ii. 4, 5.
2) iii. 2, 1, 11 i. 6, 1, 24
2, 15.
Cf. Zimmer, Altindisches Leben, 68.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
शण, दाने इति कविकल्पद्रुमः
(भ्वा०-पर०-सक०-सेट् ।) म, शणयति इति दुर्गा-दासः
शणं,
क्ली,
(शण + अच् ।) क्षुपविशेषः तत्-पर्य्यायः भङ्गा मातुलानी इति हेम-चन्द्रः
(यथा, महाभारते १४५ ११ ।“शणं तैलं घृतञ्चैव जतु दारूणि चैव हि ।तस्मिन् वेश्मनि सर्व्वाणि निःक्षिपेथाः सम-न्ततः
”)
शणः,
पुं,
(शण + पचाद्यच् ।) स्वनामख्यातक्षुपः ।तत्पर्य्यायः माल्यपुष्पः वमनः कटु-तिक्तकः निशावनः दीर्घशाखः त्वक्सारः दीर्घपल्लवः अस्य गुणाः ।अम्लत्वम् कषायत्वम् मलगर्भास्रपातनत्वम् ।वातकारित्वम् पित्तकफतीव्राङ्गमर्द्दनाशित्वञ्च ।इति राजनिर्घण्टः
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
शण दाने
भ्वा०
पर०
सक०
सेट् शणति अशाणीत् अशणीत् शशाणे शेणतुः
शण
पु०
शण--अच् स्वनामख्याते क्षुपभेदे हेमच०
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“शण दाने”@} 2 घटादिः।
‘दाने च’ इति पठित्वा चकारात् गतौ इति मा।
धा।
वृत्तिः।
क्षीरतरङ्गिण्याम् अयं धातुः दृश्यते।
‘-- गतौ इत्येके इति मैत्रेयः’ इति धा।
का।
व्याख्यायाम् 3।
‘-- दाने इत्यपि दुर्गः’ इति क्षीरस्वामी।
4 शाणकः-णिका, शणकः-णिका, शिशणिषकः-षिका, शंशणकः-णिका
शणिता-त्री, शणयिता-त्री, शिशणिषिता-त्री, शंशणिता-त्री
इत्यादिकानि रूपाणि सर्वाण्यपि ण्यन्तं विना भौवादिककणतिवत् 5 ज्ञेयानि।
ण्यन्ते तु 6 ऊह्यानि।
शतरि- 7 शणन्, 8 शणः, शाणः, शाणा, शाणिः-बुद्धिमान्, शाणी 9, शणिः-शनिः, शणुः-पत्रम्
इमानि रूपाणि विशेषेण भवन्तीति विशेषः।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(१६८०)
02
=>
(१-भ्वादिः-७९७। सक। सेट्। पर।)
03
=>
(२-९७)
04
=>
[पृष्ठम्१२८४+ २६]
05
=>
(१५७)
06
=>
(१५८ धातुवत्)
07
=>
[[आ। ‘चणन् विषादं विशणन् विचिन्तां श्रणन् विमोहं श्रथितोऽस्तु सद्यः।।’ धा। का। २-९।]]
08
=>
[[१। संज्ञायां घप्रत्ययः। शणः = रज्जुसाधनीभूत ओषधिविशेषः। घञि शाणः = घर्षणशिला।]]
09
=>
[[B। ‘वस्त्राणां प्रवरा शाणी…’ म। भारते ३-१२०-२७।]]
Capeller
German
शण॑
m.
Art Hanf.
Burnouf
French
शण शण
n.
chanvre
crotolaria, bot.
Flèche.
Gr.
ϰάνναϐις
lat. cannabis
lith. kanâpê
irl. canaib
anglo sax.
hœnep
angl. hemp
germ. hanf.
शणपर्णी
f.
pentaptera tomentosa, bot.
शणपुष्पी
f.
crotolaria, bot.
शणसूत्र
n.
fil ou ficelle de शण
réseau de cette
ficelle.
शणालु
m.
cassia fistula, bot.
Stchoupak
French
शण-
m.
sorte de chanvre (Cannabis sativa ou Crotolaria juncea).
°गौर- a. jaunâtre comme le chanvre.
°तान्तव- -ई- a. fait de fils de chanvre.
°पट्ट-
m.
lien de chanvre.
°वल्क-
m.
nt. écorce de chanvre.
°शाक- nt. mets de chanvre.
°सूत्रमय- -ई- a. de chanvre.