धातुः: शठ्
मूलधातुः: शठ
धात्वर्थः: सम्यग् अनवभाषणे
गणः: चुरादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: उभयपदी
रूपम्: शठयति-ते
अनुबन्धादिविशेषः: अदन्तः


धातुः: शठ्
मूलधातुः: शठ
धात्वर्थः: श्लाघायाम्
गणः: चुरादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: आत्मनेपदी
रूपम्: शाठयते
अनुबन्धादिविशेषः: आकुस्मीयः


धातुः: शठ्
मूलधातुः: शठ
धात्वर्थः: असंस्कार-गत्योः
गणः: चुरादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: उभयपदी
रूपम्: शाठयति-ते


धातुः: शठ्
मूलधातुः: शठ
धात्वर्थः: हिंसा-संक्लेशन-कैतवेषु
गणः: भ्वादिः
कर्मकत्वं: हिंसायां सकर्मकः,सङ्क्लेशन-कैतवयोः अकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: परस्मैपदी
रूपम्: शठति


ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Madhavlya Dhatu Vritti is about Dhatus

शठ 

मानकरूपान्तरम् - श्वठ
श्वठ  (अर्थः)  सम्यगवभाषणे
अभाषणइति केचित् ( शठयति श्वठयति ) शाठयति, श्वाठयतीति गत्यादौ गतं, शाटयतइति श्लाघायामाकुस्मीयः शटतीति कैतवादौ शपि 313

शठँ शठ (अर्थः)  श्लाघायाम्
( शाठयते ) 157

शठँ शठ 

मानकरूपान्तरम् - श्वठँ
श्वठ (अर्थः)  असंस्कार,गत्योः
( शाठयति श्वाठयति अशीशठत् अशीश्वठत्) इदिद् द्वितीय इति दुर्गः मैत्रेयोऽपि श्वठीत्येके इति ( श्वण्ठयति अशश्वठत् ) श्लाघायां शाठयतइत्याकुस्मीयः शठयति श्वठयति श्वठयतीति कथादी, कैतवे शठतीति शपि गतम् 30--31

शठँ शठ  (अर्थः)  कैतवे च
चकाराद्धि सासंक्लेशनयोश्च शठति इत्यादि स्वाम्यादयः पुनश्चकारं नैव पेठुः गत्यसंस्कारकारयोरयं चुरादौ तत्रैव श्लाघायामात्मनेपदिषु, सम्यगवभा षणे कठादौ 336

शठ  

मानकरूपान्तरम् - श्वठ
श्वठ  सम्यगाभाषणे 
- शठयति  श्वठयति  299,300

शठँ शठ श्लाघायाम् 
- शाठयते  शाठना  154

शठँ शठ 

मानकरूपान्तरम् - श्वठँ
श्वठ  संस्कार,गत्योः 
- शाठयति  श्वाठयति  30,31

शठँ शठ कैतवे च 
- शठति । शठः ।। 342 ।।

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Various kridanta words of Dhatus.

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“शठ सम्यगवभाषणे”@} <a href="#foot_krm02">2</a> कथादिः, अदन्तश्च। </li> <li>‘शठयेत् श्वठयेदेते द्वे सम्यगवभाषणे।’ <a href="#foot_krm03">3</a> इति देवः। </li> <li>‘-- सम्यगाभाषणे सम्यग्वचनक्रियायामिति क्षीरस्वामी’ इति पुरुषकारः। </li> <li>क्षीरतराङ्गण्यां तु ‘-- प्रसम्यगाभाषणे’ इत्येव दृश्यते। </li> <li>शठकः-ठिका, शिशठयिषकः-षिका;</li> <li> शठयिता-त्री, शिशठयिषिता-त्री;</li> <li> इत्यादिकानि रूपाणि सर्वाण्यपि चौरादिककलयतिवत् <a href="#foot_krm04">4</a> ज्ञेयानि।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (१६७८)</li> <li id="foot_krm02">02 => (१०-चुरादिः-१८५५। सक। सेट्। उभ।)</li> <li id="foot_krm03">03 => (श्लो ८१)</li> <li id="foot_krm04">04 => (१७६)</li></ul>

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“शठ श्लाघायाम्”@} <a href="#foot_krm02">2</a> आकुस्मीयः। </li> <li><a href="#foot_krm03">3</a> ‘… श्लाघायां शाठयेत णौ।’ <a href="#foot_krm04">4</a> इति देवः। </li> <li>‘शल--’ इति कौशिकः इति क्षीरतरङ्गिण्याम्। </li> <li>शाठकः-ठिका, शिशाठयिषकः-षिका;</li> <li> शाठयिता-त्री, शिशाठयिषिता-त्री;</li> <li> इत्यादीनि रूपाणि सर्वाणि चौरादिककाणयतिवत् <a href="#foot_krm05">5</a> ऊह्यानि। </li> <li>यत्प्रत्यये <a href="#foot_krm06">6</a> शाठ्यम्।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (१६७७)</li> <li id="foot_krm02">02 => (१०-चुरादिः-१६९२। सक। सेट्। आत्म।)</li> <li id="foot_krm03">03 => [पृष्ठम्१२८३+ २५]</li> <li id="foot_krm04">04 => (श्लो। ८२)</li> <li id="foot_krm05">05 => (१५९)</li> <li id="foot_krm06">06 => [[आ। ‘आकूणिताक्षमपि च स्मिततूणितास्यं भ्रूणस्य शाठ्यजनयक्ष्यमवेक्ष्य गात्रम्।’ धा। का। ३-३५।]]</li></ul>

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“शठ असंस्कारगत्योः”@} <a href="#foot_krm02">2</a> ‘गत्यसंस्कारधात्वर्थे शाठयेच्छ्वाठयेदिति।।’ <a href="#foot_krm03">3</a> इति देवः। </li> <li>‘-- संस्कारगत्योः’ इति मैत्रेय-काशकृत्स्न-कातन्त्रादयः। </li> <li>‘-- संस्कारगत्योः--अनृतभाषणे गतौ च’ इति काशकृत्स्नः। </li> <li>‘-- आलस्ये च’ इति धा। </li> <li>का। </li> <li>व्याख्यायाम् <a href="#foot_krm04">4</a> ‘-- आलस्ये गत्यसंस्कृतसंस्कृते’ इति वोपदेवः। </li> <li>शाठकः-ठिका, शिशाठयिषकः-षिका;</li> <li> शाठयिता-त्री, शिशाठयिषिता-त्री;</li> <li> शाठयन्-न्ती, शिशाठयिषन्-न्ती, शाठयिष्यन्-न्ती-ती, शिशाठयिषिष्यन्-न्ती-ती;</li> <li> इत्यादिकानि रूपाणि सर्वाण्यपि चौरादिककाणयतिवत् <a href="#foot_krm05">5</a> ऊह्यानि।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (१६७६)</li> <li id="foot_krm02">02 => (१०-चुरादिः-१५६४। सक। सेट्। उभ।)</li> <li id="foot_krm03">03 => (श्लो। ८१)</li> <li id="foot_krm04">04 => (३-१६)</li> <li id="foot_krm05">05 => (१५९)</li></ul>

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“शठ शाठ्ये कैतवे च”@} <a href="#foot_krm02">2</a> ‘कैतवे शठतीति स्यात् श्लाघायां शाठयेत णौ।’ <a href="#foot_krm03">3</a> इति देवः। </li> <li>‘शठ कैतवे च’ चकारात्--<a href="#foot_krm04">4</a> ‘हिंसासंक्लेशनयोः’ इत्युक्तावर्थौ गृह्येते।’ इति पुरुषकारः। </li> <li>धातुवृत्तावपि एवमेव। </li> <li>क्षीरस्वामिशाकटा- यनादयः पुनश्चकारं नैव पठन्ति। </li> <li>काशकृत्स्नधातुपाठे तु ‘-- कैतवे च -- द्यूते स्पर्धायां च’ इति दृश्यते। </li> <li>‘-- हिंसायां कैतवे च’ इति चन्द्रः। </li> <li>‘-- वधक्लेशकैतवे’ इति वोपदेवः। </li> <li>शाठकः-ठिका, शाठकः-ठिका, शिशठिषकः-षिका, शाशठकः-ठिका;</li> <li> शठिता-त्री, शाठयिता-त्री, शिशठिषिता-त्री, शाशठिता-त्री;</li> <li> इत्यादिकानि रूपाणि सर्वाण्यपि भौवादिककठतिवत् <a href="#foot_krm05">5</a> ऊह्यानि। </li> <li>शठः = नैकृतिकः।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (१६७५)</li> <li id="foot_krm02">02 => (तः१#}-भ्वादिः-३४०। अक। सेट्। पर।)</li> <li id="foot_krm03">03 => (श्लो। ८२)</li> <li id="foot_krm04">04 => (पूर्वधात्वर्थभूतौ)</li> <li id="foot_krm05">05 => (१४८)</li></ul>

शठ (श꣡ठ꣡ सम्यगवभाषणे - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = शठनम्
अनीयर् = शठनीयः - शठनीया
ण्वुल् = शठकः - शठिका
तुमुँन् = शठयितुम्
तव्य = शठयितव्यः - शठयितव्या
तृच् = शठयिता - शठयित्री
क्त्वा = शठयित्वा
ल्यप् = प्रशठय्य
क्तवतुँ = शठितवान् - शठितवती
क्त = शठितः - शठिता
शतृँ = शठयन् - शठयन्ती
शानच् = शठयमानः - शठयमाना

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Only about Dhatus

शठ 

मानकरूपान्तरम् - श्वठ
श्वठ असम्यगाभाषणे
- शठयति, श्वठयति  भ्वादौ शठ कैतवे (1236)-शठति, हेतौ शाठयति, श्वठ गतौ (1026) इतीहत्यस्य श्वाठयति  297,298

शठँ शठ  श्लाघायाम्
- शाठयते  शाठः  शट इति नन्दी, शल इति कौशिकः 159

शठँ शठ 

मानकरूपान्तरम् - श्वठँ
श्वठ  असंस्कार,गत्योः
- शाठयति, श्वाठयति  भ्वादौ शठ कैतवे (1236), अस्मात् शठः  श्वठि इति दौर्गाः-श्वण्ठयति  26,27

शठँ शठ कैतवे
- शठति  शठः  चुरादौ शठ श्वठ असंस्कारगत्योः (1026) शाठयति 333

--source--
माया तु शठता शाठ्यं कुसृतिर्निष्कृतिश्च सा ॥ ३७७ ॥

-wordlist-
माया (स्त्री), शठता (स्त्री), शाठ्य (क्ली), कुसृति (स्त्री), निकृति (स्त्री)

शठता, स्त्री, (शठ + तल् ।) शठस्य भावः ।तत्पर्य्यायः । माया २ शाठ्यम् ३ कुसृतिः ४निकृतिः ५ । इति हेमचन्द्रः ॥
 अन्यच्च ।“अस्त्रियां कपटो व्याज उपधिर्दम्भ एव च ।कूटं कल्कं छलं छद्म मिषकैरवकैतवम् ॥
अथ शाठ्यञ्च शठता कुसृतिर्निकृतिश्च सा ।हिंसाफले चतुष्कं स्यात् शाठ्यपर्य्याय ईरितः ॥
पूर्व्वः कपटपर्य्यायः फले वञ्चनमात्रके ।उभयोरेकपर्य्याय इति केचित् प्रचक्षते ॥
”इति शब्दरत्नावली ॥


INTERMEDIATE, Sanskrit to English, Cologne Edition

शठ—ता f. (L.) roguery, depravity, malice, wickedness (-ताचरण n. wicked or roguish conduct, MW.)


शठता f. (-ता) Wickedness, depravity.
 E. शठ wicked, तल् aff.; also शठत्व n. (-त्वं) ।


शठता स्त्री शठस्य भावः तल् । शाठ्ये वञ्चनायाञ्च ।

शठता
f. (-ता) Wickedness, depravity.
E. शट wicked, तल् aff.; also शठत्व
n. (-त्वं.)


शठता (ता) 1.
f. Wickedness, depravity.


शठता (zaThatA)

शब्दसागरः

Yates

Wilson

Monier Williams Cologne

अभिधानचिन्तामणिः

शब्दकल्पद्रुमः

वाचस्पत्यम्