| YouTube Channel

शकटः (zakaTaH)

 
Apte
English
शकटः [śakaṭḥ] टम् [ṭam], टम् [शक्-अटन्
Uṇ.*
 4.81]
A cart, carriage, waggon
रोहिणीशकटम्
Pt.*
 1.213, 211, 212
Y.*
 3.42.
Cart-stand
caravansary
कृष्णरामौ वृतौ गोपैः पुराच्छ- कटमीयतुः
Bhāg.*
 1.42.23.
टः A form of military array resembling a wedge
Ms.*
 7.187.
A measure of capacity, cart-load equal to 2 palas.
N.
 of a demon slain by Kṛiṣṇa when quite a boy.
N.
 of a tree. (तिनिश).
An implement for preparing grain.
Comp.
 -अक्षः the axle of a cart. -अरिः, -हन्
m.
 epithets of Kṛiṣṇa. -आह्वा the lunar asterism Rohiṇī (so called because it is figured by a cart). -उर्वी even, flat space
Gīrvāṇa
Mb.
 * 13.85.5 (com. शकटोर्वी तु श्रुत्यन्तरात्). -भेदः the division of Rohiṇī by a planet passing through it
cf.
 यदि रोहिण्याः शकटं भिनत्ति रविनन्दनो गगनवीथ्याम् । द्वादश वर्षाणि तदा न हि वर्षति वासवो भूमौ ॥
Pt.*
 1.211. -विलः a gallinule. -व्यूहः a particular form of military array. -व्रतम् a particular observance. -सार्थः a train of carts
caravan.
Apte 1890
English
शकटः
टं [शक्-अटन् Uṇ. 4. 81] A cart, carriage, waggon
रोहिणीशकटं Pt. 1. 213, 211, 212
Y. 3. 42.
टः 1 A form of military array resembling a wedge
Ms. 7. 187.
2 A measure of capacity, cart-load equal to 2000 palas.
3 N. of a demon slain by Kṛṣṇa when quite a boy.
4 N. of a tree (तिनिश).
5 An implement for preparing grain.
Comp.
अक्षः the axle of a cart.
अरिः,
हन् m. epithets of Kṛṣṇa.
आह्वा the lunar asterism Rohiṇī (so called because it is figured by a cart).
भेदः the division of Rohiṇī by a planet passing through it.
बिलः a gallinule.
Apte Hindi
Hindi
शकटः
पुं*
 - -
सैनिक व्यूह विशेषण
शकटः
पुं*
 - -
एक विशेष प्रकार की तोल जो एक गाडी-भर बोझ या २००० पल के बराबर है
शकटः
पुं*
 - -
एक राक्षस का नाम जिसे कृष्ण ने अपने बचपन में ही मार डाला था
शकटः
पुं*
 - -
तिनिश नामक पेड़
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 तिनिशः, स्यन्दनः, नेमी, रथद्रुः, अतिमुक्तकः, वञ्चुलः, चित्रकृत्, चक्री, शताङ्गः, शकटः, रथः, रथिकः, भस्मगर्भः, मेषी, जलधरः
noun
शिंशपाजातीयः वृक्षः यस्य पत्राणि खदिरवत् भवन्ति।
"तिनिशस्य काष्ठम् अतीव दृढं भवति।"
Synonyms:
 शकटः
noun
तत् यानं यद् वृषभैः उह्यते।
"अधुनापि ग्रामे कृषीवलैः शकटः उपयुज्यन्ते।"
Tamil
Tamil
ச’கட: : சகடம் = வண்டி.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
शकटः,
पुं,
क्ली,
 (शक्नोति भारं वोढुमिति ।शक् + “शकादिभ्योऽटन् ।” उणा ०४ । ८१ । इतिअटन् ।) यानविशेषः । गाडी इति भाषा ॥
तत्पर्य्यायः । अनः २ । इत्यमरः ॥
अक्षः ३ ।इति शब्दरत्नावलौ ॥
विष्णुवध्यासुरविशेषः ।द्विसहस्रपलपरिमाणम् । तत्पर्य्यायः । भारः२ आचितः ३ शाकटीनः ४ शलाटः ५ । इतिहेमचन्द्रः ॥
उक्तञ्च ।“शकटः शाकिनी गावो यानमस्कन्दनं वनम् ।अनूपः पर्व्वतो राजा दुर्भिक्षे नव वृत्तयः ॥
”इति भरतः ॥
तिनिसवृक्षः । इति राजनिर्घण्टः ॥
(व्यूह-विशेषः । यथा, मनुः । ७ । १८७ ।“दण्डव्यूहेन तन्मार्गं यायात्तु शकटेन वा ॥
”शकटाकृतित्वात् रोहिणीनक्षत्रम् । यथा, बृहत्संहितायाम् । २४ । ३० ।“रोहिणीशकटमध्यसंस्थितेचन्द्रमस्यशरणीकृता जनाः ।कापि यान्ति शिशुयाचिताशनाःसूर्य्यतप्तपिठराम्बुपायिनः ॥
”)