शकट (zakaTa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 शकट mfn.
   Subst. (-टः-टी-टं) A cart.
	 m.
  (-टः)
	 1. A Daitya slain by
KRISHṆA.
	 2. A cart-load.
	 3. A form of military array resembling
a wedge.
	 4. A measure of capacity equal to two thousand Panas.
E.
  शक् to be able,  अटन् Unādi aff.
  

Capeller Eng

English

 शकट n.
  (m. ) cart,  waggon (also शकटी॑ f.
 ) a cert.
  
form of military array (±व्यूह m.
 )

Yates

English

 शकट (टः-टी-टं) 1.
m.
  f.
  n.
  A cart.
m.
  A demon killed by
Krishna.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

शकट 	-	 zakaTa 	-	 n.
  	-	 carriage
शकट 	-	 zakaTa 	-	 n.
  m.
  	-	 cart
शकट 	-	 zakaTa 	-	 m.
  	-	  chaise
शकट 	-	 zakaTa 	-	 m.
  	-	  elephant ear taro plant  [ Colocasia esculenta - Bot. ]
शकट 	-	 zakaTa 	-	 m.
  	-	  coach
शकट 	-	 zakaTa 	-	 m.
  	-	  implement for preparing grain
शकट 	-	 zakaTa 	-	 m.
  	-	  Sandan tree [ Desmodium oojeinense - Bot. ]
शकट 	-	 zakaTa 	-	 n.
  	-	  car
शकट 	-	 zakaTa 	-	 n.
  	-	  form of military array resembling a wedge
शकट 	-	 zakaTa 	-	 n.
  	-	  wagon
शकट 	-	 zakaTa 	-	 n.
  	-	  five stars forming the asterism rohiNI compared to a cart
शकट 	-	 zakaTa 	-	 n.
  	-	  particular configuration of stars and planets
शकट 	-	 zakaTa 	-	 n.
  	-	  name of a place

शकट 	-	 zakaTa 	-	 n.
  m.
  	-	 cart
व्यङ्ग्यचित्र 	-	 vyaGgyacitra 	-	 n.
  	-	 cartoon
सम्पुट 	-	 sampuTa 	-	 m.
  	-	 cartridge  [ computer ]
व्यङ्ग्यचित्रकार 	-	 vyaGgyacitrakAra 	-	 m.
  	-	 cartoonist
मानचित्रकला 	-	 mAnacitrakalA 	-	 f.
  	-	 cartography
शाकशकट 	-	 zAkazakaTa 	-	 n.
  	-	 vegetablecart
अश्वशकट 	-	 azvazakaTa 	-	 n.
  	-	 horseandcart
मसिधानी 	-	 masidhAnI 	-	 f.
  	-	 tonercartridge  [ computer ]
मसिकोश 	-	 masikoza 	-	 m.
  	-	 tonercartridge  [ computer ]
शकटी 	-	  zakaTI 	-	 f.
  	-	 cart
कणीचि 	-	  kaNIci 	-	 f.
  	-	 cart
कृत्तिका 	-	  kRttikA 	-	 f.
  	-	 cart
रथी 	-	  rathI 	-	 f.
  	-	 cart
रथ 	-	  ratha 	-	 m.
  	-	 cart
शक 	-	  zaka 	-	 m.
  	-	 cart
अनुहोड 	-	  anuhoDa 	-	 m.
  	-	 cart
उष्ट्र 	-	  uSTra 	-	 m.
  	-	 cart
जीर्वि 	-	  jIrvi 	-	 m.
  	-	 cart
तार्क्ष्य 	-	  tArkSya 	-	 m.
  	-	 cart
अनस् 	-	  anas 	-	 n.
  	-	 cart

 
   शकट  zakaTa m.
   chaise   
   चातुर  cAtura n.
   chaise      
            

 
   शकट  zakaTa  n.
  m.
    cart    
   व्यङ्ग्यचित्र  vyaGgyacitra  n.
    cartoon    
   सम्पुट  sampuTa  m.
    cartridge  [ computer ]  
   व्यङ्ग्यचित्रकार  vyaGgyacitrakAra  m.
    cartoonist    
   मानचित्रकला  mAnacitrakalA  f.
    cartography   
   शाकशकट  zAkazakaTa  n.
   vegetable  cart     
   अश्वशकट  azvazakaTa  n.
   horse and  cart    
   मसिधानी  masidhAnI  f.
   toner  cartridge  [ computer ]   
   मसिकोश  masikoza  m.
   toner  cartridge  [ computer ]  
   शकटी  zakaTI f.
   cart    
   कणीचि  kaNIci f.
   cart   
   कृत्तिका  kRttikA f.
   cart    
   रथी  rathI f.
   cart   
   रथ  ratha m.
   cart    
   शक  zaka m.
   cart   
   अनुहोड  anuhoDa m.
   cart    
   उष्ट्र  uSTra m.
   cart   
   जीर्वि  jIrvi m.
   cart    
   तार्क्ष्य  tArkSya m.
   cart   
   अनस्  anas n.
   cart        

Wilson

English

 शकट
mfn.
   subst. (-टः-टी-टं) A cart.
m.
  (-टः)
1 A Daitya slain by KṚṢṆA.
2 A cart load.
E.
  शक to be able,  अटन् Uṇādi aff.
  

Apte

English

शकटः [śakaṭḥ] टम् [ṭam],  टम् [शक्-अटन् Uṇ.*
  4.81]

A cart,  carriage,  waggon
 रोहिणीशकटम् Pt.*
  1.213, 211, 212
 Y.*
  3.42.

Cart-stand
 caravansary
 कृष्णरामौ वृतौ गोपैः पुराच्छ- कटमीयतुः Bhāg.*
  1.42.23.

टः A form of military array resembling a wedge
 Ms.*
  7.187.

A measure of capacity,  cart-load equal to 2 palas.

N.
  of a demon slain by Kṛiṣṇa when quite a boy.

N.
  of a tree. (तिनिश).

An implement for preparing grain. Comp.
   -अक्षः the axle of a cart. -अरिः,  -हन् m.
  epithets of Kṛiṣṇa.  -आह्वा the lunar asterism Rohiṇī (so called because it is figured by a cart). -उर्वी even,  flat space
 Gīrvāṇa
 Mb.
 *  13.85.5 (com.  शकटोर्वी तु श्रुत्यन्तरात्). -भेदः the division of Rohiṇī by a planet passing through it
 cf.
   यदि रोहिण्याः शकटं भिनत्ति रविनन्दनो गगनवीथ्याम् । द्वादश वर्षाणि तदा न हि वर्षति वासवो भूमौ ॥ Pt.*
  1.211. -विलः a gallinule. -व्यूहः a particular form of military array. -व्रतम् a particular observance. -सार्थः a train of carts
 caravan. 

Apte 1890

English

 शकटः 
टं [शक्-अटन् Uṇ. 4. 81] A cart,  carriage,  waggon
 रोहिणीशकटं Pt. 1. 213,  211,  212
 Y. 3. 42. 
टः 1 A form of military array resembling a wedge
 Ms. 7. 187. 
2 A measure of capacity,  cart-load equal to 2000 palas. 
3 N. of a demon slain by Kṛṣṇa when quite a boy. 
4 N. of a tree (तिनिश). 
5 An implement for preparing grain. 
Comp. 
अक्षः the axle of a cart. 
अरिः,  
हन् m. epithets of Kṛṣṇa. 
आह्वा the lunar asterism Rohiṇī (so called because it is figured by a cart). 
भेदः the division of Rohiṇī by a planet passing through it. 
बिलः a gallinule. 

Monier Williams Cologne

English

 शकट n.
  (rarely m.
  of doubtful derivation) a cart,  waggon,  car,  carriage,  Nir.
 
 ŚāṅkhŚr.
   &c.
  

 (with प्राजापत्यम्,  or रोहिण्याः cf.
   रोहिणी-श्°) the five stars forming the asterism Rohiṇī compared to a cart,  Kāv.
 
 VarBṛS.
  &c.
  

 (only) a partic.  configuration of stars and planets (when all the planets are in the 1st and 7th house),  VarBṛS.
 

 शकट m.
  n.
  a form of military array resembling a wedge,  Mn.
   vii,  187

 शकट m.
  Dalbergia Ougeinensis,  L.
 

 Arum Colocasia,  L.
 

 an implement for preparing grain,  MW.
  

 w.r. for शाकट,  q.v.

 N.
  of a man,  g.,  नडादि

 of a demon slain by the child Kṛṣṇa,  Śiś.
 

 शकट m.
  or n.
  (?) N.
  of a place,  Cat.
 

Monier Williams 1872

English

 शकट शकट,  अस्,  अम्,  m. n. (according
to Uṇādi-s. IV. 81. fr. rt. 1. शक्),  a cart,  waggon, 
(said to be also ई,  f.)
 (अस्),  m. the figure of a cart
formed by the five stars composing the lunar asterism
Rohiṇī
 a form of military array resembling a wedge, 
(सूच्य्-आकाराग्रः पश्चात्-पृथुलः,  Manu VII.
187)
 a cart-load (= 2000 Palas)
 an implement
for preparing grain
 N. of a demon slain by the
infant Kṛṣṇa
 a particular tree (= तिनिश)
 N. of
a place.
—शकट-भेद,  अस्,  m. division of the Śa-
kaṭa asterism by the moon or a planet passing through
it.
—शकट-विल,  अस्,  m. a kind of water-hen,  gal-
linule.
—शकट-हन्,  हा,  m. ‘destroyer of the
demon Śakaṭa, ’ an epithet of Kṛṣṇa.
—शकटाक्ष
(°ट-अक्°),  अस्,  m. the axle of a cart.
—शकटारि (°ट-
अरि),  इस्,  m. ‘enemy of Śakaṭa, ’ epithet of Kṛṣṇa.
—शकटासुर (°ट-अस्°),  अस्,  m. the demon Śakaṭa
(killed by the infant Kṛṣṇa).
—शकटाह्वा (°ट-
आह्°),  f. ‘cart-named, ’ the asterism Rohiṇī,  (the five
stars of which are figured as a cart.)
—शकटोच्चा-
टन (°ट-उच्°),  अम्,  n. the upsetting or overturning
of a cart.

Macdonell

English

 शकट śakaṭa,  m.
  (rare),  n.
  cart,  waggon
 🞄n.  with prājāpatya or rohiṇī-,  lunar asterism 🞄Rohiṇī regarded as a cart
 m.
  n.
  kind of 🞄military array
 m.
  N. of an Asura slain by 🞄Viṣṇu or Kṛṣṇa: -dāsa,  m.
  N.
 -sārtha,  🞄m.  train of carts,  caravan. 

Benfey

English

 शकट शकट,  probably for शक् +
अत्र, 
 I. m.
 ,  f.
  टी,  and n.
  A cart,  Hit. i.
d. 89,  M.M. (n. )
 Pañc. 8,  15 (ता)
Rām.  1,  33,  18 (टी)
 with प्राजापत्य, 
name of an asterism,  Pañc. i. d. 239
(टा).
 II. m.
 
 1. A cart-load.
 2. A
Daitya slain by Kṛṣṇa.
 III. m.
  or
n.
 
 1. An implement for preparing
grain,  Man.  5,  117.
 2. A form of
marching an army,  7,  187.
 -- Comp.
 
रोहिणी-,  m.
  or n.
  an asterism,  pro-
bably αϐγδε Tauri,  Pañc. 50,  20.

Apte Hindi

Hindi

शकट:
पुं*
  - शक् + अटन्
"गाडी, छकडा, भार ढोने की गाड़ी"

शकटम्
नपुं*
   - शक् + अटन्
"गाडी, छकडा, भार ढोने की गाड़ी"

शकटः
पुं*
  - -
सैनिक व्यूह विशेषण

शकटः
पुं*
  - -
एक विशेष प्रकार की तोल जो एक गाडी-भर बोझ या २००० पल के बराबर है

शकटः
पुं*
  - -
एक राक्षस का नाम जिसे कृष्ण ने अपने बचपन में ही मार डाला था

शकटः
पुं*
  - -
तिनिश नामक पेड़

L R Vaidya

English

 Sakawa {% (I) m.n. %} A carriage,  a waggon,  M.v.117.

 Sakawa {% (II) m. %} 1. A form of military array resembling a wedge,  M.vii.187
 2. a measure of capacity equal to two thousand Paṇas
 3. a demon slain by Kṛishṇa in his infancy.

Bopp

Latin

 शकट m. n. currus. HIT. 24. 8.: शकटम् (nom.).

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 शकट N. pr. eines von Kṛṣṇa erschlagenen असुर,  auch Govardh. 119.

 शकट m. (mit?) °Arm,  S I,  106,  15 v.u. (Ko.)

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
मधुधेनुकचाणूरपूतनायमलार्जुनाः ॥ २१९ ॥
कालनेमिहयग्रीवशकटारिष्टकैटभाः ।
कंसः केशिमुरौ साल्वमैन्दद्विविदराहवः ॥ २२० ॥
हिरण्यकशिपुर्वाणः कालियो नरको बलिः ।
शिशुपालश्चास्य वध्या वैनतेयस्तु वाहनम् ॥ २२१ ॥
-wordlist-
 
विष्णुवध्य (पुं),  मधु (पुं),  धेनुक (पुं),  चाणूर (पुं),  पूतना (स्त्री),  यमल (पुं),  अर्जुन (पुं),  कालनेमि (पुं),  हयग्रीव (पुं),  शकट (पुं),  अरिष्ट (पुं),  कैटभ (पुं),  कंस (पुं),  केशिन् (पुं),  मुर (पुं),  साल्व (पुं),  मैन्द (पुं),  द्विविद (पुं),  राहु (पुं),  हिरण्यकशिपु (पुं),  बाण (पुं),  कालिय (पुं),  नरक (पुं),  बलि (पुं),  शिशुपाल (पुं),  विष्णुवाहन (क्ली),  वैनतेय (पुं)

--source--
 
अनस्तु शकटोऽथ स्याद्गन्त्री कम्बलिबाह्यकम् ॥ ७५३ ॥
-wordlist-
 
अनस् (क्ली),  शकट (त्रि),  गन्त्री (स्त्री),  कम्बलिवाह्यक (पुंक्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

अन
अन,  शताङ्ग,  शकट
अनः शताङ्गः शकटः स्यन्दनः कथ्यते रथः ।
verse 2.1.1.444
page 0051

पुराणम्

English

शकट / ŚAKAṬA. An asura. (See under kṛṣṇa,  para 9,  Sub para 2).

Vedic Reference

English

 Śakaṭa, ^1 Śakaṭī, ^2 are rare words in the older literature for a
‘cart.’ The creaking of a cart is referred to in the Rigveda^2 as
like the sound heard by night in the forest.
1) Nirukta,  vi. 22
 xi. 47
 Chāndogya
Upaniṣad,  iv. 1,  8.
2) Rv. x. 146,  3
 Saḍviṃśa Brāhmaṇa, 
iv. 7.
2) Rv. x. 146,  3
 Saḍviṃśa Brāhmaṇa, 
iv. 7.

अमरकोशः

Sanskrit

Word:  शकटम्
Root:  शकट
Gender:  नपुं
Number:  all
Meaning(s): 
⇒ coach
⇒ chaise
⇒ implement for preparing grain
⇒ Sandan tree [ Desmodium oojeinense - Bot. ]
⇒ elephant ear taro plant [Colocasia esculenta - Bot.]
Shloka(s): 
2|8|52|2 ► क्लीबेऽनः शकटोऽस्त्री स्याद्गन्त्री कम्बलिवाह्यकम्॥ (क्षत्रियवर्गः)
Synonym(s): 
➠ 2|8|52|2 ⇢ अनः (अनस्) (नपुं)
➠ 2|8|52|2 ⇢ शकटः (शकट) (पुं) ⇒ coach, chaise, implement for preparing grain, Sandan tree [ Desmodium oojeinense - Bot. ], elephant ear taro plant [Colocasia esculenta - Bot.]
➠ 2|8|52|2 ⇢ शकटम् (शकट) (नपुं) ⇒ coach, chaise, implement for preparing grain, Sandan tree [ Desmodium oojeinense - Bot. ], elephant ear taro plant [Colocasia esculenta - Bot.]
Related word(s): 
परा_अपरासंबन्धः ➡ शकटिका
जातिः ➡ चलनिर्जीवः
उपाधि ➡ वाहनम्
    

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 शकटः,  पुं,
   क्ली,
   (शक्नोति भारं वोढुमिति ।शक् + “शकादिभ्योऽटन् ।” उणा ०४ । ८१ । इतिअटन् ।) यानविशेषः । गाडी इति भाषा ॥
तत्पर्य्यायः । अनः २ । इत्यमरः ॥
 अक्षः ३ ।इति शब्दरत्नावलौ ॥
 विष्णुवध्यासुरविशेषः ।द्विसहस्रपलपरिमाणम् । तत्पर्य्यायः । भारः२ आचितः ३ शाकटीनः ४ शलाटः ५ । इतिहेमचन्द्रः ॥
 उक्तञ्च ।“शकटः शाकिनी गावो यानमस्कन्दनं वनम् ।अनूपः पर्व्वतो राजा दुर्भिक्षे नव वृत्तयः ॥
”इति भरतः ॥
तिनिसवृक्षः । इति राजनिर्घण्टः ॥
 (व्यूह-विशेषः । यथा,  मनुः । ७ । १८७ ।“दण्डव्यूहेन तन्मार्गं यायात्तु शकटेन वा ॥
”शकटाकृतित्वात् रोहिणीनक्षत्रम् । यथा, बृहत्संहितायाम् । २४ । ३० ।“रोहिणीशकटमध्यसंस्थितेचन्द्रमस्यशरणीकृता जनाः ।कापि यान्ति शिशुयाचिताशनाःसूर्य्यतप्तपिठराम्बुपायिनः ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 शकट पु०
  न०
  शक--अटन् । १ यानभेदे (गाडि) अमरंः ।२ असुराधिष्ठिते नन्दानयस्थे शकटविशेषे शकटभञ्जनःकृष्णः । १ द्विसहस्रपलपरिमाणे हेमच० । स्वल्पार्थे ङीप् ।क्षुद्रशकटे स्वार्थे क । शकटिका तत्रैव स्त्री ।

Capeller

German

 शकट n.
  (m. ),  शकटी॑ f.
  karren,  Wagen. 

Burnouf

French

 शकट शकट m.
  n.
  char. -- M. charretée.
		 Np. d'un
Daitya tué par Kṛṣṇa.
शकटविल m.
  poule-d'eau.
शकटहन् m.
  Kṛṣṇa.
शकटाह्वा f.
  (आ
 क्वे) Rohiṇī ou le 4ᵉ
astérisme lunaire,  appelé Chariot.
शकटी f.
  chariot.

Stchoupak

French

 शकट-
 nt. (m. ) char,  chariot 
 m.
  disposition particulière d'une
armée 
 n.
  d'un Asura tué par Kṛṣṇa 
 -इका- f.
  chariot (jouet
d'enfant) 
 -इन्- a. qui possède un char.
°दास- m.
  n.
  d'un homme.
°व्यूह- m.
  disposition particulière d'une armée.
शकटापण- (शकटायन- ?) m.
  pl.
  chars et marchandises.
शकटोच्चाटन- nt. renversement d'un char.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.