| YouTube Channel

शकः (zakaH)

 
Apte
English
शकः [śakḥ], 1
N.
 of a king (especially applied to Śālivāhana
but scholars do not seem to have yet agreed as to the precise meaning and scope of the word).
An epoch, era (the term is especially applied to the era of Śālivāhana which commences 78 years after the Christian ear). -काः (m.
pl.
 )
N.
 of a country.
N.
 of a particular tribe or race of people (mentioned in
Ms.*
 1.44 along with the Pauṇḍrakas
&c.
see
Mu.*
 5.11 also).
Comp.
 -अन्तकः, -अरिः epithets of king Vikramāditya who is said to have exterminated the Śakas. -अब्दः, -कालः a year of the Śaka era. -कर्तृ, -कृत्
m.
 the founder of an era.
Apte 1890
English
शकः 1 N. of a king (especially applied to Śālivāhana
but scholars do not seem to have yet agreed as to the precise meaning and scope of the word).
2 An epoch, era (the term is especially applied to the era of Śālivāhana which commences 78 years after the Christian era).
काः (m. pl.) 1 N. of a country.
2 N. of a particular tribe or race of people (mentioned in Ms. 10. 44 along with the Pauṇḍrakas, &c.
see Mu. 5. 11 also.).
Comp.
अंतकः,
अरिः epithets of king Vikramāditya who is said to have exterminated the Śakas.
अब्दः a year of the Śaka era.
कर्तृ,
कृत् m. the founder of an era.
Apte Hindi
Hindi
शकः
पुं*
 - -
एक जन जाति का नाम जो भारत के उतर-पश्चिमी सीमांत पर बसी हुई थी। संस्कृत के श्रेण्य साहित्य में इसका उल्लेख मिलता है। सिधियंस से इसकी एकरुपता मानी जाती है।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 शकः, शक-संवत्सरः, शक-संवत्
noun
शकजातेः प्रसिद्धेन राज्ञा शालिवाहनेन प्रचलितं संवत्।
"शकस्य आरम्भः अष्टादशमे शतके अभवत्।"
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: शकः
Root: शक
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ वारकः
Meaning(s):
⇒ Karaṇa who keeps the people from the king
Shloka(s):
3|5|74|1 ► करणो लेखको राज्ञां वारकः शकनामकः। (भूमिकाण्डः/मनुष्याध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|5|74|1 ⇢ शकः (शक) (पुं) ⇒ Karaṇa who keeps the people from the king ⇒ वारकः
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ करणः1
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
शकः,
पुं,
 (शक + अच् ।) जातिभेदः । नृपभेदः ।इति मेदिनी ॥
स च नृपः शकादित्यः इतिशालिवाहन इति च नाम्ना ख्यातः । तस्यमरणदिनावधि वत्सरगणनाङ्कः शकाब्देतिनाम्ना पञ्जिकायां लिख्यते । स च म्लेच्छ-जातिविशेषः । सत्ययुगे सगरराजेनास्य मस्त-कार्द्धं मुण्डयित्वा वेदबाह्यत्वमकारि । यथा, --“ततः शकान् सयवनान् काम्बोजान् पारदां-स्तथा ।पह्नवांश्चापि निःशेषान् कर्त्तुं व्यवसितो नृपः ॥
ते हन्यमाना बीरेण सगरेण महौजसा ।वशिष्ठं शरणं जग्मुः सूर्य्यवंशपुरोहितम् ॥
वशिष्ठः शरणापन्नान समये स्थाप्य तानृषिः ।सगरं वारयामास तेभ्यो दत्त्वाभयं तदा ॥
सगरस्तां प्रतिज्ञान्तु निशम्य सुमहाबलः ।धर्म्मं जघान तेषाञ्च वेशानन्यांश्चकार ह ॥
अर्द्धं शिरः शकानान्तु मुण्डयामास भूपतिः ।जवनानां शिरः सर्व्वं काम्बोजानामपि द्विज ॥
पारदान्मुक्तकेशांस्तु पह्रवान् श्मश्रुधारिणः ।निःस्वाध्यायवषट्कारान् सर्व्वानेव चकार ह ॥
”इति पाद्मे स्वर्गखण्डे सगरोपाख्यानम् १५ अः ॥
देशभेदः । इति विश्वः ॥
(यथा, मात्स्ये ।१२० । ४५ ।“तुषारान् वर्व्वरान् कारान् पह्रवान् पारदान्शकान् ।एतान् जनपदान् मङ्क्षु प्लावयित्वोदधिं गता ॥
”)