| YouTube Channel

व्राजयिता-त्री (vrAjayitA-trI)

 
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“व्रज गतौ”@} 2 व्राजकः-जिका, व्राजकः-जिका, विव्रजिषकः-षिका, वाव्रजकः-जिका
व्रजिता-ती, व्राजयिता-त्री, विव्रजिषिता-त्री, वाव्रजिता-त्री
इत्यादिकानि रूपाणि समस्तान्यपि भौवादिकध्रजतिवत् 3 ज्ञेयानि।
4 व्रजः, 5 व्रज्या, 6 व्राज्यम्, 7 परिव्राट्-प्ररिव्राड्-परिव्राजौ-परिव्राजः, इमानि रूपाण्यधिकान्यत्रेति विशेषः।
8।]] व्राजिः, 9 वज्रम्।
10
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(१६६०)
02
=>
(१-भ्वादिः-२५३। सक। सेट्। पर।)
03
=>
(९२६)
04
=>
[[७। ‘गोचरसञ्चरवहव्रज--’ (३-३-११९) इत्यधिकरणे घप्रत्ययान्तो निपातितः। व्रजः = गोकुलम्।]]
05
=>
[[८। ‘व्रजयजोर्भावे क्यप्’ (३-३-९८) इति भावे स्त्रीलिङ्गे क्यप्प्रत्ययः। क्तिनोऽपवादः। परिव्रज्या सन्न्यासः।]]
06
=>
[[९। ण्यति, ‘अजिव्रज्योश्च’ (७-३-६०) इति कुत्वनिषेधः।]]
07
=>
[[१०। परावुपपदे औणादिके (द। उ। ९-८) क्विप्प्रत्यये, दीर्घे जकारस्य षकारे रूपमेवम्। परित्यज्य सर्वं व्रजति इति परिव्राट् = यतिः।]]
08
=>
[[११। औणादिके (द। उ। १-५३) ञिप्रत्यये, ञित्त्वादुपधावृद्धिः। तेन रूपमेवम्। व्राजिः = मनः [मुनिः]
09
=>
[[१२। व्रजति सर्वत्र प्रेरित इति औणादिके (द। उ। ८-४६) रन्प्रत्यये निरूढः। रेफलोपो निपातनात्। वज्रम् = पविः।]]
10
=>
[पृष्ठम्१२७५+ २७]
1 {@“व्रज मार्गसंस्कारगत्योः”@} 2 “वजि 3 मार्गसंस्कारयोर्गतौ चेति मैत्रेयादयः।
स्वामी तु व्रजस्थाने वजिं पठित्वा मार्गेति द्वितीयं धातुमाह” इति धातुवृत्तावुक्तम्।
‘-- मार्गणे’ इति धनपालः।
‘द्वौ धातू इत्यन्ये’ इति क्षीरस्वामी।
‘व्रज--’ इति चन्द्रः।
‘व्रज मार्गसंस्कारे’ इति दुर्गः।
उभयोरप्यनयोर्वज- व्रजपक्षयोर्मार्गणं संस्कार इत्येवार्थस्तन्त्रान्तरे पठ्यते” इति पुरुषकारे प्रोक्तम् 4।
व्राजकः-जिका, विव्राजयिषकः-षिका
व्राजयिता-त्री, विव्राजयिषिता-त्री
व्राजयन्-न्ती, विव्राजयिषन्-न्ती
इत्यादिकानि रूपाणि सर्वाण्यपि चौरादिक- क्लपयतिवत् 5 ज्ञेयानि।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(१६६१)
02
=>
(१०-चुरादिः। सक। सेट्। उभ।)
03
=>
(व्रजि?)
04
=>
(दैवश्लो। ५७)
05
=>
(२८२)