व्यूढ (vyUDha)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 व्यूढ mfn.
   (-ढः-ढा-ढं)
	 1. Arranged,  arrayed,  placed in order or array.
	 2.
Compact,  firm,  well-knit.
	 3. Large,  great.
	 4. Disarranged.
	 5.
Married.
 E.
  वि before वह् to bear,  &c.,  aff.
   क्त ।

Capeller Eng

English

 व्यूढ a.
  spread,  expanded,  broad,  large.

Yates

English

 व्यूढ (ढः-ढा-ढं)
a. Arranged
 array-
ed
 compact
 large.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

व्यूढ 	-	 vyUDha 	-	 adj.
  	-	  compact
व्यूढ 	-	 vyUDha 	-	 adj.
  	-	  wide
व्यूढ 	-	 vyUDha 	-	 adj.
  	-	  large
व्यूढ 	-	 vyUDha 	-	 adj.
  	-	  moved apart
व्यूढ 	-	 vyUDha 	-	 adj.
  	-	  broad
व्यूढ 	-	 vyUDha 	-	 adj.
  	-	  transposed
व्यूढ 	-	 vyUDha 	-	 adj.
  	-	  firm
व्यूढ 	-	 vyUDha 	-	 adj.
  	-	  divided
व्यूढ 	-	 vyUDha 	-	 adj.
  	-	  altered
व्यूढ 	-	 vyUDha 	-	 adj.
  	-	  pushed or moved apart
व्यूढ 	-	 vyUDha 	-	 adj.
  	-	  expanded
व्यूढ 	-	 vyUDha 	-	 adj.
  	-	  distributed
व्यूढ 	-	 vyUDha 	-	 adj.
  	-	  married
व्यूढ 	-	 vyUDha 	-	 adj.
  	-	  developed
व्यूढ 	-	 vyUDha 	-	 adj.
  	-	  arranged
व्यूढ 	-	 vyUDha 	-	 adj.
  	-	  led home
व्यूढ 	-	 vyUDha 	-	 adj.
  	-	  pushed apart

Wilson

English

 व्यूढ
mfn.
   (-ढः-ढा-ढं)
1 Arranged,  arrayed,  placed in order or array.
2 Compact,  firm,  well-knit.
3 Large,  great.
E.
  वि before वह to bear,  &c.,  aff.
   क्त.

Apte

English

व्यूढ [vyūḍha],  p. p. 

Expanded,  developed,  broad,  wide
 व्यूढोरस्को वृषस्कन्धः R.*
  1.13.

Firm,  compact.

Placed in order,  arranged,  marshalled (as an army)
 तेन व्यूढेन सैन्येन लोकानुद्वर्तयन्निव Mb.
 *  3.283.15
 दृष्ट्वा तु पाण्डवा- नीकं व्यूढं दुर्योधनस्तदा Bg.*
  1.3.

Disarranged,  placed out of order
 दिक्षु व्यूढाङ्घ्रिपाङ्गस्तृणजटिलचलत्पांशुदण्डो$न्तरिक्षे Ve.*
  2.19.

Married
 व्यूढायाश्चापि पुंश्चल्या मनो$भ्येति नवं नवम् Bhāg.*
  1.6.48.

Large,  great. Comp.
   -कङ्कटa.  mailed,  clad in armour.

Apte 1890

English

 व्यूढ p. p. 1 Expanded,  developed,  broad,  wide
 व्यूढोरस्को वृषस्कंधः R. 1. 13. 
2 Firm,  compact. 
3 Placed in order,  arranged,  marshalled (as an army)
 Bg. 1. 3. 
4 Disarranged,  placed out of order. 
5 Married. 
6 Large,  great. 
Comp. 
कंकट a. mailed,  clad in armour. 

Monier Williams Cologne

English

 1. व्य्-ऊढ mfn.
   (for 2. see under व्य्-√ ऊह्) led home,  married,  Kathās.
 
 BhP.
  

 2. व्य्-ऊ᳡ढ or व्य्-ऊळ्ह (for 1. व्य्-ऊढ see p.
  987,  col. 3),  mfn.
   pushed or moved apart,  divided,  distributed,  arranged,  Mn.
  
 MBh.
   &c.
  

 transposed,  altered (See comp. )

 expanded,  developed,  wide,  broad,  large,  MBh.
  
 Kāv.
  &c.
  

 compact,  firm,  solid,  L.
 
 =
  -च्छन्दस् below,  TāṇḍBr.
  ,  Sch.

Monier Williams 1872

English

 व्य्-ऊढ। See s. v.

 व्यूढ 1. व्य्-ऊढ,  अस्,  आ,  अम् (fr. वि-वह्), 
married. (For 2. व्य्-ऊढ see under व्य्-ऊह्।)

 2. व्य्-ऊढ,  अस्,  आ,  अम्,  placed or moved apart, 
widely separated,  expanded,  developed,  wide,  broad
large,  great,  firm,  compact
 placed in order or array, 
arrayed,  marshalled,  arranged
 placed out of order, 
disarranged,  transposed,  altered.
—व्यूढ-कङ्कट, 
अस्,  आ,  अम्,  one who has arranged or put on armour, 
equipped in mail,  accoutred,  mailed,  armed.
—व्यू-
ढ-छन्दस्,  आस्,  आस्,  अस्,  Ved. having the metres
disarranged or out of order.
—व्यूढोरस्,  आस्,  आस्, 
अस्,  or व्यूढोरस्क (°ढ-उर्°),  अस्,  आ,  अम्,  having
an expanded chest,  broad-chested,  (व्यूढ = विपुल, 
comm.)

Macdonell

English

 व्यूढ vi‿ūḍha (V. -ūłhá),  pp. √ ūh and √ vah: 🞄-cchandas,  a.
  having the metres shifted (Br.)
 🞄-jānu,  a.
  having the knees separated
 -uras-ka,  a.
  broad-chested.

Apte Hindi

Hindi

व्यूढ
भू* क* कृ* - वि + वह् + क्त
"फुलाया हुआ,  विकसित,  विशाल,  व्यापक"

व्यूढ
भू* क* कृ* - वि + वह् + क्त
"दृढ़,  सटा हुआ"

व्यूढ
भू* क* कृ* - वि + वह् + क्त
"क्रमबद्ध,  व्यवस्थित,  (सेना आदि) सुविन्यस्त"

व्यूढ
भू* क* कृ* - वि + वह् + क्त
"अव्यवस्थित,  क्रमहीन"

व्यूढ
भू* क* कृ* - वि + वह् + क्त
विवाहित

L R Vaidya

English

 vyUQa {% a. (f. ढा) %} 1. Married
arrayed,  marshalled,  placed in order (as an army),  व्यूढां द्रुपदपुत्रेण तव शिष्येण धीमता Bg.i.3
wide,  broad,  expanded,  व्यूढोरस्को वृषस्कंधः शालप्रांशुर्महाभुजः R.i.13
firm,  compact
placed out of order,  disarranged.

Bopp

Latin

 व्यूढ v. ऊह् et वह् praef. वि.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  विवाहित,  परिणीत,  व्यूढ
adjective
 
यस्य विवाहः सम्पन्नः जातः।
 "मोहनः विवाहितः अस्ति।"

Synonyms:
  निबिड,  व्यूढ,  घन,  दृढ,  सान्द्र,  संहत,  सुसंहत,  निःसन्धि,  अविरल,  अनन्तर
adjective
 
यद् विरलं नास्ति।
 "मृगः निबिडे वने गतः।"

Synonyms:
  व्यूढ,  संव्यूढ,  विन्यस्त,  विहित,  प्रतिविहित,  व्यवस्थापित,  संस्थापित,  रचित,  विरचित,  कल्पित,  परिकल्पित,  सृष्ट,  घटित,  परिपाटीकृत
adjective
 
यस्मिन् कापि व्यवस्था वा कोपि नियमो वा अस्ति।
 "तेन कक्षे सम्यक् विरचितानि वस्तूनि विकीर्णानि।"

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
दीर्घायते समे तुङ्गमुच्चमुन्नतमुद्धुरम् ॥ १४२८ ॥
प्रांशूच्छ्रितमुदग्रं च न्यङ्नीचं ह्रस्वमन्थरे ।
खर्वं कुब्जं वामनं च विशालं तु विशङ्कटम् ॥ १४२९ ॥
पृथूरु पृथुलं व्यूढं विकटं विपुलं बृहत् ।
स्फारं वरिष्ठं विस्तीर्णं ततं बहु महद्गुरुः ॥ १४३० ॥
-wordlist-
 
दीर्घ (क्ली),  आयत (क्ली),  तुङ्ग (क्ली),  उच्च (क्ली),  उन्नत (क्ली),  उद्धुर (क्ली),  प्रांशु (क्ली),  उच्छ्रित (क्ली),  उदग्र (क्ली),  न्यञ्च् (क्ली),  नीच (क्ली),  ह्रस्व (क्ली),  मन्थर (क्ली),  खर्व (क्ली),  कुब्ज (क्ली),  वामन (क्ली),  विशाल (क्ली),  विशङ्कट (क्ली),  पृथु (क्ली),  उरु (क्ली),  पृथुल (क्ली),  व्यूढ (क्ली),  विकट (क्ली),  विपुल (क्ली),  बृहत् (क्ली),  स्फार (क्ली),  वरिष्ठ (क्ली),  विस्तीर्ण (क्ली),  तत (क्ली),  बहु (क्ली),  महत् (क्ली),  गुरु (क्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

बृहद्
बृहद्,  उरु,  गुरु,  विस्तीर्ण,  पुरु,  पृथु,  पृथुल,  महत्,  विशाल,  व्यूढ,  विपुल,  रुद्र,  वरिष्ठ
वृहदुरु गुरु विस्तीर्णं पुरु पृथु पृथुलं महद्विशालं च ।
व्यूढं विपुलं रुद्रं वरिष्ठमेकार्थमुद्दिष्टम् ॥ ६९९ ॥
verse 4.1.1.699
page 0081

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 व्यूढः,  त्रि,  (विशेषेण उह्यतेस्म । वि + वह + क्तः ।)विन्यस्तः । संहतः । इत्यमरः । ३ । ३ । ४४ ॥
(व्यूहरचनयाधिष्ठितः । यथा,  गीतायाम् । १ । २ ।“दृष्ट्वा तु पाण्डवानीकं व्यूढं दुर्य्योधनस्तदा ।आचार्य्यमुपसंगम्य राजा वचनमब्रवीत् ॥
”)पृथुलः । इति मेदिनी ॥
 (यथा,  रघुः । १ । १३ ।“व्यूढोरस्को वृषस्कन्धः शालप्रांशुर्महाभुजः ।आत्मकर्म्मक्षमं देहं क्षात्त्रो धर्म्म इवाश्रितः ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 व्यूढ त्रि०
  वि + वह--क्त । १ निवेशनविशेषेण स्थापितेव्यूहयुक्तेसैन्यादौ “व्यूढां द्रुपदपुत्रेण” गीता । २ विन्यस्ते ३ सहतेअमरः “व्यूढोरस्को वृषस्कन्धः” रघुः । ४ पृथुले त्रि०
 मेदि० ५ परिहिते ६ विवाहिते च त्रि०
  “व्यूढा काचनकन्यका” प्रबोधचन्द्रोदयः ।

Capeller

German

 व्यूढ (s. 1. ऊह् u. 1. वह्) auseinandergerückt, 
weit,  ausgedehnt.

Burnouf

French

 व्यूढ व्यूढ (वि
 pp. de वह्) marié [en parlant
d'une femme].
		 Qqf.  grand,  large
 solide,  bien fixé
		 (ऊह्)
rangé en bataille.
व्यूढकङ्कट a. armé d'une cotte de mailles.
व्यूढि f.
  (वि
 ऊह्
 sfx. ति) ordre de bataille.

Stchoupak

French

 १ व्य्-ऊढ-
 (वह्-) a. v. épousé,  marié 
 2 v. °ऊह्-।

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.