| YouTube Channel

व्युत्पत्ति (vyutpatti)

 
शब्दसागरः
English
व्युत्पत्ति
f.
 (-त्तिः)
1. Science, learning, conversancy with or proficiency
in literature or science.
2. Origin.
3. Formation of words,
derivation, etymology.
E.
 वि and उद before पद् to go,
aff.
 क्तिन् ।
Capeller Eng
English
व्युत्पत्ति
f.
 origin, growth, development.
Yates
English
व्यु-त्पत्ति (त्तिः) 2.
f.
 Science, learning
etymology.
Spoken Sanskrit
English
व्युत्पत्ति - vyutpatti -
f.
 - origin
व्युत्पत्ति - vyutpatti -
f.
 - etymology
व्युत्पत्ति - vyutpatti -
f.
 - perfection
व्युत्पत्ति - vyutpatti -
f.
 - difference of tone or sound
व्युत्पत्ति - vyutpatti -
f.
 - proficiency [ in literature, science, etc. ]
व्युत्पत्ति - vyutpatti -
f.
 - development
व्युत्पत्ति - vyutpatti -
f.
 - growth [ of knowledge, etc. ]
व्युत्पत्ति - vyutpatti -
f.
 - derivation [ Gramm. ]
व्युत्पत्ति - vyutpatti -
f.
 - comprehensive learning or scholarship
व्युत्पत्ति - vyutpatti -
f.
 - production
व्युत्पत्ति - vyutpatti -
f.
 - origin
प्रभव - prabhava -
m.
 - origin
उद्ग - udga -
n.
 - origin
मूल - mUla -
n.
 - origin
मूल - mUla -
adj.
 - original
उत्पत्ति - utpatti -
f.
 - origin
प्रभूति - prabhUti -
f.
 - origin
सम्भूति - sambhUti -
f.
 - origin
आगति - Agati -
f.
 - origin
उपपत्ति - upapatti -
f.
 - origin
गति - gati -
f.
 - origin
नाभि - nAbhi -
f.
 - origin
प्रक्रिया - prakriyA -
f.
 - origin
प्रकृति - prakRti -
f.
 - origin
प्रवृत्ति - pravRtti -
f.
 - origin
समुत्पत्ति - samutpatti -
f.
 - origin
योनि - yoni -
m.
 - origin
प्रसव - prasava -
m.
 - origin
समुद्भव - samudbhava -
m.
 - origin
उद्भव - udbhava -
m.
 - origin
व्युत्पत्ति - vyutpatti -
f.
 - etymology
निर्वचन - nirvacana -
n.
 - etymology
व्युत्पत्तिशास्त्र - vyutpattizAstra -
n.
 - etymology
व्याकरणप्रक्रिया - vyAkaraNaprakriyA -
f.
 - etymology
नैरुक्त - nairukta -
adj.
 - based on etymology
अव्युत्पन्न - avyutpanna -
adj.
 - having no etymology
व्युत्पत्तिपक्षे - vyutpattipakSe -
ind.
 - on the side of derivation or etymology
यथाव्युत्पत्ति - yathAvyutpatti -
ind.
 - according to the derivation or etymology
यौगिकत्व - yaugikatva -
n.
 - accordance with its derivation or etymology
मादुष - mAduSa -
n.
 - word artificially formed for a particular etymology
योगशब्द - yogazabda -
m.
 - word the meaning of which is plain from the etymology
Wilson
English
व्युत्पत्ति
f.
 (-त्तिः)
1 Science, learning, conversancy with or proficience in literature or science.
2 Formation of words, derivation, etymology.
E.
 वि and उत् before पद to go,
aff.
 क्तिन्.
Apte
English
व्युत्पत्तिः [vyutpattiḥ],
f.
Origin, production.
Derivation, etymology.
Perfect proficiency, conversancy.
Scholarship, learning
व्युत्पत्तिरावर्जितकोविदापि न रञ्जनाय क्रमते जडानाम् Vikr.1.16
18.18.
Difference of tone or sound.
Apte 1890
English
व्युत्पत्तिः f. 1 Origin, production.
2 Derivation, etymology.
3 Perfect proficiency, conversancy.
4 Scholarship, learning
व्युत्पत्तिरावर्जितकोविदापि न रंजनाय क्रमते जडानां Vikr. 1. 16, 18. 108.
Monier Williams Cologne
English
व्य्-उत्पत्ति
f.
 production, origin, derivation (esp. in
gram.
 ), etymology,
Nyāyam.
Sāh.
Vop.
development, perfection, growth (esp. in knowledge), proficiency (esp. in literature or science), comprehensive learning or scholarship,
Nyāyam.
Kap.
Bālar.
&c.
difference of tone or sound (fr. 3. वि denoting variation),
VarBṛS.
Monier Williams 1872
English
व्य्-उत्पत्ति, इस्, f. production, origin, derivation
(especially of words from roots &c.), etymology
per-
fection, completion, perfect conversancy with or pro-
ficiency in (literature or science)
scholarship, learn-
ing.
—व्युत्पत्ति-पक्षे, ind. on the side of deri-
vation or etymology (an expression used by Vedic
commentators when the accentuation is settled by
the affixes and not according to the meaning of
the words).
Benfey
English
व्युत्पत्ति व्युत्पत्ति, i. e. वि-उद्-पद् +
ति,
f.
1. Conversancy with literature
or science.
2. Etymology.
Apte Hindi
Hindi
व्युत्पत्तिः
स्त्री*
 - वि + उत् + पद + क्तिन्
"मूल, उत्पत्ति"
व्युत्पत्तिः
स्त्री*
 - वि + उत् + पद + क्तिन्
"व्युत्पादन, निर्वचन"
व्युत्पत्तिः
स्त्री*
 - वि + उत् + पद + क्तिन्
"पू्री प्रवीणता, पूरी जानकारी"
व्युत्पत्तिः
स्त्री*
 - वि + उत् + पद + क्तिन्
"विद्वत्ता, ज्ञान"
L R Vaidya
English
vyutpatti {% f. %} 1. Origin, production
2. etymology
3. scholarship, learning.
Abhyankara Grammar
English
व्युत्पत्ति derivation of a word from a root which formed a special feature of the Nairukta school of Vedic scholars in ancient times
the word निर्वचन is used in the same sense: cf. सति संभवे व्युत्पत्तिरन्यथा कर्तव्या रूढेरनियमात् Kas. on P.V. 2.93.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
khong du chud pa
१) अधिगत २) अधिगम ३) अधिगमन ४) अनुप्रविष्ट ५) अर्थम् ६) अवगति ७) अवगम ८) अवबुद्ध ९) अवबुद्ध्यन्ते १०) अवबोध ११) अवसित १२) अवस्यत्१३) अवस्यति १४) उपगत १५) गत १६) गति १७) गतिंगतः १८) गम्यते १९) चेतना २०) पर्याप्त २१) प्रज्ञा २२) प्रतिपत्ति २३) प्रतिवेध २४) प्रतीति २५) बुद्ध २६) बोद्ध्र २७) बोध २८) बोधित २९) विवेचयति ३०) वेदित ३१) व्युत्पत्ति ३२) व्युत्पादन
Tamil
Tamil
வ்யுத்பத்தி : உற்பத்தி, ஆரம்பம், மூலம், முழு அறிவு.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
व्युत्पत्तिः,
स्त्री,
 (वि + उत् + पद् + क्तिन् ।) विशेषे-णोत्पत्तिः । संस्कारः । इति व्युत्पन्नशब्दार्थ-दर्शनात् । यथा । शरत्कालबोधनीयत्वेन शारदा-पदव्युत्पत्तेस्तत् पदं तालव्यादि सारं दतातीतिव्युत्पत्तिस्तु काल्पनिकी । इति तिथ्यादितत्त्वम् ॥
शक्तिज्ञानम् । यथा । व्यवहारादिवाधकं विनाविवरणादपि व्युत्पत्तेः । वाधकं विना स्वसा-ध्यस्य वाधकं यद्विशेषणं तदभाववत्त्वविशेषण-सहकारेण व्युत्पत्तेः व्युत्पत्तिसम्भवात् शक्ति-ग्रहसम्भवादिति यावत् । इति आख्यातवादस्यमाथुरी टीका ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
व्युत्पत्ति स्त्री वि + उद् + पद--क्तिन् । १ विशेषेण उत्पत्तौशास्त्रजन्येशब्दार्थज्ञानादिसम्पाद्ये संस्कारभेदे ३ शब्दा०नामर्थावबोधकशक्तौ च ।
Capeller
German
व्युत्पत्ति
f.
 Enstehung
Ableitung (g.).
Burnouf
French
व्युत्पत्ति व्युत्पत्ति
f.
 (उत्
पद्) science, connaissance des
livres-saints.
Dérivation des mots, étymologie, tg.
व्युत्पन्न a. (pp. de पद्) instruit, érudit.
Complet,
fini.
Issu de
dérivé, tg.
Stchoupak
French
व्य्-उत्पत्ति-
f.
 fait de se produire
dérivation, étymologie (d'un mot)
formation, accumulation (not. de connaissances).