| YouTube Channel

व्याप्तिः (vyAptiH)

 
Apte
English
व्याप्तिः [vyāptiḥ],
f.
Pervasion, permeation.
(In logic) Universal pervasion, invariable concomitance, universal accompaniment of the middle term by the major
यत्र यत्र धूमस्तत्र तत्राग्निरिति साहचर्यनियमो व्याप्तिः T. S.
अव्यभिचरित- साध्यसामानाधिकरण्यं व्याप्तिः Tarka K.
व्याप्तिः साध्यवदन्यस्मिन्न- संबन्ध उदाहृतः । अथवा हेतुमन्निष्ठविरहाप्रतियोगिना । साध्येन हेतो- रैकाधिकरण्यं व्याप्तिरुच्यते Bhāṣā
P.*
 67-68.
A universal rule, universality.
Fulness.
Obtaining.
Omnipresence, ubiquity (as a divine attribute).
Comp.
 -ग्रहः apprehension of universal concomitance. -ज्ञानम् knowledge of invariable or universal concomitance.-वादः statemeut or assertion of universal pervasion.
Apte 1890
English
व्याप्तिः f. 1 Pervasion, permeation.
2 (In logic) Universal pervasion, invariable concomitance, universal accompaniment of the middle term by the major
यत्र यत्र धूमस्तत्र तत्राग्निरिति साहचर्यनियमो व्याप्तिः T. S.
अव्यभिचरितसाध्यसामानाधिकरण्यं व्याप्तिः Tarka K.
व्याप्तिः साध्यवदन्यस्मिन्नसंबंध उदाहृतः । अथवा हेतुमन्निष्ठविरहाप्रतियोगिना । साध्येन हेतोरैकाधिकरण्यं व्याप्तिरुच्यते Bhāṣā P. 67-68.
3 A universal rule, universality.
4 Fulness.
5 Obtaining.
6 Omnipresence, ubiquity (as a divine attribute).
Comp.
ग्रहः apprehension of universal concomitance.
ज्ञानं knowledge of invariable or universal concomitance.
Apte Hindi
Hindi
व्याप्तिः
स्त्री*
 - वि + आप् + क्तिन्
"प्रसार, फैलाव "
व्याप्तिः
स्त्री*
 - वि + आप् + क्तिन्
"विश्वतः फैलाव, नितांत सहवर्तिता, किसी एक पदार्थ में दूसरे पदार्थ का पूर्ण रूप से मिला होना"
व्याप्तिः
स्त्री*
 - वि + आप् + क्तिन्
"सार्वजनिक नियम, विश्वव्यापकता"
व्याप्तिः
स्त्री*
 - वि + आप् + क्तिन्
पूर्णता
व्याप्तिः
स्त्री*
 - वि + आप् + क्तिन्
प्राप्ति
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 व्याप्तिः, व्याप्तिसम्बन्धः, अविनाभावः, अविनाभावसम्बन्धः
noun
द्वयोः वस्तुनोः वर्तमानः अनिवार्यसम्बन्धः यः कदापि न बाधते अथवा यस्मिन् द्वे वस्तुनी परस्पराभ्यां विना न वर्तेते।
"धूमाग्नयोः व्याप्तिः अस्ति।/व्याप्तिः साध्यवदन्यस्मिन्नसम्बन्ध उदाहृतः।(भाषापरिच्छेदः)"
Synonyms:
 व्याप्तिः
noun
व्यापनस्य अवस्था भावः वा।
"वेदोपनिषदादिषु ईश्वरस्य व्याप्तिः दृश्यते।"
Synonyms:
 विभुत्वम्, व्याप्तिः, सर्वगतत्वम्, सर्वसाम्प्रतम्, सर्वत्रसत्त्वम्
noun
विभवस्य गुणः अवस्था वा।
"ईश्वरस्य विभुत्वे मम सम्पूर्णः विश्वासः अस्ति।"
Synonyms:
 विस्तारः, प्रसारः, प्रसरः, विस्तरः, प्रसरणम्, व्याप्तिः, विततिः, व्यापनम्, व्यापकत्वम्
noun
वर्धनस्य क्रिया भावः वा।
"जलप्लावनात् रक्षितुं सेतूनां विस्तारः आवश्यकः अस्ति।"
Tamil
Tamil
வ்யாப்தி: : பரவுதல், நிறைவு, அடைதல், எங்கும் உள்ள தன்மை.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
व्याप्तिः,
स्त्री,
 (वि + आप् + क्तिन् ।) व्यापनम् ।(यथा, भागवते । ७ । ८ । १७ ।“सत्यं विधातुं निजभृत्यभाषितंव्याप्तिञ्च भूतेषु खिलेषु चात्मनः ॥
”)रम्भः । इति मेदिनी ॥
रम्भस्थाने लम्भनमितिहेमचन्द्रे पाठः ॥
शिवस्याष्टैश्वर्य्यान्तर्गतैश्वर्य्यविशेषः । यथा, --“अनिमा लघिमा व्याप्तिः प्राकाम्यं महिमे-शिता ।वशिकामावशायित्वे ऐश्वर्य्यमष्टधा स्मृतम् ॥
”इति शब्दमाला ॥
* ॥
न्यायमते साध्यवदन्यावृत्तित्वम् । यथा । अग्न्य-भावस्थाने धूमस्यावर्त्तमानत्वम् । इयं अन्वय-व्याप्तिः । अस्या ज्ञानं प्रति व्यभिचारज्ञाना-भावः सहचारज्ञानञ्च कारणम् । एवं साध्या-भावव्यापकीभूताभावप्रतियोगित्वम् । इयं व्यति-रेकव्याप्तिः । अस्या ज्ञानं प्रति साध्याभाव एवंहेत्वभावस्य सहचारज्ञानं व्यभिचारज्ञाना-भावश्च कारणं तत्र प्रमाणम् ।व्याप्तः साध्यवदन्यस्मिन्नसम्बन्ध उदाहृतः ।अथवा हेतुमन्निष्ठविरहाप्रतियोगिना ॥
साध्येन हेतोरैकाधिकरण्यं व्याप्तिरुच्यते ।व्यभिचारस्याग्रहोऽपि सहचारग्रहस्तथा ॥
हेतुर्व्याप्तिग्रहे तर्कः क्वचित् शङ्कानिवर्त्तकः ।द्वैविध्यन्तु भवेद्ब्याप्तेरन्वयव्यतिरेकतः ॥
अन्वयव्याप्तिरुक्तैव व्यतिरेकादथोच्यते ।साध्याभावव्यापकत्वं हेत्वभावस्य यद्भवेत् ॥
”इति भाषापरिच्छेदः ॥