व्यान (vyAna)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
English व्यान vyAna one of the five vital airs
Wilson
EnglishApte
Englishव्यानः [vyānḥ], One of the five life-winds or vital airs in the body, that which is diffused through the whole body
व्याने तृप्यति श्रोत्रं तृप्यति Ch. 5.2.2
व्यानः सर्वशरीरगः.
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
EnglishMacdonell
EnglishBenfey
EnglishHindi
Hindiमहत्वपूर्ण अकड़, सारे शरीर में ऊर्जा से circulates
Apte Hindi
Hindiव्यानः
- व्यानिति सर्वशरीरं व्याप्नोति- वि + आ + अन् + अच्
शरीरस्थ पाँच प्राणों में से एक जो समस्त शरीर मे व्याप्त है
L R Vaidya
EnglishKridanta Forms
Sanskritव्ये (व्ये॒ञ् संवरणे - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् = व्यानम्
अनीयर् = व्यानीयः - व्यानीया
ण्वुल् = व्यायकः - व्यायिका
तुमुँन् = व्यातुम्
तव्य = व्यातव्यः - व्यातव्या
तृच् = व्याता - व्यात्री
क्त्वा = वीत्वा
ल्यप् = प्रव्याय
क्तवतुँ = वीतवान् - वीतवती
क्त = वीतः - वीता
शतृँ = व्ययन् - व्ययन्ती
शानच् = व्ययमानः - व्ययमाना
Sanskrit Tibetan
Tibetankhyab byed
१) तरला २) भूति ३) विष ४) व्यान ५) व्यापक
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritसर्वत्वग्वृत्तिको व्यान इत्यङ्गे पञ्च वायवः ॥ ११०९ ॥
व्यान (पुं)
Mahabharata
EnglishVyāna^1, one of the vital breaths. § 485 (Brāhmaṇavyādhas., Pativratopākhyāna): III, 213, 13967.--§ 660b (BhṛguBharadvājasaṃv.): XII, 184, 6844
185, 6873 (g: That breath which operates, residing in all the joints of men's bodies, is called V.).--§ 662b (Jāpakop.): XII, 200, 7346. --§ 667 (Mokshadh.): XII, 213, 7759 (ºodānau).--§ 704 (Mokshadh.): XII, 302, 11124.--§ 714g (Samāna): XII, 329, 12397 (son of Udāna
from him arose Apāna).--§ 782b (Brāhmaṇagītā): XIV, 20, 612, 614
21, †653
23, 685, 687 (vāyuḥ), 688, 696, 697, 699, 700, 705, 706 (the contention among the vital breaths about superiority)
24, 712, 718, 719, 722, 726, 727.--§ 782g (Guruśishyasaṃv.): XIV, 42, 1109.
Vyāna^2 = Śiva (1000 names^1).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritव्यानः, (व्यानिति सर्व्वशरीरं व्याप्नोतीति । वि +आ + अन + अच् ।) शरीरस्थपञ्चवाय्वन्तर्गत-सर्व्वशरीरगवायुः । इत्यमरः ॥
इमे प्राणादयःपञ्चवायबः शरीरे तिष्ठन्ति ते च नियत-स्थानस्थाः । यदाहुः ।“हृदि प्राणो गुदेऽपानः समानो नाभिसंस्थितः ।उदानः कण्ठदेशे च व्यानः सर्व्वशरीरगः ॥
”इति ॥
एवं तद्व्यापाराश्च यथा, --“अन्नप्रवेशनं मूत्राद्युत्सर्गोऽन्नविपाचनम् ।भाषणादि निमेषादि तद्ब्यापाराः क्रमादमी ॥
”इति भरतः ॥
श्रीधरस्वामिमते तत्कर्म्म । व्यायनम् । आकु-ञ्चनप्रसारणादि । अन्यच्च ।“व्यानो व्यानशयत्यन्नं सर्व्वव्याधिप्रकोपणः ।महारजतसुप्रख्यो हानोपादानकारणः ॥
स चाक्षिकर्णयोर्मध्ये कठ्यां वै गुल्फयोरपि ।घ्राणे गले स्फिगुद्देशे तिष्ठत्यत्र निरन्तरम् ।स्कन्दयत्यधरं वक्त्रं गात्रनेत्रप्रकोपणः ॥
”इति शारदातिलकटीका ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskritव्यान वि + अन--घञ् । देहस्थे सर्वशरीरव्यापके प्राणा-दिमध्ये वायुभेदे “विष्वगननवान् वायुर्व्यान इत्यभिधी-यते” वेदान्तमतम् “व्यानो व्यानयत्यन्नं सर्वव्याधिप्रको-पनः । महारजतसुप्रख्यो हानोपादानकारणम् । सचाक्षिकर्णयोर्मध्ये कट्यां वै गुल्फयोरपि । ध्राणे गले-स्फिगुद्देशे तिष्ठत्यत्र निरन्तरम् । स्कन्धयत्यधरं वक्त्रंगात्रनेत्रे प्रकोपनः” पदार्थादर्शः ।
Burnouf
FrenchNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.