| YouTube Channel

व्याकरोति (vyAkaroti)

 
Spoken Sanskrit
English
व्याकरोति { व्याकृ } vyAkaroti { vyAkR } verb predict
व्याकरोति { व्याकृ } vyAkaroti { vyAkR } verb declare
व्याकरोति { व्याकृ } vyAkaroti { vyAkR } verb prophesy anything about anyone
व्याकरोति { व्याकृ } vyAkaroti { vyAkR } verb divide
व्याकरोति { व्याकृ } vyAkaroti { vyAkR } verb separate from
व्याकरोति { व्याकृ } vyAkaroti { vyAkR } verb explain
व्याकरोति { व्याकृ } vyAkaroti { vyAkR } verb sever
व्याकरोति { व्याकृ } vyAkaroti { vyAkR } verb expound
व्याकरोति { व्याकृ } vyAkaroti { vyAkR } verb undo
व्याकरोति { व्या- कृ } vyAkaroti { vyA- kR } verb 8 analyze
व्याकरोति { व्याकृ } vyAkaroti { vyAkR } verb prophesy anything about anyone
व्याकरोति { व्याकृ } vyAkaroti { vyAkR } verb divide
व्याकरोति { व्याकृ } vyAkaroti { vyAkR } verb separate from
व्याकरोति { व्याकृ } vyAkaroti { vyAkR } verb explain
व्याकरोति { व्याकृ } vyAkaroti { vyAkR } verb sever
व्याकरोति { व्याकृ } vyAkaroti { vyAkR } verb expound
व्याकरोति { व्याकृ } vyAkaroti { vyAkR } verb undo
व्याकरोति { व्याकृ } vyAkaroti { vyAkR } verb predict
व्याकरोति { व्याकृ } vyAkaroti { vyAkR } verb declare
व्याकुरुते { व्याकृ } vyAkurute { vyAkR } verb prophesy anything about anyone
व्याकुरुते { व्याकृ } vyAkurute { vyAkR } verb divide
व्याकुरुते { व्याकृ } vyAkurute { vyAkR } verb separate from
व्याकुरुते { व्याकृ } vyAkurute { vyAkR } verb explain
व्याकुरुते { व्याकृ } vyAkurute { vyAkR } verb sever
व्याकुरुते { व्याकृ } vyAkurute { vyAkR } verb expound
व्याकुरुते { व्याकृ } vyAkurute { vyAkR } verb undo
व्याकुरुते { व्याकृ } vyAkurute { vyAkR } verb predict
व्याकुरुते { व्याकृ } vyAkurute { vyAkR } verb declare
व्याक्रियते { व्याकृ } vyAkriyate { vyAkR } verb pass. be divided or separated
Shabdartha Kaustubha
Kannada
वि + +कृञ् = व्याकरोति
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ /ವಿವರಣೆ /ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಹೇಳುವುದು /ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುವುದು /ವಿಶದವಾಗಿ ಹೇಳುವುದು
प्रयोगाः - > "नामरूपे व्याकरवाणि"
उल्लेखाः - > छान्दोग्य०
Edgerton Buddhist Hybrid
English
vyākaroti (and other, MIndic presents
also viyā°
in mg. 1 not only = Pali but also Skt., see BR s.v. 2, hence only a few exx. here
cf. vyākaraṇa),
(1) elucidates, esp. a question: paripṛccheyaṃ, yathā me bhagavāṃ vyākariṣyati Mv 〔i.57.3〕
〔274.5〕 (see vyākaraṇa 1)
bhagavān taṃ arthaṃ vyākare 〔ii.93.21〕
vyākuruṣva kuta eti (WT with enti) ime śūrā SP 〔307.1—2〕 (vs)
asminn arthe vyākriyamāṇe SP 〔36.2〕 and 〔37.1〕
ity eṣā pañcamī bhūmī (mss. °myāṃ!) vyākṛtā Mv 〔i.120.14〕 (vs)
nāpi ye dharmāḥ vyākṛtās te avyākṛtā iti deśayāmi Mv 〔i.173.10〕
(2) (= Pali id.) prophesies, predicts, in general: (naimittikair vaipañcikaiś ca) vyākṛtam abhūt: maṅgaladvāreṇa kumāro 'bhiniṣkramiṣyatīti LV 〔186.16〕
similarly 〔211.3〕
Mv 〔i.197.9〕
so (sc. naimittikaḥ) 'pi tathaivāmṛtādhigamanam eva vyākṛtavān LV 〔268.5〕
(naimittikehi kumāro) vyākṛtaḥ, rājā cakravartī bhaviṣyati Mv 〔ii.32.7〕
(naimittikena ca) horapāṭhakena ca vyākṛto, yena kāryeṇa devadatto kumāro abhiniṣkramati, taṃ kāryaṃ na prāpayiṣyati Mv 〔iii.178.18〕
Vārāṇasyāṃ naimittikair (mss. nimi°) dvādaśavarṣikānāvṛṣṭir vyākṛtā Divy 〔131.20〕
rarely, pratyekabodhi is predicted, Vipaśyinā sa sārthavāhaḥ pratyekabodhau vyākṛtaḥ Av 〔i.138.1〕
(sā Bhagavatā) pratyekāyāṃ bodhau vyākṛtā Divy 〔70.6〕
much more commonly, in fact constantly in most texts, perfect enlightenment or Buddhahood is predicted, always by an earlier Buddha, who declares that the person mentioned will attain his goal, often in a particular age and world
this constitutes vyākaraṇa (3), and seems to come to be regarded as a regular, perhaps necessary, preliminary to Buddhahood in Mahāyāna
it always occurs long before the event, under a Buddha of the remote past, tho it may be the Buddha immediately preceding the one for whom the prediction is made
sometimes a group prediction is made, all to become Buddhas in turn and each one to predict the next, SP 〔209.5〕 (vs) paraṃparā eva tathānyam-anyaṃ te vyākariṣyanti
SP 〔27.3〕 (vs) anyonya vyākarṣu (°kārṣu? 〔§ 32.74〕) tadāgrabodhaye
see also SP 〔269.4〕
the person predicted is always in the acc., or nom. in a passive expression
only seeming exceptions are SP 〔206.6—7〕 (prose) saced asmākam api bhagavān, yatheme 'nye vyākṛtā, evam asmākam api tathāgataḥ pṛthak-pṛthag vyākuryāt (in Buddhaʼs reply, line 9, ahaṃ vaśībhūtaśatāny anantaraṃ vyākaromi), and 〔215.7—8〕 (prose) yad bhagavān asmākaṃ vyākuryād (asmākam is acc., as clearly elsewhere even in the prose of SP, 〔§ 20.48〕)
the goal is regularly loc., in prose commonly anuttarāyāṃ samyak-saṃbodhau [Page517-b] (abbreviated an° sam° in my citations)
rarely what look like dat. forms occur, SP 〔27.3〕 (above)
〔212.6〕 (vs) yaṃ vyākṛtā sma paramāgrabodhaye
LV 〔392.2〕 (vs) bodhisattvā ye vyākṛtā bodhayi (m.c. for °ye)
Mv 〔i.239.6〕 (prose) anuttarāye samyaksaṃbodhaye, but below 17—18 vyākṛto anuttarāye (v.l. °yāṃ!) samyaksaṃbodhāye (so both mss., Senart em. °aye, but a loc. is surely intended)
these rare -bodhaye forms may actually intend locs., see 〔§ 10.142〕
rather often, no goal is expressed in words at all, so that the verb vyākaroti itself means predicts (someone) unto enlightenment (examples below)
or the goal may be stated in a following direct quotation, as in SP 〔116.8〕 (vs) te vyākriyante bhaviṣyathā buddha …, they are prophesied, ‘you shall become Buddhas’
typical examples, (Śrīgarbhaṃ nāma) bodhisattvaṃ an° sam° vyākṛtya SP 〔21.12〕
yadāpi (sc. māṃ) vyākurvasi agrabodhau 〔63.4〕 (vs)
nāma bodhisattvaṃ vyākṛtyān° sam° 〔67.2〕
vayaṃ bhagavatā an° sam° vyākṛtāḥ 〔212.1—2〕
tān vyākaromī aham tathāgatatve 〔221.14〕 (vs)
catasraḥ parṣado vyākaromy an° sam° 〔224.7〕, similarly 10
nāhaṃ vyākṛtā cān° sam° 〔268.9—10〕
(yāvad …) bodhisattvā na vyākṛtā bhaviṣyanti an° sam° LV 〔377.18〕
ātmasamatāye (em.
loc.) samāsataḥ svayaṃbhūsamatāye vyākārṣīt Mv 〔i.3.6〕
samanantara-vyākṛto anuttarāyāṃ (so mss.) samyaksaṃbuddhāya (v.l. °yā, prob. loc., 〔§ 10.142〕) 〔40.5—6〕
〔239.17—18〕, see above
no goal expressed (besides some cited above), vyākṛto hy eṣa Śāriputro SP 〔70.6〕 (vs)
na tāvad asmān saṃbuddho vyākaroti 〔147.11〕 (vs)
vyākṛtā yada bheṣyāmas 〔147.14〕 (vs)
(yenāyaṃ bhagavān prathamata) evaṃ vyākṛtaḥ Mv 〔i.1.14〕
no cāhaṃ (tehi) vyākṛto 〔i.46.2, 3, 5〕
interesting theoretical statement, Bbh 〔290.4—10〕: ṣaḍbhir ākāraiḥ samāsataḥ tathāgatā bodhisattvam an° sam° vyākurvanti.katamaiḥ ṣaḍbhiḥ. gotrastham anutpāditacittaṃ
tathotpāditaṃ cittaṃ
saṃmukhāvasthitaṃ
viparokṣāvasthitaṃ
parimitaṃ kālam, iyatā kālenān° sam° abhisaṃbhotsyata iti
aparimitakālaṃ vyākaroti, na tu kālaniyamaṃ karoti.
Akhyata Chandrika
Sanskrit
प्रकाशने
1.4.29
पञ्चते पञ्चयति व्याकरोति व्याकुरुते व्याचष्टे अर्थापयति व्याख्याति स्पष्टयति व्यनक्ति व्यञ्जयति प्रादुःकरोति आविष्करोति प्रादुःकुरुते आविष्कुरुते