व्यस्त (vyasta)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 व्यस्त mfn.
   (-स्तः-स्ता-स्तं)
	 1. Confounded,  confused,  bewildered.
	 2. Per-
vaded,  penetrated,  spread.
	 3. Present and essential,  or inherent in
all the parts of any thing,  in opposition to the Samasta,  or that
which pervades the whole together.
	 4. Reverse,  inverse.
	 5. Oppo-
site.
	 6. Opposed to,  set or struck against.
	 7. Tossed,  thrown up
or about.
	 8. Reversed,  inverted.
	 9. Different,  manifold.
	 10. Divi-
ded,  severed.
	 11. Simple,  uncompounded.
 E.
  वि severally,  &c., 
अस् to be or pervade,  aff.
   क्त ।

Capeller Eng

English

 व्यस्त a.
  torn asunder,  shaken,  tossed
 divided,  separated
separate,  single,  several,  various
 व्यस्ते काले sometimes,  now and
then. 

Yates

English

 व्यस्त (स्तः-स्ता-स्तं)
a. Confounded
pervaded
 inherent in every
part
 reversed
 opposite
 tossed
about
 perplexed.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

व्यस्त 	-	 vyasta 	-	 adj.
  	-	 busy
अहं कार्यव्यग्रः 	-	 ahaMkAryavyagraH 	-	 sent.
  	-	 Iambusy.
चरति  { चर् } 	-	 carati{car} 	-	 verb 1 	-	 beoccupiedorbusywith
क्षम्यताम्,  काचित् व्यस्ता आसम् अतः भवता प्रेषितं पत्रं दृष्टुं विलम्बः अभवत् इति इन्दिरा उक्तवती 	-	 kSamyatAm, kAcitvyastAAsamataHbhavatApreSitaMpatraMdRSTuMvilambaHabhavatitiindirAuktavatI 	-	 sent.
  	-	 'Sorry, Iwaslittlebusysotherewasdelayinlookingintotheletteryouhadsent'saidIndira
अनवसर 	-	  anavasara 	-	 adj.
  	-	 busy
कर्मिन् 	-	  karmin 	-	 adj.
  	-	 busy
क्रियावत् 	-	  kriyAvat 	-	 adj.
  	-	 busy
कृत्वन् 	-	  kRtvan 	-	 adj.
  	-	 busy
बहुकर 	-	  bahukara 	-	 adj.
  	-	 busy
वेष 	-	  veSa 	-	 adj.
  	-	 busy
व्यापापारिन् 	-	  vyApApArin 	-	 adj.
  	-	 busy
व्यापृत 	-	  vyApRta 	-	 adj.
  	-	 busy
व्यायत 	-	  vyAyata 	-	 adj.
  	-	 busy
अप्तुर् 	-	  aptur 	-	 m.
  	-	 busy
आचरित 	-	  Acarita 	-	 ppp. 	-	 busy  [ street etc. ]
आकीर्ण 	-	  AkIrNa 	-	 ppp. 	-	 busy  [ street etc. ]
त्रन्दति  { त्रन्द् } 	-	  trandati  { trand } 	-	 verb 1 	-	  be busy
निर्व्यापार 	-	  nirvyApAra 	-	 adj.
  	-	  not busy
व्यापारिन् 	-	  vyApArin 	-	 adj.
  	-	 busy with
चुम्बिन् 	-	  cumbin 	-	 adj.
  	-	 busy with

व्यस्त 	-	 vyasta 	-	 adj.
  	-	 busy
अहं कार्यव्यग्रः 	-	 ahaMkAryavyagraH 	-	 sent.
  	-	 Iambusy.
चरति  { चर् } 	-	 carati{car} 	-	 verb 1 	-	 beoccupiedorbusywith
क्षम्यताम्,  काचित् व्यस्ता आसम् अतः भवता प्रेषितं पत्रं दृष्टुं विलम्बः अभवत् इति इन्दिरा उक्तवती 	-	 kSamyatAm, kAcitvyastAAsamataHbhavatApreSitaMpatraMdRSTuMvilambaHabhavatitiindirAuktavatI 	-	 sent.
  	-	 'Sorry, Iwaslittlebusysotherewasdelayinlookingintotheletteryouhadsent'saidIndira
अनवसर 	-	  anavasara 	-	 adj.
  	-	  busy
कर्मिन् 	-	  karmin 	-	 adj.
  	-	  busy
क्रियावत् 	-	  kriyAvat 	-	 adj.
  	-	  busy
कृत्वन् 	-	  kRtvan 	-	 adj.
  	-	  busy
बहुकर 	-	  bahukara 	-	 adj.
  	-	  busy
वेष 	-	  veSa 	-	 adj.
  	-	  busy
व्यापापारिन् 	-	  vyApApArin 	-	 adj.
  	-	  busy
व्यापृत 	-	  vyApRta 	-	 adj.
  	-	  busy
व्यायत 	-	  vyAyata 	-	 adj.
  	-	  busy
अप्तुर् 	-	  aptur 	-	 m.
  	-	  busy
आचरित 	-	  Acarita 	-	 ppp. 	-	  busy  [ street etc. ]
आकीर्ण 	-	  AkIrNa 	-	 ppp. 	-	  busy  [ street etc. ]
त्रन्दति  { त्रन्द् } 	-	  trandati  { trand } 	-	 verb 1 	-	  be busy
निर्व्यापार 	-	  nirvyApAra 	-	 adj.
  	-	  not busy
व्यापारिन् 	-	  vyApArin 	-	 adj.
  	-	  busy with
चुम्बिन् 	-	  cumbin 	-	 adj.
  	-	  busy with

Wilson

English

 व्यस्त
mfn.
   (-स्तः-स्ता-स्तं)
1 Confounded,  confused,  bewildered.
2 Pervaded,  penetrated,  spread.
3 Present and essential,  or inherent in all the parts of any thing,  in
opposition to the Samasta,  or that which pervades the whole together.
4 Reverse,  inverse.
5 Opposite.
6 Opposed to,  set or struck against.
7 Tossed,  thrown up,  or about.
8 Reversed,  inverted.
E.
  वि severally,  &c.,  अस to be or pervade,  aff.
   क्त.

Apte

English

व्यस्त [vyasta],  p. p. 

Cast or thrown asunder,  tossed about
 विषज्योतिरुज्जृम्भणोट्टामरव्यस्तविस्तारिदोः खण्डपर्यासितक्ष्माधरम् Māl.
  5.23.

Dispersed,  scattered
 कल्पाक्षेपकठोरभैरवमरुद्- व्यस्तैरवस्तीर्यते U.*
  5.14.

Dispelled,  cast away.

Separated,  divided,  severed
 ते युष्मासु समस्ताश्च व्यस्ताश्चैवेह सद्गुणाः Mb.
 *  3.1.32
 चतुर्बुगेष्वथ व्यस्ता द्वापरादौ महर्षिभिः Bhāg.*
  12.6.46
 Śiva-Mahimna 4
 हिमवति जलधौ च व्यस्ततोयेव गङ्गा V.*
  5.22.

Taken or considered separately,  taken singly (opp.  समस्त)
 एभिः समस्तैरपि किमस्य किं पुनर्व्यस्तैः U.*
  5
 तदस्ति किं व्यस्तमपि त्रिलोचने Ku.*
  5.72.

Simple,  uncompounded (as a word).

Manifold,  different.

Removed,  expelled
 शस्त्रव्यस्तसमुद्रदत्तविषयं लब्ध्वा तपस्तप्यते Mv.*
  2.19.

Agitated,  troubled,  confused.

Disordered,  out of order,  disarranged.

Reversed,  upset.

Inverse (as ratio)
 ह्रदाम्भसि व्यस्तवधूकराहते रवं मृदङ्ग- ध्वनिधीरमुज्झति Ki.*
  8.43.

Pervading,  inherent in. -स्तम् n.
  Rotation,  turning
 अयनपरिवृत्तिर्व्यस्तशब्देनोच्यते ŚB. on MS.*  6.5.37. -स्तम् ind.
  Severally,  separately,  singly. Comp.
   -केश a.
  with disordered or dishevelled hair. -त्रैराशिकम् the rule of three inverted. -न्यास a.
  rumpled (as a couch).

पदम् (in law) a confused statement (of a case).

an uncompounded or simple word. -पुच्छ a.
  having an extended tail. -विधिः inverted rule. -वृत्ति a.
  the meaning of which is changed,  which has lost its force (as a word)
 व्रीडमावहति मे स संप्रति व्यस्तवृत्तिरुयोन्मुखे त्वयि R.*
  11.73.

Apte 1890

English

 व्यस्त p. p. 1 Cast or thrown asunder,  tossed about
 Māl. 5. 23. 
2 Dispersed,  scattered
 U. 5. 14. 
3 Dispelled,  cast away. 
4 Separated,  divided,  severed
 हिमवति जलधौ च व्यस्ततोयेव गंगा V. 5. 22. 
5 Taken or considered separately,  taken singly (opp. समस्त)
 एभिः समस्तैरपि किमस्य किं पुतर्व्यस्तैः U. 5
 तदस्ति किं व्यस्तमपि त्रिलोचने Ku. 5. 72. 
6 Simple,  uncompounded (as a word). 
7 Manifold,  different. 
8 Removed,  expelled. 
9 Agitated,  troubled,  confused. 
10 Disordered,  out of order,  disarranged. 
11 Reversed,  upset. 
12 Inverse (as ratio). 
13 Pervading,  inherent in. 
स्तं ind. Severally,  separately,  singly. 
Comp. 
केश a. with disordered or dishevelled hair. 
त्रैराशिकं the rule of three inverted. 
पदं {1} (in law) a confused statement (of a case). {2} an uncompounded or simple word. 
वृत्ति a. the meaning of which is changed,  which has lost its force (as a word)
 R. 11. 73. 

Monier Williams Cologne

English

 व्य्-अ᳡स्त mfn.
   cut in pieces,  dismembered (said of Vṛtra),  RV.
   i,  32,  7 torn asunder,  gaping,  TPrāt.
  

 severed,  separated,  divided,  distinct (व्य्-अस्ते काले,  ‘at different times’,  ‘now and then’),  single,  simple,  Mn.
  
 MBh.
   &c.
  

 multiplied,  various,  manifold,  Prab.
 
 Kāvyād.

 opposed to,  inverse,  reverse (See comp. )

 disordered,  disarranged,  confused,  bewildered (See comp. )

 scattered,  dispersed,  Jyot.
 
 Uttarar.

 expelled,  removed,  Megh.
 

 spread,  extended (See comp. )

 changed,  altered (See comp. )

 inherent in or pervading all the several parts of anything (in phil.
  opp.  to सम्-अस्त),  penetrated,  pervaded

Monier Williams 1872

English

 व्य्-अस्त,  अस्,  आ,  अम्,  cast apart,  thrown asunder, 
separated,  divided,  separate,  severed,  distinct,  un-
compounded,  simple,  broken asunder,  broken to
pieces,  shattered
 different,  manifold,  various,  changed, 
altered
 thrown or tossed about,  scattered,  dispersed
agitated,  disturbed,  troubled,  confused,  confounded, 
bewildered
 cast aside or away,  expelled,  removed, 
spread
 thrown upside down,  upset,  reversed,  in-
verted,  disordered,  disarranged,  out of order,  uneven, 
reverse,  inverse,  opposite,  opposed to,  set or struck
against
 penetrated,  pervaded,  inherent in or per-
vading all the several parts of anything,  (opposed to
सम्-अस्त,  q. v.)
 (अम्),  ind. severally,  separately, 
partially.
—व्यस्त-केश,  अस्,  ई,  अम्,  having dishe-
velled hair.
—व्यस्त-ता,  f. or व्यस्त-त्व,  अम्,  n.
severalty,  individuality
 several inherence
 agita-
tion,  bewilderment.
—व्यस्त-त्रैराशिक,  अम्,  n.
the rule of three inverted.
—व्यस्त-पद,  अम्,  n.
confused statement of a case (in a court of law), 
confusion in accusation and defence (as when a man
is charged with debt his defence is that he has been
struck)
 a simple or uncompounded word (in gram., 
opposed to समस्त-पद,  q. v.).
—व्यस्त-रात्रिन्-
दिव,  अस्,  आ,  अम्,  dividing or separating night and
day.
—व्यस्त-विधि,  इस्,  m. inverted rule,  any rule for
inversion.
—व्यस्त-वृत्ति,  इस्,  इस्,  इ,  (a word) whose
proper force or meaning is changed or altered.

Apte Hindi

Hindi

व्यस्त
भू* क* कृ* - वि + अस् + क्त
"डाला हुआ,  फेंका हुआ,  उछाला हुआ"

व्यस्त
भू* क* कृ* - वि + अस् + क्त
"तितर-बितर किया हुआ,  बिखेरा हुआ"

व्यस्त
भू* क* कृ* - वि + अस् + क्त
"हटाया हुआ,  दूर फेंका हुआ"

व्यस्त
भू* क* कृ* - वि + अस् + क्त
"वियुक्त,  विभक्त अलगाया हुआ"

व्यस्त
भू* क* कृ* - वि + अस् + क्त
"पृथक् रूप से विचारित,  एक एक करके ग्रहण"

व्यस्त
भू* क* कृ* - वि + अस् + क्त
"सरल,  समासरहित (शब्द आदि)"

व्यस्त
भू* क* कृ* - वि + अस् + क्त
वहुविध

व्यस्त
भू* क* कृ* - वि + अस् + क्त
"हटाया गया,  निकाला गया"

व्यस्त
भू* क* कृ* - वि + अस् + क्त
"विक्षुब्ध,  कष्टमय,  अव्यवस्थित"

व्यस्त
भू* क* कृ* - वि + अस् + क्त
"क्रमरहित,  भग्नक्रम,  विशृंखलित"

व्यस्त
भू* क* कृ* - वि + अस् + क्त
"उलटाया हुआ,  उलट-पुलट किया हुआ"

व्यस्त
भू* क* कृ* - वि + अस् + क्त
विपर्यास (अनुपात आदि)

L R Vaidya

English

 vyasta {% a. (f. स्ता) %} 1. Separated,  divided,  severed
simple,  uncompounded
scattered,  dispersed
removed,  expelled
single,  taken separately,  (op. to समस्त),  तदस्ति किं व्यस्तमपि त्रिलोचने K.S.v.72
out of order,  disarranged,  perflexed
different,  manifold,  (pp. of अस् (III) with वि q.v.).

Bopp

Latin

 व्यस्त (part. pass. r. अस् praef. वि) turbatus,  perturbatus, 
confusus. HIT. 102. 7.

Abhyankara Grammar

English

व्यस्त  separated into its constituent elements
 separated by a new insertion
 a recital of the Vedic text by separating a coalesced vowel,  which is looked upon as a fault of recital.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  व्यस्त
adjective
 
यत्र निरन्तरं कार्यं प्रचलति।
 "मुम्बई व्यस्तं नगरम् अस्ति।"

Synonyms:
  गुणित,  आहत,  अभिहत,  विनिघ्न,  क्षुण्ण,  व्यस्त,  संगुणीकृत,  प्रत्युत्पन्न,  पूरित,  पिण्डित,  अभ्यस्त
adjective
 
यत् गुण्यते।
 "गुणिताः अङ्काः सर्वाणि योजयतु।"

Synonyms:
  व्यस्त,  कार्यरत,  अभिमुख,  परायण
adjective
 
कस्मिन्नपि कार्ये रतः।
 "सः कृषिकार्ये व्यस्तः।"

Synonyms:
  परिवर्तित,  अन्यथाकृत,  अन्यथाभूत,  ऊढ,  ऊहित,  विकपित,  विकारित,  विपरिणत,  व्यस्त
adjective
 
यस्मिन् परिवर्तनं जातम्।
 "सन्तसमागमेन तस्य हृदयं परिवर्तितं जातम्।"

Synonyms:
  विकीर्ण,  प्रकीर्ण,  आकीर्णः,  अवकीर्णः,  कीर्णः,  विक्षिप्त,  व्यस्त,  सुव्यस्त,  उदस्त,  प्रसारितः,  विधूतः,  असंहत
adjective
 
इतस्ततः क्षिप्तः।
 "खगाः भूम्याम् विकीर्णान् अन्नकणान् अवचिन्वन्ति।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

kun tu chags pa
१) व्यग्र / व्यस्त २) विलग्न ३) संरक्त ४) संराग

khobs
१) प्रभु २) प्रसृत ३) व्यस्त

bgram pa
व्यस्त

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 व्यस्तः (वि + अस् + क्तः ।) व्याकुलः । व्याप्तः ।इति मेदिनी ॥
 प्रत्येकम् । पृथक् पृथक् । यथा, विश्वामित्रः ।“कृच्छ्रचान्द्रायणादिनि शुद्ध्यभ्युदयकारणम् ।प्रकाशे च रहस्ये च संशयेऽनुक्तकेऽस्फुटे ॥
प्राजापत्यः सान्तपनः शिशुकृच्छ्रः पराककः ।अतिकृच्छ्रः पर्णकृच्छ्रः सौम्यः कृच्छ्रातिकृच्छ्रकः ॥
महासान्तपनः शुद्ध्यै तप्तकृच्छ्रस्तु पावनः ।जलोपवासकृच्छ्रस्तु ब्रह्मकूर्च्चस्तु शोधकः ॥
एते व्यस्ताः समस्ता वा प्रत्येकमेकशोऽपि वा ।पातकादिषु सर्व्वेषु पातकेषु प्रयत्नतः ।कार्य्याश्चान्द्रायणैर्युक्ताः केवला वा विशुद्धये ॥
”इति प्रायश्चित्ततत्त्वम् ॥
विपरीतः । यथा,  --“प्रतिपदाप्यमावास्या तिथ्योर्युग्मं महाफलम् ।एतद्व्यस्तं महाघोरं हन्ति पुण्यं पुराकृतम् ॥
”इति तिथ्यादितत्त्वम् ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 व्यस्त त्रि०
  वि + अस--क्त। १ व्याकुले २ व्याप्ते मेदि० ३ विभक्तेच “व्यस्तरात्रिंदिवस्य ते” कुमारः । ४ विपरीते “एतद्-व्यस्तं महाघोरम्” ति० त० । “व्यस्तविधिर्विलोमे” लीला०५ ससुदितपदार्थमध्ये एकैकस्मिन् । “एते व्यस्ता समस्ता वा”विश्वामित्रः । ६ समस्तभिन्ने च भावे क्त । ७ व्यतिक्रमे त्रि०
 

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.