व्यवहारपदं (vyavahArapadaM)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritव्यवहारपदं, (व्यवहारस्य पदम् ।) वादिनाराज्ञि निवेदनम् । (नालिस इति भाषा ॥
)यथा, याज्ञवल्क्यः ।“स्मृत्याचारव्यपेतेन मार्गेणाधर्षितः परैः ।आवेदयति चेद्राज्ञि व्यवहारपदं हि तत् ॥
”स्मृतिसदाचारबहिर्भूतेन वर्त्मना परैरर्थतःशरीरतो वा पीडितश्चेद्राजनि निवेदयेत् तद्-व्यवहारदर्शनस्थानम् । चेदित्यत्र यदिति मै-थिलाः । आवेदयति चेदित्यनेन स्वयं विवादो-त्थानं राज्ञा न कर्त्तव्यमिति शूलपाणिमहा-महोपाध्यायाः ॥
राज्ञीति व्यवहारप्रदर्शक-परं तथा च बृहस्पतिः ।“राजा कार्य्याणि संपश्येत् प्राड्विवाकोऽथ वाद्विजः ॥
”कात्यायनः ।“सप्राड्विवाकः सामात्यः सब्राह्मणपुरोहितः ।स्वयं स राजा चिनुयात् तेषां जयपराजयौ ॥
यदा कार्य्यवशाद्राजा न पश्येत् कार्य्यनिर्णयम् ।तदा नियुञ्ज्यात् विद्वांसं ब्राह्मणं वेदपारगम् ॥
यदि विप्रो न विद्वान् स्यात्र् क्षत्त्रियं तत्र योज-येत् ।वैश्यं वा धर्म्मशास्त्रज्ञं शूद्रं यत्नेन वर्जयेत् ॥
”स विनीतवेशः । मनुः ।“जातिमात्रोपजीवी वा कामं स्याद्ब्राह्मण-ब्रुवः ।धर्म्मप्रवक्ता नृपतेर्न तु शूद्रः कदाचन ॥
”व्यासः ।“द्विजान् विहाय यः पश्येत् कार्य्याणि वृषलैःसह ।तस्य प्रक्षुभ्यते राज्यं बलं कोषश्च नश्यति ॥
दुःशीलोऽपि द्बिजः पूज्यो न शूद्रो विजिते-दुष्टां गां कः परित्यज्यार्च्चयेच्छीलवतीं खरीम् ॥
”इति व्यवहारतत्त्वम् ॥
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.