व्यवसाय (vyavasAya)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 व्यवसाय m.
  (-यः)
	 1. Effort,  exertion,  persevering or industrious effort, 
perseverance,  industry.
	 2. Following any business or profession. 
	 3.
Plan,  device,  trick.
	 4. Resolve,  determination. 
	 5. Boasting.
	 6.
Action. 
	 7. Conduct.
 E.
  वि and अव before षो to destroy,  aff.
   घञ् ।

Capeller Eng

English

 व्यवसाय m.
  exertion,  resolution,  purpose,  intention to
(loc. ,  प्रति,  or —°).

Yates

English

 व्यव-साय (यः) 1.
m.
  Effort,  industry
device
 practice,  business.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

व्यवसाय 	-	 vyavasAya 	-	 m.
  	-	 vocation
व्यवसाय 	-	 vyavasAya 	-	 m.
  	-	 employment
व्यवसाय 	-	 vyavasAya 	-	 m.
  	-	 business
व्यवसाय 	-	 vyavasAya 	-	 m.
  	-	 job
व्यवसाय 	-	 vyavasAya 	-	 m.
  	-	  strenuous effort or exertion
व्यवसाय 	-	 vyavasAya 	-	 m.
  	-	  first impression or perception
व्यवसाय 	-	 vyavasAya 	-	 m.
  	-	  resolve
व्यवसाय 	-	 vyavasAya 	-	 m.
  	-	  action
व्यवसाय 	-	 vyavasAya 	-	 m.
  	-	  trade
व्यवसाय 	-	 vyavasAya 	-	 m.
  	-	  intention to
व्यवसाय 	-	 vyavasAya 	-	 m.
  	-	  occupation
व्यवसाय 	-	 vyavasAya 	-	 m.
  	-	  settled determination
व्यवसाय 	-	 vyavasAya 	-	 m.
  	-	  artifice
व्यवसाय 	-	 vyavasAya 	-	 m.
  	-	  trick
व्यवसाय 	-	 vyavasAya 	-	 m.
  	-	  performance
व्यवसाय 	-	 vyavasAya 	-	 m.
  	-	  resolution
व्यवसाय 	-	 vyavasAya 	-	 m.
  	-	  state
व्यवसाय 	-	 vyavasAya 	-	 m.
  	-	  boasting
व्यवसाय 	-	 vyavasAya 	-	 m.
  	-	  purpose
व्यवसाय 	-	 vyavasAya 	-	 m.
  	-	  decision
व्यवसाय 	-	 vyavasAya 	-	 m.
  	-	  stratagem
व्यवसाय 	-	 vyavasAya 	-	 m.
  	-	  condition
व्यवसाय 	-	 vyavasAya 	-	 m.
  	-	  Resolution
व्यवसाय 	-	 vyavasAya 	-	 m.
  	-	  act

व्यवसाय 	-	 vyavasAya 	-	 m.
  	-	 vocation
व्यापार 	-	  vyApAra 	-	 m.
  	-	 vocation
वृत्तिविषयक 	-	  vRttiviSayaka 	-	 adj.
  	-	 vocational
व्यावसायिक 	-	  vyAvasAyika 	-	 adj.
  	-	 vocational
मन्त्रित्व 	-	  mantritva 	-	 n.
  	-	  office or vocation of a minister
अर्थेग 	-	  arthega 	-	 adj.
  	-	  following one's business or vocation

Wilson

English

 व्यवसाय
m.
  (-यः)
1 Effort,  exertion,  persevering or industrious effort,  perseverance,  industry.
2 Following any business or profession. 
3 Plan,  device,  trick.
4 Resolve,  determination. 
5 Boasting.
E.
  वि and अव before षो to destroy,  aff.
   अच्.

Apte

English

व्यवसायः [vyavasāyḥ],  1 Effort,  exertion,  energy,  industry,  perseverance
 करोतु नाम नीतिज्ञो व्यवसायमितस्ततः H.*
  2.14.

Resolve,  resolution,  determination
 मन्दीचकार मरण- व्यवसायबुद्धिम् Ku.*
  4.45 'the thought of resolving to die'
 व्यवसायात्मिका बुद्धिः Bg.*
  2.41
 व्यवसायो$स्मि 1.36.

An act,  action,  performance
 व्यवसायः प्रतिपत्तिनिष्ठुरः R.*
  8.65.

(a) Business,  employment,  trade. (b) Following a particular profession or trade.

Conduct,  behaviour.

Device,  stratagem,  artifice.

Boasting.

N.
  of Viṣṇu.

Of Śiva. 

State,  condition. Comp.
   -आत्मक a.
  energetic,  laborious. -बुद्धि a.
  having a resolute mind. 

Apte 1890

English

 व्यवसायः 1 Effort,  exertion,  energy,  industry,  perseverance
 करोतु नाम नीतिज्ञो व्यवसायमितस्ततः H. 2. 14. 
2 Resolve,  resolution,  determination
 मंदीचकार मरणव्यवसायबुद्धिं Ku. 4. 45 ‘the thought of resolving to die’
 Bg. 2. 41,  10. 36. 
3 An act,  action,  performance
 व्यवसायः प्रतिपत्तिनिष्टुरः R. 8. 65. 
4 (a) Business,  employment,  trade. (b) Following a particular profession or trade. 
5 Conduct,  behaviour. 
6 Device,  stratagem,  artifice. 
7 Boasting. 
8 N. of Viṣṇu. 
9 Of Śiva. 

Monier Williams Cologne

English

 व्य्-अवसाय a See col. 3.

 व्य्-अवसाय b m.
  strenuous effort or exertion,  Car.
 

 settled determination,  resolve,  purpose,  intention to (loc.  ,  acc.
   with प्रति,  or comp. 
 °यम्√ कृ to make up one's mind,  resolve,  determine),  MBh.
  
 Kāv.
  &c.
  

 Resolution (personified),  R.
 
 Pur.

 trade,  business,  Campak.
 

 an act,  action,  performance,  R.
 

 first impression or perception,  Nīlak.
 

 state,  condition,  MBh.
  

 artifice,  stratagem,  trick,  W.
 

 boasting,  ib.

 N.
  of Viṣṇu,  MW.
  

 of Śiva,  ib.

 of a son of Dharma by Vapus (daughter of Dakṣa),  ib.

Monier Williams 1872

English

 व्यवसाय व्य्-अवसाय। See under व्य्-अव-सो।

 व्य्-अवसाय,  अस्,  m. settled determination,  resolve, 
obstinacy
 strenuous effort or exertion,  activity, 
energy,  industry,  perseverance
 action,  performance
conduct,  behaviour
 following any business or pro-
fession
 a trade,  business,  livelihood
 artifice,  plan, 
device,  stratagem,  trick
 boasting
 N. of Viṣṇu
 of
Śiva
 of a son of Dharma by Vapus (daughter of
Dakṣa).
—व्यवसायात्मिक (°य-आत्°),  अस्,  आ,  अम्, 
full of resolve or energy,  relating to exertion,  ener-
getic,  laborious.

Benfey

English

 व्यवसाय व्यवसाय,  i. e. वि-अव-सो
+ अ,  m.
 
 1. Perseverance,  Pañc. iii.
d. 264
 eagerness.
 2. Exertion,  effort, 
Pañc. 215,  22
 energy,  Pañc. 134,  10
cf.  138,  7
 i. d. 195 (येषां व्यवसाय-
निश्चयः,  Who are resolved to en-
deavour).
 3. Following any business
or profession. 
 4. Resolve,  determina-
tion,  Brāhmaṇav. 2,  32.
 5. Obstinacy, 
Böhtl. Ind. Spr. 412.
 6. Plan,  device, 
trick,  Hit. ii. d. 113 (or,  perseverance).
 7. Boasting.

Apte Hindi

Hindi

व्यवसायः
पुं*
  - वि + अव + सो + घञ्
"प्रयत्न,  चेष्टा,  ऊर्जा,  उद्योग,  धैर्य"

व्यवसायः
पुं*
  - वि + अव + सो + घञ्
"संकल्प,  प्रस्ताव,  निर्धारण"

व्यवसायः
पुं*
  - वि + अव + सो + घञ्
"कृत्य,  कर्म,  क्रिया"

व्यवसायः
पुं*
  - वि + अव + सो + घञ्
"व्यापार,  नौकरी,  वाणिज्य"

व्यवसायः
पुं*
  - वि + अव + सो + घञ्
"आचरण,  व्यवहार"

व्यवसायः
पुं*
  - वि + अव + सो + घञ्
"उपाय,  कूटयुक्ति,  जुगत"

व्यवसायः
पुं*
  - वि + अव + सो + घञ्
शेखी़ बधारना

व्यवसायः
पुं*
  - वि + अव + सो + घञ्
विष्णु

L R Vaidya

English

 vyavasAya {% m. %} 1. Resolve,  settled determination,  Bg.ii.41,  x.36
exertion,  effort,  industry,  perseverance,  K.S.iv.45
action,  performance,  व्यवसायः प्रतिपत्तिनिष्ठुरः R.viii.65
conduct,  behaviour
trade,  business
plan,  device
boasting
an epithet of Vishṇu.

Bopp

Latin

 व्यवसाय m. (r. anom. सो c. अव praef. वि s. य)
1) con-
silium,  decretum. BR. 2. 32. SA. 4. 6.
2) opera,  labor, 
studium. N. 24. 20.

Lanman

English

 vyavasāya,  m. determination,  resolve.
[√sā + vy-ava.]

Mahabharata

English

Vyavasāya^1 (“eternal law”,  personif.). § 615u (Skanda): IX,  46,  2682.--§ 641 (Rājadh.): XII,  122,  4512 (Brahmaṇaḥ putraḥ),  4513.--Do.^2 = Śiva (1000 names^1--2).-Do.^3 = Vishṇu (1000 names).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 व्यवसायः,  पुं,
   (वि + अव + सो + घञ् ।) उप-जोविका । पेशा इति पारस्यभाषा । यथा,  --“करोति नाम नीतिज्ञो व्यवसायमितस्ततः ।फलं पुनस्तदेव स्याद्यद्विधेर्मनसि स्थितम् ॥
”इति हितोपदेशे २ परिच्छेदः ॥
अपि च ।“आहारो द्विगुणः स्त्रीणां बुद्धिस्तासां चतुर्गुणा ।षड्गुणो व्यवसायश्च कामश्चाष्टगुणः स्मृतः ॥
”इति चाणक्यशतकम् ॥
अनुष्ठानम् । इति व्यवसायिशब्दार्थदर्शनात् ॥
(यथा,  रामायणे । २ । ३० । ४१ ।“सर्व्वथा सदृशं सीते ! मम स्वस्य कुलस्य च ।व्यवसायमनुक्रान्ता कान्ते ! त्वमतिशोभनम् ॥
”)निश्चयः । यथा,  --“ब्यवसायात्मिका बुद्धिरेकेह कुरुनन्दन ।बहुशाखा ह्यनन्ताश्च बुद्धयोऽव्यवसायिनाम् ॥
”इति भगवद्गीतायाम् २ अध्यायः ॥
व्यवसायात्मिकेति । इह ईश्वराराधनलक्षणेकर्म्मयोगे व्यवणायात्मिका परमेश्वरभक्त्यैक ध्रुवंतरिष्यामीति निञ्चयात्मिका एकैव एकनिष्ठैवबुद्धिर्भवति । अव्यबसायिनामीश्वराराधनबहि-र्मुखानां कामिनां कामनानन्त्यादनन्तास्तत्रापिकर्म्मफल-गुणफलत्वादि-प्रकारभेदाद्बहुशाखाश्चबुद्धयो भवन्ति । इति तट्टीकायां स्वामी ॥
विष्णुः । यथा,  --“व्यवसायो व्यवस्थानः संस्थानः स्थानदो ध्रुवः ॥
”इति महाभारते तस्य सहस्रनामस्तोत्रे । १३ ।१४९ । ५५ ॥
 (महादेवः । यथा,  तत्रैव । १३ । १७ । ५० ।“सहस्रहस्तो विजयो व्यवसायो ह्यतन्द्रितः ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 व्यवसाय पु०
  वि + अव + सो--घञ् । १ उद्यमे “मरणव्यवमायबु-द्धिम्” कुमारः । ३ उपजीविकायाम् ३ अनुष्ठाने ४ अवधारणेच “व्यवसायात्मिका बुद्धिः” गीता । ५ विष्णौ विष्णुस० ।

Capeller

German

 व्यवसाय m.
  Anstrengung,  Entschlossenheit, 
Beschluss,  Vorsatz.

Stchoupak

French

 व्य्-अवसाय-
 m.
  résolution,  décision,  fait d'être décidé à (loc.
प्रति),  esprit de décision,  d'initiative 
 Décision personnifiée 
 état, 
condition 
 -अं कृ- prendre une décision 
 -वन्त्-
 a.
décidé,  résolu,  doué d'un esprit de décision 
 -इन्- a. id.
°द्वितीय- a. qui s'est décidé,  décidé.
व्यवसायात्मक- a. id. 
 énergique.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.