| YouTube Channel

व्यञ्जक (vyaJjaka)

 
शब्दसागरः
English
व्यञ्जक
m.
(-कः)
1. External indication of passion or feeling.
2. A sign,
a mark, a symbol.
3. Figurative or elliptical expression.
f.
(-ञ्जिका)
1. Showing, making clear.
2. Suggesting a meaning, as applied
to a word or sense, (opposed to वाचक and लाक्षणिक ।)
E.
वि before
अञ्ज् to manifest,
aff.
ण्वुल्
Capeller Eng
English
व्यञ्जक
a.
manifesting, betraying (gen. or —°)
abstr.
°त्व
n.
Yates
English
व्यञ्जक (कः) 1.
m.
Mark of passion
or feeling
significant speech
a symbol, a figure.
Spoken Sanskrit
English
व्यञ्जक - vyaJjaka -
n.
- flag [ computer ]
व्यञ्जक - vyaJjaka -
adj.
- indicating by implication
व्यञ्जक - vyaJjaka -
adj.
- indicating
व्यञ्जक - vyaJjaka -
adj.
- manifesting
व्यञ्जक - vyaJjaka -
adj.
- making clear
व्यञ्जक - vyaJjaka -
adj.
- suggesting
व्यञ्जक - vyaJjaka -
m.
- sign
व्यञ्जक - vyaJjaka -
m.
- mark
व्यञ्जक - vyaJjaka -
m.
- figurative expression or insinuation
व्यञ्जक - vyaJjaka -
m.
- symbol
व्यञ्जक - vyaJjaka -
m.
- indication of passion or feeling
व्यञ्जक vyaJjaka
adj.
indicating by implication
उपलक्षक upalakSaka
adj.
designating by implication and
उपलक्षित upalakSita
adj.
expressed by implication or elliptically
उपलक्ष्य upalakSya
adj.
to be implied or understood by implication
Wilson
English
व्यञ्जक
m.
(-कः)
1 External indication of passion or feeling.
2 A sign, a mark, a symbol.
3 Figurative or elliptical expression.
E.
वि before अञ्ज to manifest,
aff.
ण्वुल्.
Apte
English
व्यञ्जक [vyañjaka],
a.
(-ञ्जिका
f.
)
Making clear, indicating, showing, manifesting.
Suggesting or insinuating a meaning (as a word,
opp.
वाचक and लाक्षणिक q. q. v. v.).
कः Dramatic action or gesture, external indication of an internal feeling by suitable gesticulation.
A sign, symbol.
Figurative expression or insinuation.
Comp.
-अर्थः (in
Rhet.
) suggested or implied sense.
Apte 1890
English
व्यंजक a. (जिका f.) 1 Making clear, indicating, showing, manifesting.
2 Suggesting or insinuating a meaning (as a word, opp. वाचक and लाक्षणिक q. q. v. v.).
कः 1 Dramatic action or gesture, external indication of an internal feeling by suitable gesticulation.
2 A sign, symbol.
3 Figurative expression or insinuation.
Monier Williams Cologne
English
व्य्-अञ्जक mf(इका)n. making clear, manifesting, indicating (gen. or comp. ),
Mn.
BhP.
(in rhet.) indicating by implication, suggesting (-त्व
n.
),
Sāh.
Pratāp.
व्य्-अञ्जक
m.
indication of passion or feeling,
Mālatīm.
a sign, mark, symbol,
W.
figurative expression or insinuation, ib.
Monier Williams 1872
English
व्य्-अञ्जक, अस्, इका, अम्, making clear, clearly
showing, manifesting, indicating, denoting, declar-
ing
(अस्), m. external indication of passion or feel-
ing, gesture, dramatic action
feeling
a sign, mark,
symbol
figurative expression or insinuation.
—व्यञ्-
जक-त्व, अम्, n. the containing figurative or allusive
expressions, indication by covert insinuations or ellip-
tical language.
—व्यञ्जकार्थ (°क-अर्°), अस्, m.
(in rhetoric) a suggestive or significant sense.
Macdonell
English
व्यञ्जक vi‿añjaka,
a.
(ikā, ) manifesting, showing, 🞄indicating
expressing implicitly, suggesting 🞄(rh.)
m.
expression of feeling.
Benfey
English
व्यञ्जक व्यञ्जक, i. e. वि-अञ्ज् + अक,
I.
adj.
Clearly showing, Man. 2, 68.
II.
m.
1. A mark.
2. External indi-
cation of passion or feeling.
3. Feel-
ing, Mālat. 154, 6.
Apte Hindi
Hindi
व्यञ्जक
वि* - वि + अञ्ज् + ण्वुल्
"स्पष्ट करने वाला, सङ्केतक, बतलाने वाला, प्रकट करने वाला"
व्यञ्जक
पुं*
- वि + अञ्ज् + ण्वुल्
अर्थ को उपलक्षित या ध्वनित करने वाला (शब्द)
व्यञ्जकः
पुं*
- -
"नाटकीय हावभाव, आन्तरिक भावों को उपयुक्त हावभाव द्वारा प्रकट करने वाला बाह्य सङ्केत"
व्यञ्जकः
पुं*
- -
"सङ्केत, प्रतीक"
L R Vaidya
English
vyaMjaka {% (I) a. (f. जिका) %} 1. Making clear, manifesting, showing, indicating
2. suggesting a meaning (applied to a word or sense), (op. to वाचक and लाक्षणिक).
vyaMjaka {% (II) m. %} Gesticulation indicative of internal feeling, dramatic gesture.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
अङ्गहारोऽङ्गविक्षेपो व्यञ्जकोऽभिनयः समौ २८२
-wordlist-
अङ्गहार (पुं), अङ्गविक्षेप (पुं), व्यञ्जक (पुं), अभिनय (पुं)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
व्यञ्जकः,
पुं,
(व्यनक्तीति वि + अन्ज + ण्वुल् ।)अभिनयः इत्यमरः
द्वे हृद्गतक्रोधादि-भावाभिव्यञ्जके व्यनक्तीति व्यञ्जकः अन्जध ञि गति म्रक्षणे णकः आङ्गिकसात्त्विक-वाचिकाहार्य्यभेदात् व्यञ्जकश्चतुर्व्विधः अभि-मुखं नीयते अर्थोऽनेन इति अभिनयः नी ञप्रापणे अन् हस्तादिभिः शस्त्रघातादिसूचन-मभिनयः घटाद्याकारसूचकं करादिसंस्थान-मभिनयः इत्यन्येऽपि इति भरतः
व्यञ्जनयाप्रतिपादकः (यथा, साहित्यदर्पणे ३१ ।“अभिधादित्रयोपाधिवैशिष्ट्यात्त्रिविधो मतः ।शब्दोऽपि वाचकस्तद्वल्लक्षको व्यञ्जकस्तथा
”प्रकाशके, त्रि यथा, मनुः ६८ ।“उत्पत्तिव्यञ्जकः पुण्यः कर्म्मयोगं निबोधत
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
व्यञ्जक
पु०
वि + अन्ज--णिच्--ण्वुल् हृद्गतभावादिप्रका-शके अभिगये अमरः व्यञ्जनयार्थबोधके शब्दे चसा० द० व्यञ्जनशब्दे दृश्यम् प्रकाशकमात्रे
त्रि०
Capeller
German
व्यञ्जक offenbarend, ausdrückend (Gen. o. —°).