| YouTube Channel

व्यक्तिः (vyaktiH)

 
Apte
English
व्यक्तिः [vyaktiḥ],
f.
Manifestation, visibility
clear perception. राज्ञः समक्षमेवाधरोत्तरव्यक्तिर्भविष्यति
M.*
 1
स्नेहव्यक्तिः
Me.*
 12.
Visible appearance, clearness, distinctness
अव्यक्तं व्यक्तिमापन्नं मन्यन्ते मामबुद्धयः
Bg.*
 7.24
Dk.*
 2.6
व्यक्तिं भजन्त्यापगाः
Ś.*
 7.8 (v. l. ).
Distinction, discrimination
दैवमानुषयोरद्य व्यक्ता व्यक्तिर्भविष्यति
Rām.*
 2.23.18
तं सन्तः श्रोतुमर्हन्ति सदसद्व्यक्तिहेतवः
R.*
 1.1.
Real form or nature, true character
न हि ते भगवन् व्यक्तिं विदुर्देवा न दानवाः
Bg.*
 1.14.
An individual (opp. जाति), as in जातिव्यक्ती
अव्यक्ताद् व्यक्तयः सर्वाः प्रभवन्त्यहरागमे
Bg.*
 8.18.
Gender (in
gram.
 ).
Inflection.
Apte 1890
English
व्यक्तिः f. 1 Manifestation, visibility
clear perception
राज्ञः समक्षमेवाधगोत्तरव्यक्तिर्भविष्यति M. 1
स्तेहव्याक्तिः Me. 12.
2 Visible appearance, clearness, distinctness
व्यक्तिं भजंत्यापगाः Ś. 7. 8.
3 Distinction, discrimination
तं संतः श्रोतुमर्हंति सदसद्व्यक्तिहेतवः R. 1. 10.
4 Real form or nature, true character
न हि ते भगवन् व्यक्तिं विदुर्देवा न दानवाः Bg. 10. 14.
5 An individual (opp. जाति), as in जातिव्यक्ती
Bg. 8. 18.
6 Gender (in gram.).
7 Inflection.
Apte Hindi
Hindi
व्यक्तिः
स्त्री*
 - वि + अञ्ज् + क्तिन्
"प्रकटीकरण, दृश्यमानता, विशद प्रत्यक्षज्ञान"
व्यक्तिः
स्त्री*
 - वि + अञ्ज् + क्तिन्
"दृश्यमान सूरत, स्पष्टता, विशदता"
व्यक्तिः
स्त्री*
 - वि + अञ्ज् + क्तिन्
"भेद, विवेचन"
व्यक्तिः
स्त्री*
 - वि + अञ्ज् + क्तिन्
"वास्तविक रूप या प्रकृति, सच्चरित्र"
व्यक्तिः
स्त्री*
 - वि + अञ्ज् + क्तिन्
वैयक्तिकता
व्यक्तिः
स्त्री*
 - वि + अञ्ज् + क्तिन्
"अकेला मनुष्य, पुरुष"
व्यक्तिः
स्त्री*
 - वि + अञ्ज् + क्तिन्
लिंग
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 मनुष्यः, जनः, व्यक्तिः
noun
मनुष्यजातीयः कोऽपि।
"द्वौ व्यक्तीनां कृते अस्ति एतद् यानम्।"
Tamil
Tamil
வ்யக்தி: : உருவம், தனிப்பட்டதன்மை, விளக்கமாகத் தெரிதல், தனி மனிதன்.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
व्यक्तिः,
स्त्री,
 (व्यज्यतेऽनयेति । वि + अञ्ज +क्तिन् ।) पृथगात्मिका । इत्यमरः ॥
जनः । इतिहेमचन्द्रः ॥
स्पष्टता च ॥
(यथा, रघुः । १ । १० ।“तं सन्तः श्रोतुमर्हन्ति सदसद्व्यक्तिहेतवः ।हेम्नः संलक्ष्यतेऽह्यग्नौ विशुद्धिः श्यामिकापिवा ॥
”भूतमात्रम् । यथा, गीतायाम् । ८ । १८ ।“अव्यक्ताद्व्यक्तयः सर्व्वाः प्रभवन्त्यहरागमे ॥
”“व्यक्तयश्चराचराणि भूतानि ।” इति तट्टी-कायां स्वामी ॥
न्यायशास्त्रोक्तस्तत्तत्पदार्थः ।यथा, साहित्यदर्पणे । २ । २५ ।“सामर्थ्यमौचिती देशः कालो व्यक्तिः स्वरादयः ।शब्दार्थस्यानवच्छेदे विशेषस्मृतिहेतवः ॥
”)
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“अन्जू व्यक्तिम्रक्षण2कान्तिगतिषु”@} 3 व्यक्तिः = प्रकटता।
म्रक्षणं = घृतादिसेकः।
व्यञ्जकः-ञ्जिका, व्यञ्जकः-अञ्जिका, अञ्जिजिष 4 कः-षिका
अञ्जिता-त्री, 5 व्यङ्क्ता-त्री, अञ्जयिता-त्री, अञ्जिजिषिता-त्री
6 व्यञ्जन्-न्ती, व्यञ्जयन्-न्ती, अञ्जिजिषन्-न्ती
व्यञ्जिष्यन्-न्ती, ती, व्यञ्जयिष्यन्-न्ती, ती, अञ्जिजिषिष्यन्-न्ती-ती
व्यङ्क्ष्यन्-न्ती, ती, व्यञ्जयिष्यन्-न्ती, ती, अञ्जिजिषिष्यन्-न्ती-ती
व्यञ्जयमानः, व्यञ्जयिष्यमाणः
व्यन्-व्यञ्जौ-व्यञ्जः
व्यक्तम्-क्तः-क्तवान्, व्यञ्जितम्, अञ्जिजिषितम्-तः-तवान्
अञ्जः, अञ्जः, अञ्जिजिषुः, व्यञ्जिजिषुः 7, अञ्जिजयिषुः
व्यञ्जितव्यम्, अञ्जयितव्यम्, अञ्जिजिषितव्यम्
अङ्क्तव्यम्, अञ्जयितव्यम्, अञ्जिजिषितव्यम्
व्यञ्जनीयम्, व्यञ्जनीयम्, अञ्जिजिषणीयम्
8 व्यङ्ग्यम्, व्यञ्ज्यम्, अञ्जिजिष्यम्
9 आज्यम्, व्यञ्ज्यम्, अञ्जिजिष्यम्
ईषदञ्जः-दुरञ्जः-स्वञ्जः
10 व्यज्यमानः, व्यञ्ज्यमानः, अञ्जिजिष्यमाणः
अङ्गः, अञ्जः, अञ्जिजिषः
11 व्यञ्जितुम्, अञ्जयितुम्, अञ्जिजिषितुम्
व्यङ्क्तुम्, अञ्जयितुम्, अञ्जिजिषितुम्
व्यक्तिः, अञ्जना, व्यञ्जिजिषा, व्यञ्जिजयिषा
व्यञ्जा, अञ्जना, व्यञ्जिजिषा, व्यञ्जिजयिषा
व्यञ्जनम्, व्यञ्जनम्, अञ्जिजिषणम्
अञ्जित्वा 12 अक्त्वा अङ्क्त्वा अञ्जयित्वा, अञ्जिजिषित्वा
अभिव्यज्य, अभिव्यञ्ज्य, समञ्जिजिष्य
अञ्जम् २, अक्त्वा २, अञ्जित्वा २, अङ्क्त्वा २, अञ्जम् २, अञ्जयित्वा २, अञ्जिजिषम् २
अञ्जिजिषित्वा २
अञ्जलिः, 13
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (२७)
02
=>
 (क्ष्ण)
03
=>
 (७-रुधादिः-१४५८-सक। वेट्-पर।)
04
=>
 [[१। ‘स्मिपूङ्रञ्ज्त्रशां सनि’ (७-२-७४) इति नित्यमिट्।]]
05
=>
 [[१आ ‘स्वरतिसूति--’ (७-२-४४) इति ऊदित्त्वादिड्विवकल्पः।]]
06
=>
 [[२। ‘रुधादिभ्यः’ (३-१-७८) इति श्नम्प्रत्यये ‘श्नान्नलोपे’ (६-४-२३) ‘श्नसोरल्लोपः’ (६-४-१११)।]]
07
=>
 [[आ। ‘संसिस्मयिषमाणोऽगात् मायां व्य- ञ्जिजिषुः द्विषः’ भ। का। ९-५३।]]
08
=>
 [[३। ‘चजोः कु घिण्ण्यतोः’ (७-३-५२) इति कुत्वम्।]]
09
=>
 [[४। ‘आङ्पूर्वादन्जेः संज्ञायामुपसंख्या- नम्।’ (वा ३-१-१०९) इति क्यपि रूपम्। उपधानकारलोपः।]]
10
=>
 [[५। ‘अनिदिताम्--’ (६-४-२४) इति नलोपः।]]
11
=>
 [पृष्ठम्००२६+ २३]
12
=>
 [[१। ‘जान्तनशां विभाषा’ (६-४-३२) इति वा उपधानकारलोपः।]]
13
=>
 [[२। औणादिक अलिच् प्रत्ययः।।]]