धातुः: दुष्
मूलधातुः: दुष
धात्वर्थः: वैकृत्ये
गणः: दिवादिः
कर्मकत्वं: अकर्मकः
इट्त्वं: अनिट्
उपग्रहः: परस्मैपदी
रूपम्: दुष्यति
अनुबन्धादिविशेषः: पुषादिः


ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Madhavlya Dhatu Vritti is about Dhatus

दुषँ दुष  (अर्थः)  वैकृत्ये
(अर्थविवरणम्) वैकृत्यं विकृतिः 
( दुष्यति ) इत्यादि (दोषणं, दूषणं, ) इति णौ"दोषो णौ'' इत्यूत्वमुपधायाः ( दूषयति चित्तं दोषयति वा, ) "वा चित्तविरागे'' इत्यूकारविकल्प उपधायाः, विरागश्चित्तस्याप्रीतता ( दोषी, ) सम्पृचादिना घिनुण् ( दूषिका, ) "कषिदूषिभ्यामीकन्'' इतीकन् 77

दुषँ दुष  वैकृत्ये 
- दुष्यति  दुदोष  दोष्टा  अदुषत्  दोषयति दूषयति  दोषी  दोषणं दूषणम्  दोषः  79

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Various kridanta words of Dhatus.

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“दुष वैकृत्ये”@} <a href="#foot_krm02">2</a> ‘वैकृत्यम् = रूपभङ्कः।’ इति क्षीरस्वामी। </li> <li>दोषकः-षिका, <a href="#foot_krm03">3</a> दूषकः, <a href="#foot_krm04">4</a> दोषकः-दूषकः-षिका, <a href="#foot_krm05">5</a> दुदुक्षकः-क्षिका, दोदुषकः-षिका;</li> <li> <a href="#foot_krm06">6</a> दोष्टा-दोष्ट्री, दूषयिता-दोषयिता-त्री, दुदुक्षिता-त्री, दोदुषिता-त्री;</li> <li> <a href="#foot_krm07">7</a> दुष्यन्-न्ती, दूषयन्-दोषयन्-न्ती, दुदुक्षन्-न्ती;</li> <li> -- दोक्ष्यन्-न्ती, दूषयिष्यन्-दोषयिष्यन्-न्ती-ती, दुदुक्षिष्यन्-न्ती-ती;</li> <li> -- <a href="#foot_krm08">8</a> व्यतिदुष्यमाण;</li> <li> दूषयमाणः-दोषयमाणः, <a href="#foot_krm09">9</a> व्यतिदुदुक्षमाणः, दोदुष्यमाणः;</li> <li> व्यतिदोक्ष्यमाणः, दूषयिष्यमाणः-दोषयिष्यमाणः;</li> <li> व्यतिदुदुक्षिष्यमाणः, दोदुषिष्यमाणः;</li> <li> <a href="#foot_krm10">10</a> <a href="#foot_krm11">11</a> प्रदुट्-प्रदुड्-प्रदुषौ-प्रदुषः;</li> <li> -- -- दुष्टम्-दुष्टः-दुष्टवान्, दूषितम्-तः, दोषितः, दुदुक्षितः, दोदुषितः-तवान्;</li> <li> दोषः, दुषः, <a href="#foot_krm12">12</a> दोषी, <a href="#foot_krm13">13</a> दूषणः, दुदुक्षुः, दोदोषः;</li> <li> दोष्टव्यम्, दूषयितव्यम्-दोषयितव्यम्, दुदुक्षितव्यम्, दोदुषितव्यम्;</li> <li> दोषणीयम्, दूषणीयम्-दोषणीयम्, दुदुक्षणीयम्, दोदुषणीयम्;</li> <li> दोष्यम्, दूष्यम्-दोष्यम्, दुदुक्ष्यम्, दोदुष्यम्;</li> <li> ईषद्दोषः-दुर्दोषः-सुदोषः;</li> <li> -- -- दुष्यमाणः, दूष्यमाणः-दोष्यमाणः, दुदुक्ष्यमाणः, दोदुष्यमाणः;</li> <li> दोषः, <a href="#foot_krm14">14</a> प्रदोषः, दूषः-दोषः, दुदुक्षः, दोदुषः;</li> <li> दोष्टुम्, दूषयितुम्-दोषयितुम्, दुदुक्षितुम्, दोदुषितुम्;</li> <li> दुष्टिः, दूषणा-दोषणा, दुदुक्षा, दोदुषा;</li> <li> दोषणम्, दूषणम्-दोषणम्, दुदुक्षणम्, दोदुषणम्;</li> <li> दुष्ट्वा, दूषयित्वा-दोषयित्वा, दुदुक्षित्वा, दोदुषित्वा;</li> <li> प्रदुष्य, प्रदूष्य-प्रदोष्य, प्रदुदुक्ष्य, प्रदोदुष्य;</li> <li> दोषम् २, दुष्ट्वा २, दूषम् २-दोषम् २, दूषयित्वा २-दोषयित्वा २, दुदुक्षम् २, दुदुक्षित्वा २, दोदुषम् २;</li> <li> दोदुषित्वा २;</li> <li> <a href="#foot_krm15">15</a> इति ण्यन्तादस्मादीकन्प्रत्यये रूपम्। </li> <li>दूषयति नेत्रमिति दूषीका = नेत्रमलसंघातः।]] दूषीका।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (८५२)</li> <li id="foot_krm02">02 => (४-दिवादिः-११८५। अक। अनि। पर।)</li> <li id="foot_krm03">03 => [[३। ‘दोषो णौ’ (६-४-९०) इति ण्यन्ते सर्वत्र उपधाया ऊदादेशः।]]</li> <li id="foot_krm04">04 => [[४। ‘वा चित्तविरागे’ (६-४-९१) इति चित्तस्याप्रीततायां गम्यमानायां तु ऊदादेश- विकल्पनात्, ऊदादेशाभावे, लघूषधगुणे दोषकः-षिका इत्यादीनि रूपाणि ण्यन्त एव सर्वत्र भवन्ति।]]</li> <li id="foot_krm05">05 => [[५। सन्नन्तान्ण्वुलि, धातोरनिट्त्वात् ‘इको झल्’ (१-२-९) इति सनः कित्त्वाद् गुण- निषेधे, ‘षढोः कः सि’ (८-२-४१) इति धातुषकारस्य ककारे, षत्वे च रूपमेवम्। एवं सन्नन्ते सर्वत्र ज्ञेयम्।]]</li> <li id="foot_krm06">06 => [[६। तृचि, ‘ष्टुना ष्टुः’ (८-४-४१) इति तकारस्य ष्टुत्वेन टकारे रूपमेवम्। तव्यदा- दिष्वप्येवमेव प्रक्रिया ज्ञेया।]]</li> <li id="foot_krm07">07 => [[७। शतरि ‘दिवादिभ्यः--’ (३-१-६९) इति श्यन् विकरणप्रत्ययः। तस्य ङिद्वद्भावे- नाङ्गस्य गुणो न भवति।]]</li> <li id="foot_krm08">08 => [[८। ‘कर्तरि कर्मव्यतीहारे (१-३-१४) इति शानचि रूपमेवम्।]]</li> <li id="foot_krm09">09 => [[७। शतरि ‘दिवादिभ्यः--’ (३-१-६९) इति श्यन् विकरणप्रत्ययः। तस्य ङिद्वद्भावे- नाङ्गस्य गुणो न भवति।]]</li> <li id="foot_krm10">10 => [पृष्ठम्०७५८+ २६]</li> <li id="foot_krm11">11 => [[१। क्विपि, पदान्तनिमित्तके जश्त्वे, चर्त्वे च रूपम्।]]</li> <li id="foot_krm12">12 => [[२। ‘सम्पृचानुरुधाङ्यमाङ्यसपरिसृसंसृजपरिदेविसंज्वरपरिक्षिपपरिरटपरिवदपरिदह- परिमुहदुष--’ (३-२-१४२) इत्यादिना तच्छीलादिषु कर्तृषु घिनुण्प्रत्यये रूपम्।]]</li> <li id="foot_krm13">13 => [[३। नन्द्यादित्वात् (३-१-१३४) ण्यन्तादस्मात् कर्तरि ल्युप्रत्ययेऽनादेशे च दूषणः इति रूपम्।]]</li> <li id="foot_krm14">14 => [[४। ‘हलश्च’ (३-३-१२१) इति संज्ञायां घञ्। नात्रावयवार्थादरः। प्रदोषः = रजनीमुखम्।]]</li> <li id="foot_krm15">15 => [[५। ‘कषिदूषिभ्यामीकन्’ [द। उ। ३-३५]</li></ul>

दुष् (दु॒षँ꣡ वैकृत्ये - दिवादिः - अनिट्)
ल्युट् = दोषणम्
अनीयर् = दोषणीयः - दोषणीया
ण्वुल् = दोषकः - दोषिका
तुमुँन् = दोष्टुम्
तव्य = दोष्टव्यः - दोष्टव्या
तृच् = दोष्टा - दोष्ट्री
क्त्वा = दुष्ट्वा
ल्यप् = प्रदुष्य
क्तवतुँ = दुष्टवान् - दुष्टवती
क्त = दुष्टः - दुष्टा
शतृँ = दुष्यन् - दुष्यन्ती

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Only about Dhatus

दुषँ दुष  वैकृत्ये
- (अर्थविवरणम्) वैकृत्यं रूपभङ्गः 
दुष्यति, अदुषत्, दोष्टा  दोषो णौ (6490) इत्युपधाया ऊत्-दूषयति  वा चित्तविरागे (6491)-चित्तं दोषयति, चित्तं दूषयति  नन्द्यादौ (द्र0 गण0 31134) दूषणः  कषिदूषिभ्यामीकन् (उ0 416)-दूषिका नेत्रमलम्  73

दुष - वैकृत्ये (दिवा० पर० अक० अनि०) दुष्यति ।

पदविभागः - >धातुः
कन्नडार्थः - >ವಿಕಾರ ಹೊಂದು /ಕೆಟ್ಟು ಹೋಗು
प्रयोगाः - >"दुरारोहं पदं राज्ञां सर्वलोकनमस्कृतम् । स्वल्पेनाप्यपकारेण ब्राह्मण्यमिव दुष्यति ॥"
उल्लेखाः - >पञ्चतं० १-७२

दुष - वैकृत्ये (दिवा० पर० अक० अनि०) दुष्यति ।

पदविभागः - >धातुः
कन्नडार्थः - >ಅಶುದ್ಧವಾಗು /ಅಪವಿತ್ರವಾಗು
प्रयोगाः - >"पवित्रं दुष्यतीत्येतद्धर्मतो नोपपद्यते"
उल्लेखाः - >मनु० १०-१०२

वैकृत्ये (vaikRtye)

Shabdartha Kaustubha

धातुपाठः (Krishnacharya)