वेल (vela)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 वेल n.
  (-लं) A garden. 
	 f.
  (-ला)
	 1. Time.
	 2. Tide,  flow,  current.
	 3. Boun-
dary,  limit.
	 4. The sea-shore.
	 5. Easy or sudden death.
	 6. Sickness, 
disease.
	 7. The food of ŚIVA.
	 8. Speech.
	 9. Leisure,  interval.
10. Season,  opportunity.
	 11. The wife of Budha.
	 12. The gums. E.
 
वेल् to go,  aff.
   अच् and टाप् added.

Yates

English

 वेल (लं) 1.
n.
  A garden. 
f.
  Time, 
tide,  limit,  shore
 easy death
sickness
 speech
 interval
 lei-
sure
 the gums.

Spoken Sanskrit

English

वेल 	-	 vela 	-	 m.
  	-	  mango tree
वेल 	-	 vela 	-	 n.
  	-	  grove
वेल 	-	 vela 	-	 n.
  	-	  garden
वेल 	-	 vela 	-	 n.
  	-	  particular high number

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Wilson

English

 वेल (ऋ) वेऌ r. 1st cl. (वेलति)
1 To go or move.
2 To shake,  to tremble. r. 10th cl. (वेलयति) To count or declare the
time.

 वेल
n.
  (-लं) A garden. 
f.
  (-ला)
1 Time.
2 Tide,  flow,  current.
3 Boundary,  limit.
4 Sea-shore.
5 Easy or sudden death.
6 Sickness,  disease.
7 The food of ŚIVA.
8 Speech.
9 Leisure,  interval,  opportunity.
10 The wife of Budha.
11 The gums.
E.
  वेल to go,  aff.
   अच् and टाप्.

Apte

English

वेलम् [vēlam],  A garden,  grove. -लः The mango tree.

Apte 1890

English

 वेलं A garden,  grove. 

Monier Williams Cologne

English

 वेल n.
  a garden,  grove,  L.
  (cf.   विपिन fr.
  √ 1. विप्)

 a partic.  high number,  Buddh.
 

 वेल m.
  the mango tree,  L.
 

Monier Williams 1872

English

 वेल,  अम्,  n. a garden,  grove
 (आ),  f. time,  season, 
(वेलायाम्,  seasonably)
 opportunity,  interval,  leisure
tide,  flow,  stream,  current
 the coast,  sea-shore, 
(वेलायाम्,  on the sea-shore,  coast-wise)
 boundary, 
limit
 speech
 passion,  emotion,  feeling
 easy or
painless death (= अक्लिष्ट-मरण)
 sickness,  dis-
ease,  (according to Śabda-k. = राग-स्थाने रोगः)
the gums
 the food of Śiva (= ईश्वरस्य भोजनम्)
N. of a daughter of Meru and wife of Samudra
 of
the wife of Budha.
—वेलाकुल (°ला-आक्°),  अस्,  आ,  अम्, 
agitated by the tide.
—वेला-कूल,  अम्,  n. ‘stream-
bank, ’ N. of a district (the modern Tāmalipta or
Tumlook,  see ताम-लिप्त
 said to be in the district
of Midnapore or in the southern part of the present
Hūglī district,  forming the west bank of the Hūglī
river at its union with the sea
 a village called Beer-
cool,  said to be derived from Velā-kūla,  is still found
near the sea-shore).
—वेला-मूल,  अम्,  n. the sea-
shore.
—वेला-वन,  अम्,  n. a wood on a shore or
sea-coast.
—वेलावली (°ला-आव्°),  f.,  N. of a particular
scale in Hindū music.
—वेला-वित्त,  अस्,  m. (thought
to be) a kind of judicial office.

Benfey

English

 वेल वेल, 
 I. n.
  A grove.
 II. f.
  ला।
 1. Time,  Pañc. 55,  6
 163,  20
 loc.
लायाम्,  Seasonably.
 2. Tide,  Pañc.
75,  24
 flow,  current.
 3. Sea-shore, 
Śiś. 9,  38 (at the end of a comp. adj.
 ).
 4. Boundary,  Pañc. iii. d. 269.
 5.
Leisure,  interval,  opportunity.
 6. Sud-
den death.
 7. Sickness.
 8. The gums.
 9. Speech.
 -- Comp.
  अति-वेल + म्,  adv.
unseasonably,  MBh. 2,  2187. अनु-वेल
+ म्,  adv. continually,  Ragh. 3,  5. उद्
-वेल,  adj.
  breaking out of its shore, 
Kathās. 18,  2. तोय-वेला,  f.
  a bank, 
a shore,  Hariv. 12014. महा-वेल,  adj.
 
of high tides,  surgy,  Johns. Sel. 13,  39.

Apte Hindi

Hindi

वेलम्
नपुं*
   - वेल् + अच्
"उद्यान,  वाटिका"

L R Vaidya

English

 vela {% n. %} A garden,  a grove.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 vela,  m.,  a high number: Mvy 〔7760〕 velaḥ = Tib. dus rlabs
 = velu,  q.v.,  and cf. velā (2).

Kridanta Forms

Sanskrit

वेल (वे꣡ल꣡ कालोपदेशे - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् =  वेलनम्
अनीयर् =  वेलनीयः - वेलनीया
ण्वुल् =  वेलकः - वेलिका
तुमुँन् =  वेलयितुम्
तव्य =  वेलयितव्यः - वेलयितव्या
तृच् =  वेलयिता - वेलयित्री
क्त्वा =  वेलयित्वा
ल्यप् =  प्रवेल्य
क्तवतुँ =  वेलितवान् - वेलितवती
क्त =  वेलितः - वेलिता
शतृँ =  वेलयन् - वेलयन्ती
शानच् =  वेलयमानः - वेलयमाना

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  वेल्
मूलधातुः:
   वेल
धात्वर्थः:
  कालोपदेशे
गणः:
  चुरादिः
कर्मकत्वं:
  अकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  उभयपदी
रूपम्:
  वेलयति-ते
अनुबन्धादिविशेषः:
  अदन्तः

धातुप्रदीपः

Sanskrit

वेल  कालोपदेशे 
- वेलायति  वेला  काल इत्यपि धातुरित्येके  कालयति  अचकालत्  कालना  325

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
अपोपाभ्यां वनं वेलमारामः कृत्रिमे वने ॥ ११११ ॥
-wordlist-
 
अपवन (क्ली),  उपवन (क्ली),  वेल (क्ली),  आराम (पुं)

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 वेल,  ऋ चाले । इति कविकल्पद्रुमः ॥
 (भ्वा०-पर०-सक०-सेट् ।) ऋ,  अविवेलत् । इति दुर्गादासः ॥

 वेल,  त् क कालार्थे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
 (अदन्त-चुरा०-पर०-अक०-सेट् ।) कालार्थः कालो-पदेशः । अविवेलत् । कालमियत्तया गणकःएतावती वेलेति कथितवानित्यर्थः । इति दुर्गा-दासः ॥

 वेलं,  क्ली,
   उपवनम् । यथा,  हेमचन्द्रे ।“अपोपाभ्यां वनं वेलमारामः कृत्रिमे वने ॥
”

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 वेल चालने भ्वा०
  पर०
  सक०
  सेट् । वेलति अवेलीत् । ऋदित्चङि न ह्रस्वः ।

 वेल कालोपदेशे अ० चु०
  उ० अक० सेट् । वेलयति ते अविवेसत् त ।

 वेल न०
  वेल--अच् । १ उपवने हेमच० । २ काले समये ३ मर्य्या-दायां ४ समुद्रकूले च स्त्री “वेलामूले विभावरी परि-हीणा” भट्टिः । ५ होरात्मके कालभेदे “चतुर्विंशतिवेलाभिरहोरात्रं प्रचक्षते” अग्निपु०  । ६ समुद्रजलविकारे ७ अक्लिष्टमरणे ८ खगे ९ ईश्वरभोजने च मेदि०अस्योष्ट्यादित्वमित्यन्ये अत्रार्थे ।

क्षीरतरङ्गिणी

Sanskrit

वेल  कालोपदेशे
- वेलयति,  अविवेलत्  भ्वादौ वेलृ गतौ (तु0 1360)-वेलति,  वेला,  तस्याप्यृदित्त्वाद् (द्र0 742) अविवेलत्  तेनात्रैनं चन्द्रो नाध्यैष्ट  324

धातुवृत्तिः

Sanskrit

वेल  (अर्थः)  कालोपयोगे
( वेलयति वेला ) काल इत्यपि धातुरित्यात्रेयः ( कालयति ) वेलयतीति शपि चलने 338

कृदन्तरूपमाला

Sanskrit

1 {@“वेल कालोपदेशे”@} 2 अदन्तः। 
 ‘काल इत्यपि धातुः इति मैत्रेयः’ इति मा। 
 धा। 
 वृत्तिः। 
 धा। 
 का। 
 व्याख्यायामपि 3 एवमेव। 
 ‘--कालोपयोगे’ इति केचित्। 
 ‘कालोपदेशे--काले सन्दर्भे च’ इति काशकृत्स्नः। 
 वेलकः-लिका,  विवेलयिषकः-षिका
   वेलयिता-त्री,  विवेलयिषिता-त्री
   इत्यादिकानि रूपाणि सर्वाण्यपि चौरादिककेतयतिवत् 4 ज्ञेयानि।
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (१६४४)
 02 =>
  (१०-चुरादिः-१८८१। सक। सेट्। उभ।)
 03 =>
  (३-५६)
 04 =>
  (२६०)

Burnouf

French

 वेल वेल n.
  jardin.  -- F. वेला limite,  borne
rive,  rivage
		 courant
 marée.
		 Temps
		 loisir,  aise
 mort aisée
ou subite
		 maladie.
		 Discours.
		 Gencive.
		 Np. de l'épouse de
Budha.
वेलाकूल n.
  le district de Tamluk,  la partie sud de
l'Hougly.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.