| YouTube Channel

वेदव्यास (vedavyAsa)

 
शब्दसागरः
English
वेदव्यास
m.
 (-सः) The Muni VYĀSA.
E.
 वेद the Vedas, वि and आङ् sever-
ally, before अस् to throw or place,
aff.
 घञ्, the compiler and
arranger of the Vedas
he first collected and arranged the Hindu
scriptures into the four parts, in which they at present exist.
Yates
English
वेद-व्यास (सः) 1.
m.
 The sage
Vyāsa.
Wilson
English
वेदव्यास
m.
 (-सः) The Muni VYĀSA.
E.
 वेद the Vedas, वि and आङ् severally, before अस to
throw or place,
aff.
 घञ्, the compiler and arranger of the Vedas
he
having first collected and arranged the Hindu scriptures into the four
parts, in which they at present exist.
Monier Williams Cologne
English
वेद—व्यास
m.
 ‘arranger of the V°’,
N.
 of Vyāsa or Bādarāyaṇa,
MBh.
Hariv.
&c.
Apte Hindi
Hindi
वेदव्यासः
पुं*
 वेदः-व्यासः -
व्यास का विशेषण जिसने वेदों वर्तामान रूप दिया है
L R Vaidya
English
veda-vyAsa {% m. %} an epithet of Vyāsa as being the arranger of the Vedas, वेदव्यासः स नव दश यो वेद वेदाक्षराणि Venkaṭādhvari.
Aufrecht Catalogus Catalogorum
English
वेदव्यास son of Janārdana:
C. on Ānandatīrtha's Tantrasārasaṃgraha.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
प्राचेतसस्तु वाल्मीकिर्वल्मीककुशिनौ कविः ।
मैत्त्रावरुणवाल्मीकौ वेदव्यासस्तु माठरः ॥ ८४६ ॥
द्वैपायनः पाराशर्यः कानीनो बादरायणः ।
व्यासोऽस्याम्बा सत्यवती वासवी गन्धकालिका ॥ ८४७ ॥
योजनगन्धा दाशेयी शालङ्कायनजा च सा ।
-wordlist-
प्राचेतस (पुं), वाल्मीकि (पुं), वल्मीक (पुं), कुशिन् (पुं), कवि (पुं), मैत्रावरुण (पुं), वाल्मीक (पुं), वेदव्यास (पुं), माठर (पुं), द्वैपायन (पुं), पाराशर्य (पुं), कानीन (पुं), बादरायण (पुं), व्यास (पुं), सत्यवती (स्त्री), वासवी (स्त्री), गन्धकालिका (स्त्री), योजनगन्धा (स्त्री), दाशेयी (स्त्री), शालङ्कायनजा (स्त्री)
Mahabharata
English
Vedavyāsa = Vyāsa, q.v.
पुराणम्
English
वेदव्यास / VEDAVYĀSA. See under vyāsa.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
वेदव्यासः,
पुं,
 (वेदं व्यस्यति पृथक् करोतीति ।वि + अस + अण् । निरुक्तिस्तु परत्र द्रष्टव्या ।)मुनिविशेषः । तत्पर्य्यायः । माठरः २ द्वैपायनः३ पाराशर्य्यः ४ कानीनः ५ वादरायणः ६व्यासः ७ । इति हेमचन्द्रः ॥
कृष्णद्वैपायनः ८सत्यभारतः ९ पाराशरिः १० सात्यवतः ११ ।इति त्रिकाण्डशेषः ॥
वादरायणिः १२ सत्य-वतीसुतः १३ सत्यरतः १४ पाराशरः १५ ।इति शब्दरत्नावली ॥
(यथा, विष्णपुराणे ।“वेदमेकं चतुर्भेदं कृत्वा शाखाशतैर्विभुः ।करोति बहुलं भूयो वेदव्यासस्वरूपधृक् ।द्वापरे तु युगे विष्णुर्व्यासरूपी महामुने ।वेदमेकं स बहुधा कुरुते जगतो हितः ॥
यया च कुरुते तन्वा वेदमेकं पृथक् प्रभुः ।वेदव्यासाभिधाना तु सा सा मूर्त्तिर्मधुद्विषः ॥
”)अस्यान्यत् विवरणं व्यासशब्दे द्रष्टव्यम् ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
वेदव्यास
पु०
 वेदान् व्यस्यति विभिन्नशाखत्वेन पृथक् करोतिवि + अस--अण् । पराशरपुत्रे सत्यवतीगर्भजे १ मुनिभेदेतथा भूतेषु अन्येषु २ मुनिषु च ।युगभेदे तद्भेदाश्च विष्णुपु० ३ अं ३ अ० उक्ता यथापराशर उवाच “यस्मिन् मन्वन्तरे व्यासा ये ये तांस्तान्निबोध मे । यथा च भेदः शाखानां व्यासेन क्रियते मुने! ।अष्टाविंशतिकृत्वो वै वेदा व्यस्ता महर्षिभिः । विअवस्वतेऽ-न्तरे त्वस्मिन् द्वापरेषु पुनःपुनः । वेदव्यासा व्यतीता येअष्टविंशतिसत्तमाः । चतुर्द्धा यैः कृतो वेदो द्वापरेषुपुनःपुनः । द्वापरे प्रथमे व्यस्ताः स्वयं वेदाः स्वयम्भुवा १ ।द्वितीये द्वापरे चैव वेदव्यासः प्रजापतिः २ । तृतीयेचोशना ३ व्यासश्चतुर्थे तु वृहस्पतिः ४ । सविता ५ पञ्चमेव्यासो मृत्युः ६ षष्ठे स्मृतः प्रभुः । सप्तमे च तथैवेन्द्रो ७वसिष्ठ ८ श्चाष्टमे स्मृतः । सारस्वत ९ श्च नवमे त्रिधामा १०दशमे स्मृतः । एकादशे च त्रिवृषो ११ भरद्वाज १२ स्ततः-परम् । त्रयोदशे चान्तरीक्षो १३ धर्म्मी १४ चापि चतु-र्दशे । त्रय्यारुणः १५ पञ्चदशे षोडशे तु धनङ्गयः १६ ।कृतञ्जयः १७ सप्तदशे ऋणज्यो १८ ऽष्टादशे स्मृतः । ततोव्यासो भरद्वाजो १९ भरद्वाजात्तु गौतमः २० । गोतमा-दुत्तरं व्यासो हर्य्यात्मा २१ योऽभिधीयते । अथ हर्य्या-त्मनो वेणः स्मृतो वाजश्रवास्तु २२ यः । सोमो मुख्या-यनस्तस्मात् तृणविन्दु २३ रिति स्मृतः । ऋक्षोऽभूद्भार्गव-स्तस्मात् वाल्मीकि २४ र्योऽभिधीयते । तस्मादस्मत् पिताशक्तिः २५ व्यासस्तस्मादहं २६ (पराशरः) मुने! । जातू-कर्णो २७ ऽभवन्मत्तः (पराशरादनन्तरम्) कृष्णद्वैपायन २८स्ततः । (ततो जातूकर्णात्परम अष्टाविंशतिमे युगे) “अ-ष्टाविंशतिरित्येते वेदव्यासाः पुरातनाः । एकोवेदश्चतुर्द्धातु तेः कृतो द्वापरादिषु । भविष्ये द्वापरे चैव द्रोणिर्व्यासोभविष्यति । व्यतीते मम पुत्रेऽस्मिन् कृष्णद्वैपायने मुने”!