| YouTube Channel

वेतालः (vetAlaH)

 
Apte
English
वेतालः [vētālḥ], 1 A kind of ghost, a goblin, vampire
particularly a ghost occupying a dead body
नाहमात्म- नाशाय वेतालोत्थापनं करिष्यामि 'I shall not raise a devil for my own destruction'
Māl.
 5.23
Śi.*
 2.6.
A doorkeeper.
Comp.
 -पञ्चविंशतिः, -तिका a collection of 25 fables told by a Vetāla to king Vikramāditya. -साधनम् securing (the favour of) a Vetāla.
Apte 1890
English
वेतालः 1 A kind of ghost, a goblin, vampire
particularly a ghost occupying a dead body
नाहमात्मनाशाय वेतालोत्थापनं करिष्यामि ‘I shall not raise a devil for my own destruction’
Māl. 5. 23, Śi. 20. 60.
2 A door-keeper.
Apte Hindi
Hindi
वेतालः
पुं*
 - "अज् + विच्, वी आदेशः, तल् + घञ् कर्म* स*"
"एक प्रकार की भूतयोनि, विशाच, प्रेत, विशेषकर शव पर अधिकार रखने वाला भूत @ मा* ५/२३, @ शि* २०/६०"
वेतालः
पुं*
 - -
द्वारपाल
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 वेतालः
noun
शिवस्य गणेषु एकः।
"विक्रमादित्यः तथा च वेतालस्य कथाः ख्याताः सन्ति।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
वेतालः,
पुं,
 द्वारपालकः । इति शब्दरत्नावली ॥
भूताधिष्ठितशवः । इत्यमरः ॥
मल्लभेदः । इतिभरतः ॥
शिवगणाधिपविशेषः । यथा, --सगर उवाच ।“कोऽसौ भैरवनामाभूत् को वा वेतालसंज्ञकः ।कथं वा तौ शरीरेण मानुषेण गणाधिपौ ।अभूतां द्विजशार्द्दूल तन्मे वद महामुने ॥
श्रीऔर्व्व उवाच ।शृणु राजन् प्रवक्ष्यामि महाकालस्य भृङ्गिणः ।भैरवस्यापि चरितं वेतालस्य महात्मनः ॥
सोऽसौ भृङ्गी हरसुतौ महाकालोऽपि भर्गजः ।तावेव गौरीशापेन संभूय नरयोनिजौ ।वेतालभैरवौ जातौ पृथिव्यां नृपवेश्मनि ॥
”इति कालिकापुराणे ४५ अध्यायः ॥
तस्योत्पत्त्यादि यथा, --श्रीदेव्युवाच ।“ममैव मानुषी मूर्त्तिरियं वृषभकेतन ! ।विशामि तेऽत्र वचनादुत्पादय सुतद्वयम् ॥
प्रविवेश ततो देवी स्वयं तारावतीतनौ ।महादेवोऽपि तस्यास्तु कामार्थं समुपस्थितः ॥
ततः सापर्णयाविष्टा देवी तारावती सती ।कामयानं महादेवं स्वयमेवाभवन्मुदा ॥
तस्मिन् कालेऽभवद्गर्भः कापाली चास्थिमाल्य-धृक् ।कामावसाने तस्यास्तु सद्यो जातं सुतद्वयम् ॥
अभवन्नृपशार्दूल तथा शाखामृगाननम् ।अथ तारावती देवी सुतौ दृष्ट्वा क्षितिस्थितौ ॥
भूमौ मलिनवेशेन मन्युना समुपार्विशत् ।भर्त्तुरागमनं शश्वत् काङ्क्षन्ती भर्गभाषितम् ॥
अथ क्षणान्महाभागः स राजा चन्द्रशेखरः ।प्रासादपृष्ठे आगच्छद्द्रष्टुं तारावतीं तदा ॥
ददर्श पतितां भूमौ मुक्तकेशीं निरुत्सवाम् ।सुतौ च पतितौ भूमौ चन्द्रसूर्य्यसमप्रभौ ॥
वानरास्यौ स ददृशे पदक्षोभं वृषस्य च ।ततः स राजा न्यगदत् तं मुनिं प्रहसन्मुदा ॥
पालयिष्ये शम्भुसुतौ यथा लभ्यं सदैव हि ।किन्त्वेतौ मुनिशार्दूल त्वं संस्कुरु यथाविधि ॥
और्व्व उवाच ।ततस्तयोर्नाम चक्रे नारदो वचनान्नृप ।ज्येष्ठो भैरवनामाभूत् वीरः पुत्त्रो भयङ्करः ॥
वेतालसदृशः कृष्णो वेतालोऽभूत्तथापरः ।इति चक्रे तयोर्नाम देवर्षिर्ब्रह्मणः सुतः ॥
”इति कालिकापुराणे ४९ अध्यायः ॥