| YouTube Channel

वेताल (vetAla)

 
शब्दसागरः
English
वेताल
m.
 (-लः)
1. A spirit, a goblin, especially one haunting cemeter-
ies and animating dead bodies.
2. A door-keeper.
E.
 व in the
seventh case वे in air, and ताल habitation, fixation, from तल् to
fix,
aff.
 घञ् ।
Capeller Eng
English
वेताल
m.
 a kind of goblins or vampires.
Yates
English
वेताल (लः) 1.
m.
 A dead body ani-
mated by an evil spirit
a door-
keeper.
Spoken Sanskrit
English
वेताल - vetAla -
m.
 - door-keeper
वेताल - vetAla -
m.
 - vampire
वेताल - vetAla -
m.
 - spirit
वेताल - vetAla -
m.
 - kind of demon
वेताल - vetAla -
m.
 - goblin
वेताल - vetAla -
m.
 - ghost
Wilson
English
वेताल
m.
 (-लः)
1 A sprite, a goblin, especially one haunting cemeteries and animating dead
bodies.
2 A door-keeper.
E.
 व in the seventh case वे in air, and ताल habitation, fixation,
from तल् to fix,
aff.
 घञ्.
Apte
English
वेतालः [vētālḥ], 1 A kind of ghost, a goblin, vampire
particularly a ghost occupying a dead body
नाहमात्म- नाशाय वेतालोत्थापनं करिष्यामि 'I shall not raise a devil for my own destruction'
Māl.
 5.23
Śi.*
 2.6.
A doorkeeper.
Comp.
 -पञ्चविंशतिः, -तिका a collection of 25 fables told by a Vetāla to king Vikramāditya. -साधनम् securing (the favour of) a Vetāla.
Apte 1890
English
वेतालः 1 A kind of ghost, a goblin, vampire
particularly a ghost occupying a dead body
नाहमात्मनाशाय वेतालोत्थापनं करिष्यामि ‘I shall not raise a devil for my own destruction’
Māl. 5. 23, Śi. 20. 60.
2 A door-keeper.
Monier Williams Cologne
English
वेताल
m.
 (of doubtful derivation) a kind of demon, ghost, spirit, goblin, vampire (esp. one occupying a dead body),
Hariv.
Kāv.
Kathās.
&c.
N.
 of one of Śiva's attendants, KālikāP.
of a teacher,
BhP.
of a poet,
Cat.
a door-keeper (?),
L.
Monier Williams 1872
English
वेताल वेताल, अस्, m. (according to some
for अव-इत + आल for आलय
according to others
fr. वे, loc. c. of 2. व + ताल), a kind of ghost,
spirit, goblin, vampire, demon (especially one occu-
pying a dead body)
a door-keeper, (in this sense pro-
bably for वेत्र + आल।)
—वेताल-पञ्चविंशति, इस्, or
वेताल-पञ्चविंशतिका, f. a collection of twenty-five
tales or fables told by a Vetāla to king Vikramāditya
(of which there are three recensions extant, two by
Śiva-dāsa and one by Jambhala-bhaṭṭa
versions of
these popular tales exist in Hindī and almost every
Hindū vernacular, as well as in Tamil and Telugu,
and translations in other languages are also current).
—वेताल-पञ्चविंशति-कथा, f., N. of part of the
Vṛhat-kathā.
Macdonell
English
वेताल vetāla,
m.
 kind of demon that takes 🞄possession of a dead body: ā,
f.
 a form of 🞄Durgā.
Benfey
English
वेताल वेताल,
m.
1. i. e. अव-इत
-आलय, A sprite haunting cemeteries
and animating dead bodies, Lass. 5, 13
Hit. 65, 12.
2. (for वेत्र + आल, cf.
वेत्रधर), A door-keeper.
Apte Hindi
Hindi
वेतालः
पुं*
 - "अज् + विच्, वी आदेशः, तल् + घञ् कर्म* स*"
"एक प्रकार की भूतयोनि, विशाच, प्रेत, विशेषकर शव पर अधिकार रखने वाला भूत @ मा* ५/२३, @ शि* २०/६०"
वेतालः
पुं*
 - -
द्वारपाल
L R Vaidya
English
vetAla {% m. %} 1. A kind of ghost, (which is said to occupy a dead body), M.M.v.
2. door-keeper.
Bopp
Latin
वेताल m. nomen geniorum malorum, qui corpora mortuo-
rum ingrediuntur eaque animant. Lass. 5. 13.
Aufrecht Catalogus Catalogorum
English
वेताल poet. Skm.
पुराणम्
English
वेताल / VETĀLA. An evil spirit. In the branch of fiction Fairy stories have a prominent place. Fairy stories had a good place in india from very early times. In several stories Vetālas (ghosts) have been introduced as characters. Though Vetālas have got a place in most of the stories, the vetāla, who had turned to the path of salvation in ‘Jñānavāsiṣṭha’ and the narrator of twentyfive (Pañcaviṁśati) vetāla stories of kathāsaritsāgara are the most prominent among them.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
वेतालः,
पुं,
 द्वारपालकः । इति शब्दरत्नावली ॥
भूताधिष्ठितशवः । इत्यमरः ॥
मल्लभेदः । इतिभरतः ॥
शिवगणाधिपविशेषः । यथा, --सगर उवाच ।“कोऽसौ भैरवनामाभूत् को वा वेतालसंज्ञकः ।कथं वा तौ शरीरेण मानुषेण गणाधिपौ ।अभूतां द्विजशार्द्दूल तन्मे वद महामुने ॥
श्रीऔर्व्व उवाच ।शृणु राजन् प्रवक्ष्यामि महाकालस्य भृङ्गिणः ।भैरवस्यापि चरितं वेतालस्य महात्मनः ॥
सोऽसौ भृङ्गी हरसुतौ महाकालोऽपि भर्गजः ।तावेव गौरीशापेन संभूय नरयोनिजौ ।वेतालभैरवौ जातौ पृथिव्यां नृपवेश्मनि ॥
”इति कालिकापुराणे ४५ अध्यायः ॥
तस्योत्पत्त्यादि यथा, --श्रीदेव्युवाच ।“ममैव मानुषी मूर्त्तिरियं वृषभकेतन ! ।विशामि तेऽत्र वचनादुत्पादय सुतद्वयम् ॥
प्रविवेश ततो देवी स्वयं तारावतीतनौ ।महादेवोऽपि तस्यास्तु कामार्थं समुपस्थितः ॥
ततः सापर्णयाविष्टा देवी तारावती सती ।कामयानं महादेवं स्वयमेवाभवन्मुदा ॥
तस्मिन् कालेऽभवद्गर्भः कापाली चास्थिमाल्य-धृक् ।कामावसाने तस्यास्तु सद्यो जातं सुतद्वयम् ॥
अभवन्नृपशार्दूल तथा शाखामृगाननम् ।अथ तारावती देवी सुतौ दृष्ट्वा क्षितिस्थितौ ॥
भूमौ मलिनवेशेन मन्युना समुपार्विशत् ।भर्त्तुरागमनं शश्वत् काङ्क्षन्ती भर्गभाषितम् ॥
अथ क्षणान्महाभागः स राजा चन्द्रशेखरः ।प्रासादपृष्ठे आगच्छद्द्रष्टुं तारावतीं तदा ॥
ददर्श पतितां भूमौ मुक्तकेशीं निरुत्सवाम् ।सुतौ च पतितौ भूमौ चन्द्रसूर्य्यसमप्रभौ ॥
वानरास्यौ स ददृशे पदक्षोभं वृषस्य च ।ततः स राजा न्यगदत् तं मुनिं प्रहसन्मुदा ॥
पालयिष्ये शम्भुसुतौ यथा लभ्यं सदैव हि ।किन्त्वेतौ मुनिशार्दूल त्वं संस्कुरु यथाविधि ॥
और्व्व उवाच ।ततस्तयोर्नाम चक्रे नारदो वचनान्नृप ।ज्येष्ठो भैरवनामाभूत् वीरः पुत्त्रो भयङ्करः ॥
वेतालसदृशः कृष्णो वेतालोऽभूत्तथापरः ।इति चक्रे तयोर्नाम देवर्षिर्ब्रह्मणः सुतः ॥
”इति कालिकापुराणे ४९ अध्यायः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
वेताल
पु०
 अज--विच् वीभावः तल--घञ् कर्म० । १ मल्लवि-शेषे २ भूताधिष्ठितशवभेदे अमरः ३ शिवानुचरे भैरवभेदेकालिकापु० । ४ द्वारपाले च शब्दर० ।
Capeller
German
वेताल
m.
 Art Dämonen (die in Leichen
hausen).
Burnouf
French
वेताल वेताल
m.
 esp. de démon qui entre dans les
cadavres et leur donne l'apparence de la vie.
Stchoupak
French
वेताल-
m.
 démon qui s'empare des cadavres, vampire
n.
 d'un maître
-आ- -ई-
f.
 forme de Durgā.
°पञ्च-विंशति- -का-
f.
 Les 25 contes du Vampire, titre d'un recueil.
°साधन- nt. fait de gagner la faveur d'un V.
वेतालोत्थापन- nt. fait de provoquer l'apparition d'un V.