| YouTube Channel

वेक्ता-त्री (vektA-trI)

 
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“विचिर् पृथग्भावे”@} 2 अयं पाठः सर्वसम्मतः।
धातुवृत्तौ तु ‘विजिर्--’ इति दृश्यते।
वेचकः-चिका, वेचकः-चिका, विविक्षकः-क्षिका, वेविचकः-चिका
वेक्ता-त्री, वेचयिता-त्री, विविक्षिता-त्री, वेविचिता-त्री
इत्यादिकानि रूपाणि सर्वाण्यपि प्रातिस्विकरूपाणि विना रौधादिकरिञ्चतिवत् 3 ज्ञेयानि।
क्तप्रत्यये-विक्तम् 4 -क्तः, घञि- 5 विवेकः, घिनुणि- 6 विवेकी, 7 विविचिः इमानि रूपाण्यधिकान्यत्रेति विशेषः।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१५९४)
02
=>
 (७-रुधादिः-१४४२। सक। अनि। उभ।)
03
=>
 (१४०४)
04
=>
 [[आ। ‘रम्या इति प्राप्तवतीः पताका रागं विविक्ता इति वर्धयन्तीः।’ शि। व। ३-५३]]
05
=>
 [[१। निष्ठायामनिट्त्वात् ‘चजोः कु घिण्ण्यतोः’ (७-३-५२) इति कुत्वे रूपमेवम्।]]
06
=>
 [[२। ‘संपृचानुरुध… विविच--’ (३-२-१४२) इति तच्छीलादिषु कर्तृषु घिनुण्प्रत्यये कुत्वे च रूपमेवम्। विवेकी = युक्तायुक्तविशेषज्ञः।]]
07
=>
 [[३। ‘किकिनावुत्सर्गश्छन्दसि सदादिभ्यो दर्शनात्’ (वा। ३-२-१७१) इति वचनेन (सदादिभ्योऽपि सूत्रानुपात्तेभ्यः) भाषायां किप्रत्यये, एत्वाभ्यासलोपयोश्च रूपमेवम्।]]
1 {@“विजिर् पृथग्भावे”@} 2 ‘वेवेक्तीति पृथग्भावे विविक्ते च भये पुनः।।’ 3 इति देवः।
“‘विचिर्-’ इति सभ्याः” इति क्षीरस्वामी।
वेजकः-जिका, वेजकः-जिका, विविक्षकः-क्षिका, वेविजकः-जिका
वेक्ता-त्री, वेजयिता-त्री, विविक्षिता-त्री, वेविजिता-त्री
इत्यादिकानि रूपाणि सर्वाण्यपि जौहोत्यादिकणिजिर् 4 धातुवत् बोध्यानि।
शतरि-वेविजत् 5 इति।
शानचि-सुवेविजानः 6।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१५९७)
02
=>
 (३-जुहोत्यादिः-१०९४। सक। अनि। उभ।)
03
=>
 (श्लो। ६१)
04
=>
 (६७३)
05
=>
 [[१। शतरि शपः ‘जुहोत्यादिभ्यः श्लुः’ (२-४-७५) इति श्लौ, तस्य ‘श्लौ’ (६-१-१०) इति द्वित्वे ‘निजां त्रयाणां गुणः श्लौ’ (७-४-७५) इत्यभ्यासस्य गुणे ‘नाभ्यस्ता- च्छतुः’ (७-१-७८) इति नुम्निषेधे च रूपमेवम्। एवं वेविजानः इत्यत्रापि गुणो ज्ञेयः।]]
06
=>
 [[B। ‘प्रणेनिजद्भिर्मतिमर्थतत्त्वं सुवेविजानैर्यदुभिः स विष्णुः।’ धा। का। २-५५।]]