| YouTube Channel

वृषभानु (vRSabhAnu)

 
Capeller Eng
English
वृषभानु
m.
N.
 of Rādhā's father.
Monier Williams Cologne
English
वृष—भानु
m.
 (also written -भाणु or -भान)
N.
 of a Vaiśya (the son of Sūra-bhāna and father of Rādhā)
(cf. वार्षभानवी),
Cat.
पुराणम्
English
वृषभानु / VṚṢABHĀNU. A King. When vṛṣabhānu was cleaning the ground for performing sacrifice, once, he got a girl named rādhā. He brought her up as his own daughter (padma: brahma: 7). In Brahmavaivarta purāṇa, vṛṣabhānu is mentioned as the father of rādhā.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
वृषभानुः,
पुं,
 सूरभानपुत्त्रः । स च राधिकापिता ।यथा, --“सुचन्द्रो वृषभानुश्च ललाभ जन्म गोकुले ।पद्मावत्याश्च जठरे सूरभानस्य रेतसा ॥
जातिस्मरो हरेरंशः शुक्लपक्षे यथा शशी ।ववर्द्धानुदिनं तत्र व्रजगेहे व्रजाधिपः ॥
कलावती कान्यकुब्जे बभूवायोनिसम्भवा ।जातिस्मरा महासाध्वी सुन्दरी कमला-कला ॥
कान्यकुब्जे नृपश्रेष्ठो भनन्दन उरुक्रमः ।स तां संप्राप योगान्ते यज्ञकुण्डसमुत्थिताम् ॥
कृत्वा वक्षसि राजेन्द्र स्वकान्तायै ददौ मुदा ।मालावती स्तनं दत्त्वा तां पुपोष प्रहर्षिता ।ददर्श नन्दः पथि तां गच्छतीञ्च मुदान्वितः ॥
नन्द उवाच ।शृणु राजेन्द्र वक्ष्यामि विशेषवचनं शुभम् ।सम्बन्धं कुरु कन्याया विशिष्टेन च सांप्रतम् ॥
सूरभानसुतः श्रीमान् वृषभानुर्व्र जाधिपः ।नारायणांशो गुणवान् सुन्दरश्च सुपण्डितः ॥
कन्या तेऽयोनिसंभूता यज्ञकुण्डसमुद्भवा ।त्रैलोक्यमोहिनी शान्ता कमलांशा कलावती ।स च योग्यस्तद्दुहितुस्तद्योग्या ते च कन्यका ॥
भनन्दन उवाच ।सम्बन्धो हि विधिवशो न मे साध्यो व्रजाधिप ।प्रजापतिर्योगकर्त्ता जन्मदाताहमेव च ॥
वृषभानुप्रिया धात्रा लिखिता चेत् सुता मम ।पुरा भूतैव को वाहं केनान्येन निवार्य्यते ॥
नृपानुज्ञामुपादाय व्रजश्रेष्ठो व्रजं गतः ।गत्वा स कथयामास सूरभानस्य संसदि ॥
सूरभानश्च यत्नेन नन्देन च समादरम् ।सम्बन्धं योजयामास गर्गद्बारा च सत्वरम् ॥
वृषभानुर्मुदा युक्तः प्राप्य ताञ्च कलावतीम् ।रेमे सुनिर्ज्जने रम्ये बुबुधे न दिवानिशम् ॥
तयोः कन्या च कालेन राधिका सा बभूव ह ।दैवात् श्रीदामशापेन श्रीकृष्णस्याज्ञया पुरा ।अयोनिसम्भवा सा च कृष्णप्राणाधिका सती ॥
”इति ब्रह्मवैवर्त्ते श्रीकृष्णजन्मखण्डे १७ अध्यायः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
वृषभानु(न)
पु०
 राधिकायाः पितरि । ब्रह्मवै० ज० १७ अ० ।