वृश्चिक (vRzcika)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 वृश्चिक m.
  (-कः)
	 1. A scorpion. 
	 2. The sign Scorpio of the zodiac.
	 3.
A hairy caterpillar.
	 4. A crab.
	 5. A sort of beetle found in cow-
dung.
	 6. A centipede.
	 7. A thorny shrub,  (Vangueria spinosa.)
8. The month when the sun is in Scorpio.
	 f.
  (-का) A potherb.
(Basella.)
 E.
  व्रश्च् to cut,  Unādi aff.
   किकन्,  and the semi-vowel
changed to the vowel.

Capeller Eng

English

 वृ॑श्चिक m.
  scorpion. 

Yates

English

 वृश्चिक (कः) 1.
m.
  A scorpion,  sign
scorpio
 a centipede
 a crab
 sort
of beetle
 thorny shrub.
f.
  A
potherb.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

वृश्चिक 	-	 vRzcika 	-	 m.
  	-	 crab
वृश्चिक 	-	 vRzcika 	-	 m.
  	-	 Scorpio
वृश्चिक 	-	 vRzcika 	-	 m.
  	-	  Scorpio  [ zodiacal sign ]
वृश्चिक 	-	 vRzcika 	-	 m.
  	-	  kind of caterpillar covered with bristles
वृश्चिक 	-	 vRzcika 	-	 m.
  	-	  zodiacal sign Scorpio
वृश्चिक 	-	 vRzcika 	-	 m.
  	-	  centipede
वृश्चिक 	-	 vRzcika 	-	 m.
  	-	  sort of beetle found in cow-dung
वृश्चिक 	-	 vRzcika 	-	 m.
  	-	  scorpion
वृश्चिक 	-	 vRzcika 	-	 m.
  	-	  month when the sun is in Scorpio

वृश्चिक 	-	  vRzcika 	-	 m.
  	-	 Scorpio  [ zodiacal sign ]
व्याल 	-	  vyAla 	-	 m.
  	-	  first in Scorpio
आलि 	-	  Ali 	-	 m.
  	-	 Scorpio in the zodiac
वृश्चिक 	-	  vRzcika 	-	 m.
  	-	  zodiacal sign Scorpio
वृश्चिकराशि 	-	  vRzcikarAzi 	-	 m.
  	-	  zodiacal sign Scorpio
नक्र 	-	  nakra 	-	 m.
  	-	  sign of the zodiac Scorpio
वृश्चिक 	-	  vRzcika 	-	 m.
  	-	  month when the sun is in Scorpio
वृश्चिकेश 	-	  vRzcikeza 	-	 m.
  	-	  ruler of the Scorpio name of the planet Mercury
व्यालवर्ग 	-	  vyAlavarga 	-	 m.
  	-	  two first in Cancer and in Scorpio and the third in Pisces

Wilson

English

 वृश्चिक
m.
  (-कः)
1 A scorpion. 
2 The sign Scorpio.
3 A hairy caterpillar.
4 A crab.
5 A sort of beetle found in cow-dung.
6 A centipede.
7 A thorny shrub,  (Vangueria spinosa.)
8 The month when the sun is in Scorpio.
f.
  (-का) A potherb,  (Basella.)
E.
  व्रश्च to cut,  Uṇādi aff.
   किकन्,  and the semivowel changed to the
vowel.

Apte

English

वृश्चिकः [vṛścikḥ],  [व्रश्च्-किकन्]

A scorpion. 

The sign Scorpio of the zodiac.

A crab.

A centipede.

A kind of beetle.

A hairy caterpillar.

The month when the sun is in Scorpio. -का,  -की An ornament for the toes.

Comp.
  ईशः ruler of the (zodiacal sign) Scorpio.

the planet Mercury.

Apte 1890

English

 वृश्चिकः [व्रश्च्-किकन्] 1 A scorpion. 
The sign scorpio of the zodiac. 
A crab. 
A centipede. 
A kind of beetle. 
A hairy caterpillar. 
The month when the sun is in Scorpio. 

Monier Williams Cologne

English

 वृ॑श्चिक a m.
  a scorpion,  &c.
   &c.
  

 the zodiacal sign Scorpio,  VarBṛS.
 
 Pur.

 the month when the sun is in Scorpio,  W.
 

 a kind of caterpillar covered with bristles,  L.
 

 a sort of beetle found in cow-dung,  W.
 

 a centipede,  ib.

 N.
  of various plants (Boerhavia Procumbens =
  मदन &c.
  ),  L.
 

 वृश्चिक b &c.
   See p.
  1011,  col. 3.

Monier Williams 1872

English

 वृश्चिक वृश्चिक,  अस्,  m. (fr. rt. व्रश्च्),  a
scorpion
 the zodiacal sign Scorpio
 the month when
the sun is in Scorpio
 a hairy caterpillar
 a crab
 a sort
of beetle found in cow-dung
 a centipede
 a thorny
shrub,  Vangueria Spinosa
 (आ),  f. the pot-herb Ba-
sella,  (see the next.)
—वृश्चिक-प्रिया,  f. ‘dear to
scorpions, ’ the pot-herb Basella Rubra or Lucida.
—वृश्चिकाली (°क-आली),  f. a line of scorpions
 the
shrub Tragia Involucrata.

Macdonell

English

 वृश्चिक vṛ́śc-ika,  m.
  scorpion
 Scorpio (sign 🞄of the zodiac): -rāśi,  m.
  id..

Benfey

English

 वृश्चिक वृश्चिक (vb. व्रश्च्),  m.
 
 1. A scorpion,  Bhāg. P. 3,  30,  27.
 2.
The sign Scorpio.
 3. A caterpillar.
 4. A crab.
 5. A centipede.
 6. A sort
of beetle.
 -- Comp.
 
पत्र-,  m.
  a certain
poisonous animal,  Suśr. 2,  287,  19.

Hindi

वृश्चिक की राशिचक्रीय साइन इन करें

Apte Hindi

Hindi

वृश्चिकः
पुं*
  - व्रश्च् + किकन्
बिच्छू

वृश्चिकः
पुं*
  - -
वृंश्चिक राशि

वृश्चिकः
पुं*
  - -
केंकड़ा

वृश्चिकः
पुं*
  - -
कानखजूरा

वृश्चिकः
पुं*
  - -
"बसूंडवा,  गोबर का कीड़ा"

वृश्चिकः
पुं*
  - -
एक रोएंदार कीड़ा

L R Vaidya

English

 vfScika {% m. %} 1. A scorpion
the sign Scorpio of the zodiac
a crab
a centipede
a kind of beetle
a black bee.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
राशीनामुदयो लग्नं मेषप्रभृतयस्तु ते ।
-wordlist-
 
लग्न (पुंक्ली),  राश्युदय (पुं),  राशि (पुं),  मेष (पुं),  वृष (पुं),  मिथुन (पुं),  कर्कट (पुं),  सिंह (पुं),  कन्या (स्त्री),  तुला (स्त्री),  वृश्चिक (पुं),  धनुस् (क्ली),  मकर (पुं),  कुम्भ (पुं),  मीन (पुं)

--source--
 
वृश्चिको द्रुण आल्यालिरलं तत्पुच्छकण्टकः ॥ १२११ ॥
-wordlist-
 
वृश्चिक (पुंस्त्री),  द्रुण (पुं),  आलिन् (पुं),  आलि (पुं),  अल (क्ली),  वृश्चिकपुच्छकण्टक (पुं)

--source--
 
नागाः स्युर्दृग्विषा लूमविषास्तु वृश्चिकादयः ॥ १३१२ ॥
-wordlist-
 
नाग (पुं),  दृग्विष (पुं),  लूमविष (पुं),  वृश्चिक (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

द्रुत
द्रुत,  आलि,  वृश्चिक
अलं वृश्चिकलाङ्गूलं द्रुत आलिश्च वृश्चिकः ॥ ६४५ ॥
verse 3.1.1.645
page 0073

वैजयन्तीकोषः

Sanskrit

Word: वृश्चिकः
Root: वृश्चिक
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ श्वेशोफघ्नी
Meaning(s):
⇒ White sort of Hogweed
 Tamil Vel̤ cāraḍai
Shloka(s):
3|3|146|2 ► श्वेतायां वृश्चिकोऽल्पायां दीर्घपत्री विटाटिका॥ (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|3|146|2 ⇢ वृश्चिकः (वृश्चिक) (पुं) ⇒ White sort of Hogweed
 Tamil Vel̤ cāraḍai ⇒ श्वेशोफघ्नी
Related word(s):
    

Vedic Reference

English

 Vṛścika in the Rigveda^1 and the Atharvaveda^2 denote
‘scorpion.’ Its poison was feared^3 like that of serpents. It
is described as lying torpid in the earth during winter.^4
1) i. 191,  16.
2) x. 4,  9,  15
 xii. 1,  46
 Śāṅkhāyana
Āraṇyaka,  xii. 27.
3) Rv.,  loc. cit.
 Av. x. 4,  9. 15.
4) Av. xii. 1,  46.
Cf. Zimmer,  Altindisches Leben,  98.

अमरकोशः

Sanskrit

Word:  वृश्चिकः
Root:  वृश्चिक
Gender:  पुं
Number:  all
Meaning(s): 
⇒ Scorpio
⇒ scorpion
⇒ centipede
⇒ zodiacal sign Scorpio
⇒ Scorpio [zodiacal sign]
⇒ sort of beetle found in cow-dung
⇒ month when the sun is in Scorpio
⇒ kind of caterpillar covered with bristles
Shloka(s): 
2|5|14|1 ► वृश्चिकः शूककीटः स्यादलिद्रुणौ तु वृश्चिके। (सिंहादिवर्गः)
Synonym(s): 
➠ 2|5|14|1 ⇢ अलिः (अलि) (पुं) ⇒ bee, crow, enemy, scorpion, black bee, Indian cuckoo, spirituous liquor, possessed of a sting
➠ 2|5|14|1 ⇢ द्रुणः (द्रुण) (पुं)
➠ 2|5|14|1 ⇢ वृश्चिकः (वृश्चिक) (पुं) ⇒ Scorpio, scorpion, centipede, zodiacal sign Scorpio, Scorpio [zodiacal sign], sort of beetle found in cow-dung, month when the sun is in Scorpio, kind of caterpillar covered with bristles
Related word(s): 
परा_अपरासंबन्धः ➡ पशुः
जातिः ➡ उभयचरः
    

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 वृश्चिकः,  पुं,
   (व्रश्चू छेदने + “वृश्चिकृष्योः किकन् ।”उणा० २ । ४० । इति किकन् ।) शूककीटः ।इत्यमरः ॥
 शुयापोका इति भाषा ॥
 तत्पर्य्यायः ।शूककीटकः २ । इति शब्दरत्नावली ॥
 कीट-विशेषः । विछा इति भाषा । तत्पर्य्यायः ।अलिः २ द्रोणः ३ वृश्चनः ४ । इति राज-निर्घण्टः ॥
 द्रुणः ५ । इति शब्दरत्नावली ॥
पृदाकुः ६ अरुणः ७ अली ८ । इति जटा-धरः ॥
 * ॥
 वृश्चिकविषस्य लक्षणमाह ।“दहत्यग्निरिवादौ च भिनत्तीवोर्द्ध्वमाशु च ।वृश्चिकस्य विषं याति पश्चाद्दंशोऽवतिष्ठते ॥
”असाध्यवृश्चिकदष्टस्य लक्षणमाह ।“दष्टोऽसाध्यैस्तु हृद्घ्राणरसनोपहतो नरः ।मांसैः पतद्भिरत्यर्थं वेदनार्त्तो जहात्यसून् ॥
”असाध्यैर्व्वृश्चिकैस्तेषामेवानुवृत्तैः । हृदादिषू-पहतः हृदादिकार्य्यरहितो भवति । अत्यर्थंवेदनार्त्त इत्यन्वयः ॥
 * ॥
 अस्य चिकित्सा ।“जीरकस्य कृतः कल्को घृतसैन्धवसंयुतः ।सुखोष्णो मधुना लेपाद्वृश्चिकस्य विषं हरेत् ॥
गन्धमाघ्राय मृदितसूर्य्यावर्त्तदलस्य तु ।वृश्चिकेन नरो विद्धः क्षणाद्भवति निर्व्विषः ॥
”इति भावप्रकाशः ॥
 * ॥
अथ वृश्चिकविषहरमन्त्रः । ओँ सर स्फुः ह ओँहिलि मिलि चिलि चिलि स्फुः ब्रह्मणे स्फुःसर्व्वेभ्यो देवेभ्यः स्फुः । इति तन्त्रसारः ॥
 * ॥
(यथा,  ऋग्वेदे । १ । १९१ । १६ ।“वृश्चिकस्यारसं विषमरसं वृश्चिक ते विषम् ॥
”“वृश्चिकस्यैतद्विषं अरसमसारं बाधकं न भवति ।”इति तद्भाष्ये सायणः ॥
 विषस्य विशेषविवरणन्तुअत्रैव १ -- १६ मन्त्रेषु द्रष्टव्यम् ॥
 * ॥
) मेषादि-द्वादशराश्यन्तर्गताष्टमराशिः । अस्याधिष्ठात्रीदेवता वृश्चिकः । विशाखाशेषपादानुराधा-ज्येष्ठासमुदायेनैतद्राशिर्भवति । स च शीर्षो-दयः । श्वेतवर्णः । जलराशिः । उत्तरदिक्पतिः ।कफप्रकृतिः । जलचरः । बहुपुत्त्रः । बहुस्त्री-सङ्गः । चित्रतनुः । विप्रवर्णश्च । अस्य विशेष-संज्ञाः । सौम्यः । अङ्गना । युग्मम् । समः ।स्थिरः । पुष्करः । सरीसृपजातिः । ग्राम्यः ।तद्राशिजात एतादृशो भवति । मौनी । मन्द-गतिः । कृपालुः । कुबुद्धिः । नीचसङ्गश्च । इतिबृहज्जातकादयः ॥
 * ॥
 तल्लग्नजातफलम् ।“वृश्चिकोदयसंजातः शौर्य्यवानतिदुष्टधीः ।भवेद्विज्ञानसम्पन्नो विग्रही सुभगः सुधीः ॥
”इति कोष्ठीप्रदीपः ॥
 * ॥
ओषधीभेदः । इति भेदिनी ॥
 हालिकः ।हालः । इति संक्षिप्तसारोणादिवृत्तिः ॥
 मदन-वृक्षः । कर्कटः । गोमयकीटः । इति भरतः ॥
अग्रहायणमासः । इति सारसुन्दरी ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 वृश्चिक पु०
  व्रश्च--किकन् । (विछा) १ कीटभेदे राजनि० । कीट-शब्दे दृश्यम् । २ शुककीटे (शुयापोका) अमरः ।मेषादितः ३ अष्टमे राशौ ज्या० ४ ओषधिभेदे मेदि० ।५ मदनवृक्षे ६ कर्कटे ७ गोमयकीटे च भरतः । ८ नालिकेसंक्षिप्तसारः ।घृश्चिकराशिश्च २१६०० कलात्मकस्य राशिचक्रस्य १२६०कलोपरि १८०० कलात्मकः विशाखाशेषपादानुराधाज्ये-ष्ठानक्षत्रात्मकः स च शीर्षोदयः श्वेतवणः जलराशिःउत्तरदिक्पतिः कफप्रकृतिः जलमयः बहुपुत्रः बहु-स्त्रीसङ्गः चिक्वणवर्णः विप्रवर्णः सौम्यः अङ्गनारूपःसमराशिः स्थिरः पुष्करसंज्ञः सरीसृपजातिः ग्राम्यः”वृहज्जातके दृश्यम् ।

Capeller

German

 वृ॑श्चिक m.
  Skorpion,  Tarantel.

Grassman

German

 vṛ́ścika,  m.,  Skorpion,  Tarantel,  ursprünglich Zerspalter,  Zerstörer [von vraśc].
-a {191, 16}.
-asya {191, 16} 〰 arasám viṣám.

Burnouf

French

 वृश्चिक वृश्चिक m.
  (व्रश्च्) scorpion
		 le signe du
Scorpion
 le mois où le Soleil est dans le Scorpion
		 crabe
escarbot
		 chenille poilue.
		 Vangueria spinosa,  bot. -- F. baselle, 
bot.
वृश्चिकप्रिया f.
  baselle,  bot.
वृश्चिकाली f.
  tragia involucrata,  bot.

Stchoupak

French

 वृश्चिक-
 m.
  scorpion 
 signe du zodiac de ce nom. 

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.