| YouTube Channel

वृन्दारक (vRndAraka)

 
शब्दसागरः
English
वृन्दारक
mfn.
 (-कः-का-कं)
1. Handsome, agreeable, pleasing.
2. Best,
excellent, chief.
3. Much, great.
4. Reputable, respectable,
eminent.
m.
 (-कः)
1. A deity, an immortal.
2. A chief, the head or
leader of a crowd or herd, &c., (at the end of a compound.)
E.
 वृन्द
a heap, and आरकन्
aff.
 , implying pre-eminence.
Capeller Eng
English
वृ॑न्दारक
f.
 °रिका being at the head of, the best or
finest among (loc. or —°).
Yates
English
वृन्दारक (कः-का-कं) 1.
m.
 A deity
a chief.
a. Handsome, best, re-
spectable, agreeable.
Wilson
English
वृन्दारक
mfn.
 (-कः-का-कं)
1 Handsome, agreeable, pleasing.
2 Best, excellent, chief.
3 Much, great.
4 Reputable, respectable, eminent.
m.
 (-कः)
1 A deity, an immortal.
2 A chief, the head or leader of a crowd or herd, &c.
E.
 वृन्द a heap, and आरकन्
aff.
 , implying pre-eminence.
Apte
English
वृन्दारक [vṛndāraka],
a.
 (-का or -रिका
f.
 )
Much, great, many.
Eminent, best, excellent.
Pleasing
attractive, handsome, lovely
युवा वृन्दारकः शूरो विकर्णः पुरुषर्षभ
Mb.
 * 11.19.5
योषिद् वृन्दारिका तस्य
Bk.*
 5.18.
Respectable, venerable
एवं वृन्दारक आढ्यः सन्नधीतवेदः Bṛi.
Up.*
 4.2. 1
वृन्दारकं कुरुमध्येष्वमूढम्
Mb.
 * 5.3.27.
कः A god, deity
श्रितो वृन्दारण्यं नतनिखिलवृन्दारकवृतः
Bv.*
 4.5
वृन्दार- कारिविजये सुरलोकलब्धमन्दारमाल्यमधुवासितवासभूमिः Rāmāyaṇachampū
Bhāg.*
 6.1.3.
The chief of anything (at the end of
comp.
 )
see (2) above.
Apte 1890
English
वृंदारक a. (का or रिका f.) 1 Much, great, many.
2 Eminent, best, excellent.
3 Pleasing, attractive, handsome, lovely.
4 Respectable, venerable.
कः 1 A god, deity
प्रितो वृंदारण्यं नतनिखिलवृंदारकवृतः Bv. 4. 5.
2 The chief of anything (at the end of comp.)
see (2) above.
Monier Williams Cologne
English
वृ॑न्दारक mf(अका or इका)n. being at the head of a host, chief, eminent, best or most beautiful of (loc. or comp. ),
Nir.
MBh.
&c.
वृ॑न्दारक
m.
 a god,
MBh.
Pur.
a chief, the leader of a crowd or herd,
W.
N.
 of a son of Dhṛta-rāṣṭra,
MBh.
Monier Williams 1872
English
वृन्दारक, अस्, अका or इका, अम्, much, great
best, excellent, eminent, chief
respectable, venerable,
reputable
handsome, agreeable, beautiful, pleasing
(अस्), m. a deity, immortal
a chief, the head or
leader of a crowd or herd &c.
Macdonell
English
वृन्दारक vṛndāra-ka,
a.
 (ikā) being at the 🞄head of a host, best or most beautiful of (lc., 🞄—°)
m.
 god.
Benfey
English
वृन्दारक वृन्दार + क,
I.
adj.
1.
Much, great.
2. Excellent, chief, vene-
rable, Bhaṭṭ. 2, 45.
3. Handsome.
II.
m.
1. The head of a crowd or herd.
2. A deity.
Apte Hindi
Hindi
वृन्दारक
वि* - "वृन्द + आरकन्, पक्षे टाप्, इत्वम् च"
"अधिक, बड़ा, बहुत"
वृन्दारक
वि* - -
"प्रमुख, उत्तम, श्रेष्ठ"
वृन्दारक
वि* - -
"सुहावना, आकर्षक, सुन्दर, मनोहर"
वृन्दारक
वि* - -
"आदरणीय, सम्माननीय"
वृन्दारकः
पुं*
 - -
"देव, सुर"
वृन्दारकः
पुं*
 - -
किसी भी चीज़ का मुख्य
L R Vaidya
English
vfMdAraka {% (I) a. (f. रका or रिका) %} 1. Large, great
2. handsome, beautiful, attractive
3. respectable, venerable.
vfMdAraka {% (II) m. %} 1. A god, a deity, नतनिखिलवृंदारकवृतः Bh.V.iv.5
2. (at the end of a compound) the chief of anything.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
स्वर्गस्त्रिविष्टपं द्योदिवौ भुविस्तविषताविषौ नाकः ।
गौस्त्रिदिवमूर्ध्वलोकः सुरालयस्तत्सदस्त्वमराः ॥ ८७ ॥
देवाः सुपर्वसुरनिर्जरदेवतर्भुबर्हिर्मुखानिमिषदैवतनाकिलेखाः ।
वृन्दारकाः सुमनसस्त्रिदशा अमर्त्याः स्वाहास्वधाक्रतुसुधाभुज आदितेयाः ॥ ८८ ॥
गीर्वाणा मरुतोऽस्वप्ना विबुधा दानवारयः ।
-wordlist-
स्वर्ग (पुं), त्रिविष्टप (पुं), द्यो (स्त्री), दिव् (स्त्री), भुवि (स्त्री), तविष (पुं), ताविष (पुं), नाक (पुं), गो (स्त्री), त्रिदिव (क्ली), ऊर्ध्वलोक (पुं), सुरालय (पुं), अमर (पुं), देव (पुं), सुपर्वन् (पुं), सुर (पुं), निर्जर (पुं), देवता (पुं), ऋभु (पुं), बर्हिर्मुख (पुं), अनिमिष (पुं), दैवत (पुं), नाकिन् (पुं), लेख (पुं), वृन्दारक (पुं), सुमनस् (पुं), त्रिदश (पुं), अमर्त्य (पुं), स्वाहाभुज् (पुं), स्वधाभुज् (पुं), क्रतुभुज् (पुं), आदितेय (पुं), गीर्वाण (पुं), मरुत् (पुं), अस्वप्न (पुं), विबुध (पुं), दानवारि (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
आदित्य
आदित्य, त्रिदश, सुर, सुमनस्, स्वर्गौकस्, देवता, गीर्वाण, ऋभु, अमर, मरुत्, वृन्दारक, निर्जर, अस्वप्न, विबुध, त्रिविष्टपसद्, लेख, सुपर्वन्, अमृताशन, अनिमिष, देव, दैवत
आदित्यास्त्रिदशाः सुराः सुमनसः स्वर्गौकसो देवता,
गीर्वाणा ऋभवोऽमराश्च मरुतो वृन्दारका निर्जराः ।
अस्वप्ना विबुधास्त्रिविष्टपसदो लेखाः सुपर्वाण इ-,
त्याख्याता अमृताशना अनिमिषा देवास्तथा दैवतम् ॥ ४ ॥
verse 1.1.1.4
page 0001
Mahabharata
English
Vṛndāraka, a son of Dhṛtarāshṭra. § 182 (Dhṛtarāshṭraputranāmak.): I, 117, 4547.--§ 593 (Abhimanyuvadhap.): VII, 37, 1610 (attacked Abhimanyu)
47, 1872 (Kurūṇāṃ kīrtivardhanaṃ, slain by Abhimanyu, C. has by error Vṛkshārakaṃ).--§ 599 (Jayadrathavadhap.): VII, 127, 5178 (among several sons of Dhṛtarāshṭra who attacked Bhīmasena), (), 5204 (Kurūnāṃ kīrtivardhanaṃ, slain by Bhīmasena).
पुराणम्
English
वृन्दारक १ / VṚNDĀRAKA I. One of the hundred sons of dhṛtarāṣṭra. It is mentioned in mahābhārata. droṇa parva, Chapter 127, Stanza 33, that he was killed by Bhīmasena in the battle of bhārata.
वृन्दारक २ / VṚNDĀRAKA II. A warrior who fought on the side of the kauravas against the pāṇḍavas. abhimanyu killed this warrior. (M.B. droṇa parva, Chapter 47, Stanza 12).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
वृन्दारकः,
पुं,
 (वृन्दमस्यास्तीति । वृन्द + “शृङ्ग-वृन्दाभ्यामारकन् वक्तव्यः ।” ५ । २ । १२२ ।इत्यस्य वार्त्तिकोक्त्या आरकन् ।) देवता ।इत्यमरः ॥
(यथा, भागवते । ६ । १० । ३० ।“अपि वृन्दारका यूयं न जानीथ शरीरि-णाम् ॥
”)यूथपाता । यथा, --“वृन्दारकः सुरे श्रेष्ठे मनोज्ञे यूथपातरि ॥
”इति भरतधृतव्याडिः ॥
वृन्दारकः, त्रि, (वृन्दार + स्वार्थे कन् ।) मनोज्ञः ।(यथा, महाभारते । ११ । १९ । ५ ।“युवा वृन्दारकः शूरोविकर्णः पुरुषर्षभः ॥
”)श्रेष्ठः । इति मेदिनी ॥
तन्मते पवर्गीयादिः ।वृन्दारकौ रूपिमुख्यौ । इत्यमरः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
वृन्दारक
पु०
 वृन्देन कायति कै--क । १ देवे अमरः । स्वार्थेक । २ मुख्ये ३ मनोहरे च
त्रि०
 ४ यूथपतौ
पु०
 व्याडिः ।
Capeller
German
वृ॑न्दारक,
f.
°रिका dererste, beste, schönste
unter (Loc. o. —°).
m.
 ein Gott.