धातुः: वृ
मूलधातुः: वृञ्
धात्वर्थः: आवरणे
गणः: चुरादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: उभयपदी
रूपम्: वारयति-ते
अनुबन्धादिविशेषः: आधृषीयः


धातुः: वृ
मूलधातुः: वृञ्
धात्वर्थः: वरणे
गणः: स्वादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: उभयपदी
रूपम्: वृणोति,वृणुते


धातुः: वृ
मूलधातुः: वृङ्
धात्वर्थः: सम्भक्तौ
गणः: क्र्यादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: आत्मनेपदी
रूपम्: वृणीते


धातुः: वॄ
मूलधातुः: वॄञ्
धात्वर्थः: वरणे
गणः: क्र्यादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: उभयपदी
रूपम्: वृणाति,वृणीते
अनुबन्धादिविशेषः: प्वादिः,ल्वादिः च


धातुः: वॄ
मूलधातुः: वॄ
धात्वर्थः: वरणे,भरण इत्येके
गणः: क्र्यादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: परस्मैपदी
रूपम्: वृणाति
अनुबन्धादिविशेषः: प्वादिः,ल्वादिः च


ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Madhavlya Dhatu Vritti is about Dhatus

वॄ (अर्थः)  वरणे
( वृणाति ) इत्यादि वॄञ्वत् तेनैव वृणातीत्यादिसिद्धावपि पुनरस्योपादाने न प्रयोजनम् नैतद्युक्तम्  वॄञो ञित्त्वात्सिद्धेऽपि पदद्वये यदञितो वचस्तत्कर्त्रभिप्राये क्रियाफले  परस्मैपदसिद्धयइति आद्यं पवर्गतृतीयादि बहवः पठन्तीति पुरुषकारेणोक्तम् तत्राद्यशब्देन ञित् वृणातिरुच्यते, स्वामिशाकटायनावप्येवं पठित्वा भरणमर्थमाहतुः 18

वॄञ्  (अर्थः)  वरणे
( वृणाति वृणीते ववार ववरे वरिता वरीता, वरिष्यति वरीष्यति वरिष्यते वरीष्यते वृणातु वृणीतामवृणात् अवृणीत वृणीयात् वृणीत ) आशिषि ( वूर्यात् ) "उदोष्ठ्यपूर्वस्य'' इत्यगुणवृद्धिविषये उत्वे रपरत्वे च "हलि च'' इति दीर्घः वरिषीष्टा वूर्षीष्ट ) "लिङ्सिचोरात्मनेपदेषु'' इतीडभावपक्षे "उश्च''  इति कित्त्वादुत्वादि इट्पक्षे पूर्ववत् "न लिङि'' इति अदीर्घत्वम् ( अवारीत् अवारिष्टाम् ) पूर्ववत् "वॄतः'' इति दीर्घस्य "सिचि च परस्मैपदेषु'' इति निषेधः ( अवरिष्ट अवरीष्ट अवूर्ष्ट ) "लिङसिचोः'' इतीङ्विकल्पे "वॄत'' इति दीर्घः अनिटि "उश्च'' इति कित्त्वादुत्वादि ( वुवूर्षति विवरिषति विवरीषति ) "इट् सनि वा'' इतीड्विकल्पे "वॄत'' इति दीर्घविकल्पः अनिटि "इको झल्'' इति सनः कित्त्वे उत्वादि (वोवूर्यते वावर्ति ) "ऋतश्च'' इति तपरनिर्देशान्न रुगादीत्युक्तम् ( वारयति अवीवरत् वूर्णः वूर्णवान् वूर्णिः ) 14

वॄ  वरणे 
- (4) वृणाति  वूर्णम्  वूर्णिः  19

वॄञ्  वरणे 
- वृणाति वृणीते  ववार ववरे  वरिता वरीता  वूर्य्यात् वूर्षीष्ट वरिषीष्ट  अवारीत् अवरिष्ट अवरीष्ट अवूर्ष्ट  विवरिषति विवरीषति ववर्षति  वोवूर्य्यते  वूर्णः  वूर्णिः  14

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Various kridanta words of Dhatus.

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“वॄ वरणे”@} <a href="#foot_krm02">2</a> ‘-- वृत्त्यां भृत्याम्’ इति वोपदेवः। </li> <li>प्वादिः, ल्वादिश्च। </li> <li>‘वॄवॄञोरञितो धातोर्वृणाति वरणे भवेत्। </li> <li>वृणाति च वृणीते च वॄञस्तत्रार्थ इष्यते।।’ <a href="#foot_krm03">3</a> इति देवः। </li> <li>अत्र पुरुषकारस्त्वाह-- “वॄ वरणे, वॄञ् वरणे, … … … तत्र चाद्यं <a href="#foot_krm04">4</a> पवर्गतृतीयादिं बहवः पठन्ति। </li> <li>बॄ भरणे इति स्वामि- शाकटायनौ” इति। </li> <li>धातुवृत्तौ तु ‘आद्यशब्देन ञित् वृणातिरुच्यते। </li> <li>स्वामिशाकटायनावप्येवं पठित्वा भरणार्थत्वमाहतुः’ इति। </li> <li>क्षीरतरङ्गिण्यां मुद्रितशाकटायनधातुपाठे चोभयत्र दन्त्योष्ठ्यादिपाठ एवोपलभ्यते। </li> <li>‘बॄञ् वरणे’ इति पठित्वा, ‘भरणे इत्यप्येके’ इति धा। </li> <li>का। </li> <li>व्याख्यायाम् <a href="#foot_krm05">5</a>। </li> <li><a href="#foot_krm06">6</a> वारकः-रिका, वारकः-रिका, विवरीषकः-विवरिषकः-वुवूर्षकः-र्षिका, वोवुरकः-रिका;</li> <li> वरिता-वरीता-त्री, वारयिता-त्री, विवरिषिता-विवरीषिता-वुवूर्षिता-त्री, वोवुरिता-त्री;</li> <li> इत्यादिकानि रूपाणि सर्वाण्यपि जौहोत्यादिकपिपर्तिवत् <a href="#foot_krm07">7</a> ज्ञेयानि। </li> <li><a href="#foot_krm08">8</a> वर्विः।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (१६३८)</li> <li id="foot_krm02">02 => (९-क्र्यादिः-१४९०। सक। सेट्। पर।)</li> <li id="foot_krm03">03 => (श्लो। ३७)</li> <li id="foot_krm04">04 => (वॄ इत्यस्य)</li> <li id="foot_krm05">05 => (३-६)</li> <li id="foot_krm06">06 => [पृष्ठम्१२६२+ २८]</li> <li id="foot_krm07">07 => (१०५५)</li> <li id="foot_krm08">08 => [[१। ‘वॄदॄभ्यां विन्’ (द। उ। १-२३) इति विन्प्रत्यये रूपमेवम्। वृणातीति वर्विः = धात्री। अत्र “वॄ’ इत्यस्य ‘पॄ’ इति नारायणश्वेतनवासिनौ। अन्ये तु ‘वृ’ इत्येव पठन्ति” इति तत्र टिप्पन्यामुक्तम्।]]</li></ul>

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“वॄञ् वरणे”@} <a href="#foot_krm02">2</a> प्वादिः, ल्वादिश्च। </li> <li>‘वॄवॄञोरञितो धातोर्वृणाति वरणे भवेत्। </li> <li>वृणाति च वृणीते वृञस्तत्रार्थ इष्यते।।’ <a href="#foot_krm03">3</a> इति देवः। </li> <li>‘वृञ्-इति नन्दी’ इति क्षीरस्वामी। </li> <li>वारकः-रिका, वारकः-रिका, विवरिषकः-विवरीषकः-वुवूर्षकः-र्षिका, वोवुरकः-रिका;</li> <li> वरिता-त्री, वारयिता-त्री, विवरिषिता-विवरीषिता-वुवूर्षिता-त्री, वोवुरिता-त्री;</li> <li> इत्यादिकानि रूपाणि सर्वाणि जौहोत्यादिकपिपर्तिवत् <a href="#foot_krm04">4</a> ऊह्यानि। </li> <li>शतरि- <a href="#foot_krm05">5</a> वृणन्-ती, शानचि-वृणानः, वारयमाणः, <a href="#foot_krm06">6</a> वरः, <a href="#foot_krm07">7</a> वूर्णिः, <a href="#foot_krm08">8</a> वरुणः, इमानि रूपाण्यधिकान्यत्रेति विशेषः।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (१६३९)</li> <li id="foot_krm02">02 => (९-क्र्यादिः-१४८६। सक। सेट्। उभ।)</li> <li id="foot_krm03">03 => (श्लो। ३७)</li> <li id="foot_krm04">04 => (१०५५)</li> <li id="foot_krm05">05 => [[२। शतरि ‘क्र्यादिभ्यः श्ना’ (३-१-८१) इति श्ना विकरणप्रत्ययः। ‘श्नाभ्य- स्तयोरातः’ (६-४-११२) इत्याकारलोपे ‘प्वादीनां ह्रस्वः’ (७-३-८०) इति ह्रस्वे च रूपमेवम्। एवं शानजन्तेऽपि प्रक्रिया ऊह्या।]]</li> <li id="foot_krm06">06 => [[३। ‘ऋदोरप्’ (३-३-५७) इति भावे अपूप्रत्ययः। घञोऽपवादः।]]</li> <li id="foot_krm07">07 => [[४। ‘ॠल्वादिभ्यः--’ (वा। ८-२-४४) इति निष्ठातकारस्य नकारादेशे णत्वे च रूपमेवम्।]]</li> <li id="foot_krm08">08 => [[५। ‘कॄवृतॄ--’ (द। उ। ५-५२) इति उनन्प्रत्यये रूपम्। ‘वॄ’ इति स्वामिसम्मतः पाठः। द। उ। वृत्त्याम् ‘वृ’ इत्येव दृश्यते।]]</li></ul>

वृ (वृ꣡ञ् आवरणे - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = वारणम् / वरणम्
अनीयर् = वारणीयः / वरणीयः - वारणीया / वरणीया
ण्वुल् = वारकः - वारिका
तुमुँन् = वारयितुम् / वरितुम् / वरीतुम्
तव्य = वारयितव्यः / वरितव्यः / वरीतव्यः - वारयितव्या / वरितव्या / वरीतव्या
तृच् = वारयिता / वरिता / वरीता - वारयित्री / वरित्री / वरीत्री
क्त्वा = वारयित्वा / वृत्वा
ल्यप् = प्रवार्य / प्रवृत्य
क्तवतुँ = वारितवान् / वृतवान् - वारितवती / वृतवती
क्त = वारितः / वृतः - वारिता / वृता
शतृँ = वारयन् / वरन् - वारयन्ती / वरन्ती
शानच् = वारयमाणः / वरमाणः - वारयमाणा / वरमाणा

वृ (वृ꣡ङ् सम्भक्तौ - क्र्यादिः - सेट्)
ल्युट् = वरणम्
अनीयर् = वरणीयः - वरणीया
ण्वुल् = वारकः - वारिका
तुमुँन् = वरितुम् / वरीतुम्
तव्य = वरितव्यः / वरीतव्यः - वरितव्या / वरीतव्या
तृच् = वरिता / वरीता - वरित्री / वरीत्री
क्त्वा = वृत्वा
ल्यप् = प्रवृत्य
क्तवतुँ = वृतवान् - वृतवती
क्त = वृतः - वृता
शानच् = वृणानः - वृणाना

वृ (वृ꣡ञ् वरणे - स्वादिः - सेट्)
ल्युट् = वरणम्
अनीयर् = वरणीयः - वरणीया
ण्वुल् = वारकः - वारिका
तुमुँन् = वरितुम् / वरीतुम्
तव्य = वरितव्यः / वरीतव्यः - वरितव्या / वरीतव्या
तृच् = वरिता / वरीता - वरित्री / वरीत्री
क्त्वा = वृत्वा
ल्यप् = प्रवृत्य
क्तवतुँ = वृतवान् - वृतवती
क्त = वृतः - वृता
शतृँ = वृण्वन् - वृण्वती
शानच् = वृण्वानः - वृण्वाना

वॄ (वॄ꣡ वरणे भरण इत्येके - क्र्यादिः - सेट्)
ल्युट् = वरणम्
अनीयर् = वरणीयः - वरणीया
ण्वुल् = वारकः - वारिका
तुमुँन् = वरितुम् / वरीतुम्
तव्य = वरितव्यः / वरीतव्यः - वरितव्या / वरीतव्या
तृच् = वरिता / वरीता - वरित्री / वरीत्री
क्त्वा = वूर्त्वा
ल्यप् = प्रवूर्य
क्तवतुँ = वूर्णवान् - वूर्णवती
क्त = वूर्णः - वूर्णा
शतृँ = वृणन् - वृणती

वॄ (वॄ꣡ञ् वरणे - क्र्यादिः - सेट्)
ल्युट् = वरणम्
अनीयर् = वरणीयः - वरणीया
ण्वुल् = वारकः - वारिका
तुमुँन् = वरितुम् / वरीतुम्
तव्य = वरितव्यः / वरीतव्यः - वरितव्या / वरीतव्या
तृच् = वरिता / वरीता - वरित्री / वरीत्री
क्त्वा = वूर्त्वा
ल्यप् = प्रवूर्य
क्तवतुँ = वूर्णवान् - वूर्णवती
क्त = वूर्णः - वूर्णा
शतृँ = वृणन् - वृणती
शानच् = वृणानः - वृणाना

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Only about Dhatus

वॄ

मानकरूपान्तरम् - भॄ
भॄ  भरणे
- वृणाति, भृणाति  19,20

वॄञ् वरणे
- वृणाति, वृणीते  वूर्णः  वूर्णिः  विवरः  कॄवॄतॄदारिभ्य उनन् (दश0 उ0 552)-वरुणः  वृञ् इति नन्दी  14

सम्भक्तौ
2.3.14
वृणीते वनति सनति

<table><tr><td>वृणीते { वृ }</td><td>vRNIte { vR }</td><td>verb 5 9</td><td> prefer to</td></tr><tr><td>वृणीते { वृ }</td><td>vRNIte { vR }</td><td>verb 5 9</td><td> choose</td></tr><tr><td>वृणीते { वृ }</td><td>vRNIte { vR }</td><td>verb 5 9</td><td> grant&nbsp;&nbsp;[&nbsp;boon&nbsp;]</td></tr><tr><td>वृणीते { वृ }</td><td>vRNIte { vR }</td><td>verb 5 9</td><td> select</td></tr><tr><td>वृणीते { वृ }</td><td>vRNIte { vR }</td><td>verb 5 9</td><td> choose as or for</td></tr><tr><td>वृणीते { वृ }</td><td>vRNIte { vR }</td><td>verb 5 9</td><td> like</td></tr><tr><td>वृणीते { वृ }</td><td>vRNIte { vR }</td><td>verb 5 9</td><td> solicit anything from</td></tr><tr><td>वृणीते { वृ }</td><td>vRNIte { vR }</td><td>verb 5 9</td><td> choose for one's self</td></tr><tr><td>वृणीते { वृ }</td><td>vRNIte { vR }</td><td>verb 5 9</td><td> like better than</td></tr><tr><td>वृणीते { वृ }</td><td>vRNIte { vR }</td><td>verb 5 9</td><td> ask a person for or on behalf of</td></tr><tr><td>वृणीते { वृ }</td><td>vRNIte { vR }</td><td>verb 5 9</td><td> woo</td></tr><tr><td>वृणीते { वृ }</td><td>vRNIte { vR }</td><td>verb 5 9</td><td> choose in marriage</td></tr><tr><td>वृणीते { वृ }</td><td>vRNIte { vR }</td><td>verb 5 9</td><td> love</td></tr><tr><td>वृणीते { वृ }</td><td>vRNIte { vR }</td><td>verb 5 9</td><td> ask or request that</td></tr><tr><td>वृणीते { वृ }</td><td>vRNIte { vR }</td><td>verb 5 9</td><td> choose or pick out a person&nbsp;&nbsp;[&nbsp;for&nbsp;granting&nbsp;boon&nbsp;]</td></tr></table>

वृणीते (vRNIte)

Spoken Sanskrit

धातुपाठः (Krishnacharya)

Akhyata Chandrika