| YouTube Channel

वीथि (vIthi)

 
शब्दसागरः
English
वीथि
f.
 (-थिः or थी)
1. A road.
2. A row, a line.
3. A terrace in front of
a house.
4. A stall, a shop.
5. A sort of drama, in one act, and by
one or by two performers, the dramatic narration of an amatory
story or intrigue.
E.
 विथ् to ask or beg,
aff.
 इन्, and the vowel made
long
also ङीष् optionally added, with कन्
aff.
 , fem. form, वीथिका ।
Capeller Eng
English
वीथि
f.
 row, line, road, street, way, terrace, gallery, a
kind of drama.
Yates
English
वीथि (थिः) 2.
f.
 A road
a row
a
terrace
a shop
tragi-comedy.
Spoken Sanskrit
English
वीथि { वीथी } - vIthi { vIthI } -
f.
 - market
वीथि - vIthi -
f.
 - road
वीथि - vIthi -
f.
 - row of pictures
वीथि { वीथी } - vIthi { vIthI } -
f.
 - shop
वीथि - vIthi -
f.
 - way
वीथि - vIthi -
f.
 - race-course
वीथि { वीथी } - vIthi { vIthI } -
f.
 - stall
वीथि - vIthi -
f.
 - terrace in front of a house
वीथि - vIthi -
f.
 - pictures-gallery
वीथि { वीथी } - vIthi { vIthI } -
f.
 - row
वीथि - vIthi -
f.
 - street
वीथि - vIthi -
f.
 - particular division of the planetary sphere
वीथि { वीथी } - vIthi { vIthI } -
f.
 - line
वीथि - vIthi -
f.
 - sort of drama
वीथि - vIthi -
f.
 - pictures-gallery
वीथि { वीथी } vIthi { vIthI }
f.
 stall
आसनी AsanI
f.
 stall
आवारि AvAri
f.
 stall
आवरिका AvarikA
f.
 stall
विपणपणि vipaNapaNi
f.
 stall
व्रज vraja
m.
 stall
स्वसार svasAra
n.
 stall
पस्त्य pastya
n.
 stall
बन्धनस्थान bandhanasthAna
n.
 stall
साधृत sAdhRta
n.
 stall
कण्ठं सम्पीडयति kaNThaM sampIDayati verb 10 stall
वाजिन् vAjin
m.
 stallion
बीजाश्व bIjAzva
m.
 stallion
अश्व azva
m.
 stallion
अश्ववृष azvavRSa
m.
 stallion
मर्य marya
m.
 stallion
वाडब vADaba
m.
 stallion
वाडबेय vADabeya
m.
 stallion
वृषन् vRSan
m.
 stallion
हर hara
m.
 stallion
गोशाला gozAlA
f.
 cow-stall
गोशाल gozAla
n.
 cow-stall
सुवाह suvAha
m.
 good stallion
आपणवीथिक ApaNavIthika
m.
n.
 row of stalls
पस्त्यावत् pastyAvat
adj.
 having a stall
गजस्थान gajasthAna
n.
 elephant's stall
व्रजिन् vrajin
adj.
 being in the stall
वृषणश्व vRSaNazva
adj.
 drawn by stallions
वृषप्रयावन् vRSaprayAvan
adj.
 going with stallions
वृषण्वत् vRSaNvat
adj.
 being among stallions
अश्वस्यस्यति { अश्वस्य } azvasyasyati { azvasya } verb wish for the stallion
हर्म्येष्ठा harmyeSThA
adj.
 being in a house or stall
खरशाल kharazAla
m.
 produced in a donkey-stall
राजाश्व rAjAzva
m.
 large or powerful stallion
अश्मव्रज azmavraja
adj.
 whose stall or pen is a rock
व्रजोपरोधम् vrajoparodham
ind.
 enclosing in a fold or stall
हरण haraNa
n.
 fodder given to a stallion on
गोष्ठगत goSThagata
adj.
 gone into the cow-stall or stable
वृषण्वत् vRSaNvat
adj.
 yoked with or drawn by or going with stallions
गोशाल gozAla
m.
 born in a cow-stall, name of a pupil and rival of mahA-vIra
वीथि vIthi
f.
 row of pictures
वीथि vIthi
f.
 pictures-gallery
सचित्र sacitra
adj.
 together with pictures
सचित्र sacitra
adj.
 garnished with pictures
हैमचित्रसमुत्सेध haimacitrasamutsedha
adj.
 enchased with golden pictures
जालिनी jAlinI
f.
 painted room or one ornamented with pictures
चित्रगृह citragRha
n.
 painted room or one ornamented with pictures
Wilson
English
वीथि
f.
 (-थिः or -थी)
1 A road.
2 A row, a line.
3 A terrace in front of a house.
4 A stall, a shop.
5 A sort of drama, in one act, and by one or by two performers, the dramatic
narration of an amatory story or intrigue.
E.
 विथ to ask or beg,
aff.
 इन्, and the vowel made long
also ङीष्
optionally added, and with कन्
aff.
 , fem. form, वीथिका.
Apte
English
वीथिः [vīthiḥ] थी [thī], थी
f.
 [विथ्-इन् वा ङीप्]
A road, way
पीपतिषतां विलङ्घ्य वीथीम्
Ki.*
 7.17
यदि रोहिण्याः शकटं भिनत्ति रविनन्दनो गगनवीथ्याम्
Pt.*
 1.211.
A row, line.
A market, stall, shop in a market
घनवीथिवीथिमवतीर्णवतः
Śi.*
 9.32.
A terrace in front of a house.
A variety of drama
it is thus defined in S. D.: वीध्यामेवो भवेदङ्कः कश्चिदेको$त्र कल्प्यते । आकाशभाषितैरुक्तैश्चित्रां प्रत्युक्तिमाश्रितः । सूचयेद् भूरिशृङ्गारं किंचितन्यान् रसानपि । मुखनिर्वहणे संधी अर्थप्रकृतयो$- खिलाः । 52.
A race-course
a training ground for horses
सिद्धं मुखे नवसु वीथिषु कश्चिदश्वम्
Śi.*
 5.6. (com. वीथयो नवाश्वानां सर्वत्र धारादाढ्यार्थाः परिमिताः प्रचारदेशाः).
A particular division of the planetary sphere.
Apte 1890
English
वीथिः
थी f. [विथ्-इन् वा ङीप्] 1 A road, way
Ki. 7. 17
Pt. 1. 211.
2 A row, line.
3 A market, stall, shop in a market
Śi. 9. 32.
4 A terrace in front of a house.
5 A variety of drama
it is thus defined in S. D.:
वीथ्यामेको भवेदंकः कश्चिदेकोऽत्र कल्प्यते । आकाशभाषितैरुक्तैश्चित्रां प्रत्युक्तिमश्रितः । सूचयेद्भूरिशृंगारं किंचिदन्यान् रसानपि । मुखनिर्वहणे संधी अर्थप्रकृतयोऽखिलाः 520.
Monier Williams Cologne
English
वीथि or वीथी.
f.
 (perhaps
fr.
 √ वी
cf.
 1. वीत) a row, line,
Kāv.
Rājat.
a road, way, street,
MBh.
Kāv.
&c.
a race-course,
Śiś.
 v, 60
a market, stall, shop, ib. ix, 32
a row of pictures, p°-gallery,
Uttarar.
 (v.l. वीथिका)
a partic. division of the planetary sphere (comprising 3 asterisms),
VarBṛS.
a terrace in front of a house,
L.
a sort of drama (having an amatory intrigue for its plot and said to be in one act and performed by one or two players),
Bhar.
Daśar.
&c.
Monier Williams 1872
English
वीथि वीथि, इस्, or वीथी, f. (probably fr. rt.
1. वी or 3. वी), a row, line
a road
a terrace in front
of a house
a stall, shop
a sort of drama (or the
dramatic narration of an amatory intrigue, said to be
in one act and to be performed by one or two play-
ers)
(इस्), f. a particular division of the planetary
sphere (comprising three asterisms).
—वीथ्य्-अङ्ग,
अम्, n. a division or constituent part of the dramatic
entertainment called Vīthi, (it is described as a kind
of dialogue consisting in quibble, equivoque, jest,
abuse, and the like.)
Macdonell
English
वीथि vī-thi,
f.
 [√ 1. vī] row
road, street
🞄race-course
row of shops, market street
🞄row of pictures, picture gallery
kind of one-act 🞄drama: -ka,
m.
 or (metr.)
n.
 , ā,
f.
 row
🞄street
picture gallery
kind of one-act drama.
Benfey
English
वीथि and वीथी वीथी̆, probably
वि-इ + थ + ई,
f.
1. A line, MBh. 13, 5261.
2. A road, Pañc. i. d. 189
Indr. 2, 12.
3. A stall, a shop, Śiś. 9, 32.
4. A
terrace in front of a house.
5. A sort
of drama.
--
Comp.
 अज-वीथी,
f.
 the
name of a part of the orbit of the moon,
Yājñ. 3, 184. घन-वीथि-वीथि,
f.
 the
road of the clouds, as if they were
shops, Śiś. 9, 32. नक्षत्र-वीथी,
f.
the orbit of the stars, MBh. 13, 521.
नभोवीथी, i. e.
नभस्-,
f.
 the orbit of
the sun, Bhāg. P. 5, 22, 6. नाग-वी-
थी,
f.
 1. a line formed by snakes,
MBh. 13, 5261. 2. the name of a part
of the orbit of the moon, Yājñ. 3, 187.
3. a proper name, Hariv. 148. सुर
-वीथी,
f.
 the road of the gods, Indr.
2, 12.
Hindi
Hindi
(स्त्री) सड़क रास्ता,
Apte Hindi
Hindi
वीथिः
स्त्री*
 - विथ + इन्
"सड़क, मार्ग"
वीथिः
स्त्री*
 - -
"पंक्ति, कतार"
वीथिः
स्त्री*
 - -
"हाट, आपणिका, मंडी में दुकान"
वीथिः
स्त्री*
 - -
नाटक का एक भेद
L R Vaidya
English
vITi(TI) {% f. %} 1. A row, a line
2. a road
3. a stall, a shop, a market, घनवीथिनीविमवतोर्णवतः Sis.ix.32
4. a kind of drama, (thus described in the S.D.- वीथ्यामेको भवेदंकः कश्चिदेकोऽत्र कल्प्यते । आकाशभाषितैरुक्तैश्चित्रां प्रत्युक्तिमाश्रितः । सूचयेद् भुरि शृंगारं किंचिद्न्यान् रसानपि । मुखनिर्वहणे संधी अर्थप्रकृतयोखिलाः vi.).
Indian Epigraphical Glossary
English
vīthi, vīthī (SII 1), a street.
(EI 24, 30
CII 4), a shop
a stall or shop in a market.
(EI 21, 23, 29, 30), a territorial unit
the subdivision
of a district.
(IE 8-4), sometimes a subdivision forming part of a
maṇḍala, but sometimes a district forming part of a bhukti or
province.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
वीथि f. °eine Gangart des Pferdes, H XL, 34.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
khyams
१) गेह २) मण्डप ३) वीथि
khyams
१) पतित २) प्रणष्ट ३) माड ४) वीथि
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
वीथिः,
स्त्री,
 (विथ्यतेऽनया । विथ + इगुपधात्किदितीन् । बाहुलकाद्दीर्घः ।) वीथी । यथा, --“पङ्क्तिवर्त्मगृहाङ्गेषु वीथिर्वीथी च वीथिका ।”इति रत्नकोषः ॥
(यथा, राजतरङ्गिण्याम् । ३ । ३६२ ।“तद्विना नगरं कुत्र पवित्राः सुलभा भुवि ।मुभगाः सिन्धुसम्भेदाः क्रीडावसथवीथिषु ॥
”वर्त्मार्थे यथा, राजतरङ्गिण्याम् । ३ । ३०७ ।“चिरं खलु खिलीभूताः कृतज्ञत्वस्य वीथयः ।धीर त्वयैव न त्वासु सञ्चारो यदि दर्श्यते ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
वीथि(थी) स्त्री विथ--इन् वा ङीप् । १ पङक्तौ २ श्नेणौ३ गृहाङ्गे ४ वर्त्मनि ५ दृश्यकाव्यभेदे च मेदि० ।तल्लक्षणादि सा० द० ६ प० उक्तं यथा“वीथ्यामेको भवेदङ्कः कश्चिदेकोऽत्र कल्प्यते । आकाश-भाषितैरुक्तैश्चित्रां प्रत्युक्तिमाश्रितः । सूचयेद् भूरि-शृङ्गारं किञ्चिदन्यान् रसानपि । मुखनिर्वहणे सन्धीअर्थप्रकृतयोऽखिलाः” । कश्चिदित्युत्तमो मध्यमोऽधमोवा । शृङ्गारबहुलत्वाच्चास्याः कैशिकीवृत्तिवहुलत्वम् ।“अस्यास्त्रयोदशाङ्गानि निर्दिशन्ति मनीषिणः । उद्घात्य-कावलगिते प्रपञ्चस्त्रिगतं छलम् । वाक्केल्यधिवले गण्ड-मवस्यन्दितनालिके । असत्प्रलापव्याहारमृदवानि चतानि तु” । तत्रोद्घात्यकावलगिते प्रस्तावनाप्रस्तावेसोदाहरणं लक्षिते “मिथो वाक्यसमुद्भूतः प्रपञ्चो हास्य-कृन्मतः” । यथा विक्रमोर्वश्याम् । वडभीस्थविदूषक-चेट्योरन्योन्यवचनम् “त्रिगतं स्यादनेकार्थयोजनं श्रु-तिसाम्यतः” । यथा तत्रैव राजा “सर्वक्षितिभृतां नाथ!दृष्टा सर्वाङ्गसुन्दरी । रामा रम्ये वनान्तेऽस्मिन् मयाविरहिता त्वया” । नेपथ्ये तत्रैव प्रतिशब्दः । राजाकथं दृष्टेत्याह । अत्र प्रश्नवाक्यमेवोत्तरत्वेन योजितम्“नटादित्रितयविषयमेवेदमिति” कश्चित् “प्रियाभैरप्रियै-र्वाक्यैर्विलोभ्य छलनाच्छलम्” यथा वेण्यां “भीमार्जुनौ”“कर्त्ता द्यूतच्छलानां जतुमयशरणोद्दीपनः सोऽभिमानीराजा दुःशासनादेगु रुरनुजशतस्याङ्गराजस्य मित्रम् ।कृष्णाकेशोत्तरीयव्यपनयनपटुः पाण्डवा यस्य दासाःक्वास्ते दुर्य्योधनोऽसौ कथयतु न रुषा द्रष्टुमभ्यागतौस्वः” “अन्ये त्वाहुश्छलं किञ्चित् कार्य्यमुद्दिस्य कम्य-चित् । उदीर्य्यते यद्वचनं वञ्चना हास्यरोषकृत्” । “वाक्के-लिर्हास्यसम्बन्धो द्वित्रिप्रत्युक्तिती भवेत्” । द्वित्रीत्युप-लक्षणं यथा “मिक्षो! मांसनिषेवणं प्रकुरुषे किं तेनमद्यं विना मद्यञ्चापि तव प्रियं प्रियमहो वाराङ्ग-नाभिः सह । वेश्याप्यर्थरुचिः कुतस्तव धनं द्यूतेनचौर्य्येण वा चौर्य्यद्यूतपरिग्रहोऽपि भवतो नष्टस्तकान्या गतिः” । “केचित् प्रक्रान्तवाक्यस्य साकाङ्क्षस्यैव निर्वृत्तिर्वाक्केलिरित्याहुः” । अन्ये च “अनेकस्वप्रश्नस्यैकमुतरम्” । “अन्यान्यवाक्याधिक्योक्तिः स्पर्द्धया-धिवलं मतम्” । यथा मम प्रभावत्यां वज्रनाभः“अस्य यक्षः क्षणेनैव निर्मथ्य गदयानया । लीलयोन्मू-लयिष्यामि भुवतद्वयभद्य वः” । प्रद्युम्नः । अरेरे असु-रापसद! अलममुना बहुपलापेन मम खलु “अद्यप्रचण्डभुजदण्डसमर्पितोरुकोदण्डनिर्गलितकाण्डसमूह-पातैः । आस्तां समस्तदितिजक्षतजोक्षितेयं क्षोणिःक्षणेन पिशिताशनलोभनीया” । “गण्डं प्रस्तुतसम्बन्धिभिन्नार्थं सत्वरं वचः” । यथा वेण्यां “राजा” अध्या-सितुं तव चिराज्जघनस्थलस्य पर्य्याप्तमेव करभोरु!ममोरुयुग्मम्” । अनन्तरं प्रविश्य कञ्चुकी । “देव भग्नंभग्नमित्यादि” । अत्र रथकेतनभङ्गार्थं वचनमूरुभङ्गार्थेसम्बन्धे सम्बद्धम् । “व्याख्यानं खरसोक्तस्यान्यथावस्य-न्दितं भवेत्” । यथा छलितरामे सीता । जाद काल्लंक्खु अओञ्झाए गन्तव्वं तहिं सो राआ विणएणपणयिदव्यो । लवः । अथ किमावाभ्यां राजोपजीविभ्यांभवितव्यं । सीता । जाद सो तुह्माणं पिदा । लवः ।किमावयोः षुपतिः पिता । सीता । साशङ्कं मा अ-ण्णधा संकधं ण क्खु तुह्माणं सअलाए ज्जेव पुहवीए त्ति” । “प्रहेलिकैव हास्येन युक्ता भवति नालिका” ।संवरणकार्य्युत्तरं प्रहेलिका । यथा रत्नावल्यां “सुस-ङ्गता “सहि जस्म कदे तुमं । णंचित्तफलअस्म” ।अत्र त्वं रज्ञः कृते आगतेत्यर्थः संवृतः । “असत्प्रलापोयद्वाक्यमसाबद्धं तथोत्तरम् । अगृह्वतोऽपि मूर्खस्य पुरोयच्च हितं वचः” । तत्राद्यं यथा मम प्रभावत्याम्प्रद्युम्नः सहकारवल्लीमवलीक्य सानन्दम्” अहोसा कथमिहैव । “अलिकुलमञ्जुलकेशी परिमलबहुलारसावहा तन्वी । किशलयपेशलपाणिः कोकिलकलभाविणी प्रियतमा मे” । एवमसम्बद्धोत्तरेऽपि । तृतीयंयथा वेण्यां दुर्य्योधनं प्रति गान्धारीवाक्यम् । “व्या-हारो यत्परस्यार्थे हास्यलोभकरं वधः” । यथा माल-विकाग्निमित्रे । लास्यप्रयोगावसाने मालविका निर्गन्तु-मिच्छति । “विदूषकः । मा दाव उपदेशसुद्धा गमि-स्ससि इत्युपक्रमे गणदासः । विदूषकं प्रति आर्य्य !उच्यतां यस्त्वया क्रमभेदो लक्षितः । विदूषकः । प-ढमं बम्हणपूआ भोदि सा इताए लंघिदा । मालविका“स्ययते” (तत्र इति पाठान्तरम्) इत्यादिना नायकस्थविशुद्धनायिकादर्शनप्रयुक्तेन हासलोभकादिणा वचसाव्याहारः । “दोषा गुणा गुणा दोषा यत्र स्युर्मृदवंहि तत्” । क्रमेण यथा “प्रियजीवितता क्रौर्य्यंनिःस्नेहत्वं कृतघ्नता । भूयस्तद्दर्शनादेव ममैते गुणतांगता । तस्यास्तद्रूपसौन्दर्य्यं भूषितं यौवनश्रिया ।सुखैकतायनं जातं दुःखायैव ममाधुना” । इति चा-ङ्गानि नाटकादिषु सम्भवन्त्यपि वीथ्यामवश्यंविधेयानि ।विस्पष्टतया नाटकादिषु विनिविष्टान्यपीहोदाहृतानिनानारसानाञ्चात्र मालारूपतया स्थितत्वाद्वीथीयम्”सा० द० ६ प० ।
Capeller
German
वीथि u. वीथी
f.
 Reihe, Straße, Gallerie.
Burnouf
French
वीथि वीथि et वीथी
f.
 (वी
sfx. थि)
ligne, rangée
route.
Terrasse devant une maison
boutique,
échoppe, étal.
Sorte de drame tragi-comique.
वीथिका
f.
 mms.
Stchoupak
French
वीथि-
-ई-
f.
 ligne, rangée
route, rue, alignement de boutiques,
bazar
galerie de peintures
piste d'hippodrome
guirlande
(dram. ) certain
mode de développement de l'action, enchaînement des épisodes, etc.
-क-
m.
 ou nt. -का-
f.
 rangée, rue, galerie de peintures
terrasse située
entre la maison et la rue
-ई-कृ- aligner.