वीतिहोत्र (vItihotra)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 वीतिहोत्र m.
  (-त्रः)
	 1. AGNI.
	 2. The sun. 
 E.
  वीति a horse,  होत्र clarified
butter,  the usual offering or oblation with fire
 also वीतिहात्रक ।

Capeller Eng

English

 वीति॑होत्र a.
  inviting to feasts or meals
 m.
  fire or
the god of fire.

Yates

English

 वीति-होत्र (त्रः) 1.
m.
  Fire
 sun. 

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   वीतिहोत्र  vItihotra  adj.
   inviting to enjoyment or to a feast  
   वीतिहोत्र  vItihotra  adj.
   invited to a feast   
   वीतिहोत्र  vItihotra  m.
   fire or the god of fire  
   वीतिहोत्र  vItihotra  m.
   sun     
            

Wilson

English

 वीतिहोत्र
m.
  (-त्रः)
1 AGNI or fire.
2 The sun. 
E.
  वीति a horse. होत्र clarified butter,  the usual offering or oblation
with fire
 also वीतिहोत्रक.

Monier Williams Cologne

English

 वीति॑—होत्र (वीति॑-),  mfn.
   inviting to enjoyment or to a feast,  ib.

 invited to a feast (as gods),  VS.
 

 वीति॑—होत्र m.
  fire or the god of fire,  Rājat.
 
 BhP.
   (pl.  the worshippers of fire in any form,  Cat.
 )

 the sun,  L.
 

 N.
  of a king,  MBh.
  

 of a son of Priya-vrata,  BhP.
  

 of a son of Indra-sena,  ib.

 of a son of Su-kumāra,  ib.

 of a son of Tāla-jaṅgha,  ib.
 VP.
   (pl.  his descendants)

 of a priest,  Cat.
 

Macdonell

English

 वीतिहोत्र vītí-hotra,  a.
  (RV.) inviting (gods) 🞄to the feast or to enjoyment
 m.
  (C.) fire,  🞄god of fire
 N..

Apte Hindi

Hindi

वीतिहोत्रः
पुं*
  वीतिः-होत्रः -
अग्नि

वीतिहोत्रः
पुं*
  वीतिः-होत्रः -
सूर्य

L R Vaidya

English

 vIti-hotra {% m. %} 1. the sun
 2. fire.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
वह्निर्बृहद्भानुहिरण्यरेतसौ धनंजयो हव्यहविर्हुताशनः ।
कृपीटयोनिर्दमुना विरोचनाशुशुक्षणी छागरथस्तनूनपात् ॥ १०९७ ॥
कृशानुवैश्वानरवीतिहोत्रा वृषाकपिः पावकचित्रभानू ।
अप्पित्तधूमध्वजकृष्णवर्त्मार्चिष्मच्छमीगर्भतमोघ्नशुक्राः ॥ १०९८ ॥
शोचिष्केशः शुचिहुतवहोषर्बुधाः सप्तमन्त्र-
ज्वालाजिह्वो ज्वलनशिखिनौ जागृविर्जातवेदाः ।
बर्हिःशुष्मानिलसखवसू रोहिताश्वाश्रयाशौ
बर्हिर्ज्योतिर्दहनबहुलौ हव्यवाहोऽनलोऽग्निः ॥ १०९९ ॥
विभावसुः सप्तोदर्चिः स्वाहाग्नेयी प्रियास्य च ।
-wordlist-
 
वह्नि (पुं),  बृहद्भानु (पुं),  हिरण्यरेतस् (पुं),  धनञ्जय (पुं),  हव्याशन (पुं),  हविराशन (पुं),  हुताशन (पुं),  कृपीटयोनि (पुं),  दमुनस् (पुं),  विरोचन (पुं),  आशुशुक्षणि (पुं),  छागरथ (पुं),  तनूनपाद् (पुं),  कृशानु (पुं),  वैश्वानर (पुं),  वीतिहोत्र (पुं),  वृषाकपि (पुं),  पावक (पुं),  चित्रभानु (पुं),  अप्पित्त (क्ली),  धूमध्वज (पुं),  कृष्णवर्त्मन् (पुं),  अर्चिष्मत् (पुं),  शमीगर्भ (पुं),  तमोघ्न (पुं),  शुक्र (पुं),  शोचिष्केश (पुं),  शुचि (पुं),  हुतवह (पुं),  उषर्बुध (पुं),  सप्तजिह्व (पुं),  मन्त्रजिह्व (पुं),  ज्वालाजिह्व (पुं),  ज्वलन (पुं),  शिखिन् (पुं),  जागृवि (पुं),  जातवेदस् (पुं),  बर्हिःशुष्मन् (पुं),  अनिलसख (पुं),  वसु (पुं),  रोहिताश्व (पुं),  आश्रयाश (पुं),  बर्हिर्ज्योति (पुं),  दहन (पुं),  बहुल (पुं),  हव्यवाह (पुं),  अनल (पुं),  अग्नि (पुं),  विभावसु (पुं),  सप्तार्चिस् (पुं),  उदर्चिस् (पुं),  स्वाहा (स्त्री),  आग्नेयी (स्त्री)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

सप्तार्चिस्
सप्तार्चिस्,  बहुल,  शिखिन्,  हुतवह,  वैश्वानर,  अग्नि,  वसु,  वह्नि,  वायुसख,  सितेतरगति,  स्वाहाप्रिय,  पावक,  अर्चिष्मत्,  ज्वलन,  कृशानु,  अनल,  धूमध्वज,  हव्यवाह्,  बर्हिर्ज्योतिस्,  उषर्बुध,  दहन,  चित्रभानु,  शुचि,  कृपीटयोनि,  दमुनस्,  कृष्णवर्त्मन्,  आशुशुक्षणि,  विभावसु,  अपांपित्त,  जातवेदस्,  तनूनपाद्,  वीतिहोत्र,  बृहद्भानु,  आश्रयाश,  धनञ्जय,  हिरण्यरेतस्,  तमोघ्न,  रोहिताश्व,  हुताशन
सप्तार्चिर्बहुलः शिखी हुतवहो वैश्वानरोऽग्निर्वसु-
र्वह्निर्वायुसखः सितेतरगतिः स्वाहाप्रियः पावकः ।
अर्चिष्मान् ज्वलनः कृशानुरनलो धूमध्वजो हव्यवाट्, 
बर्हिर्ज्योतिरुषर्बुधश्च दहनः स्याच्चित्रभानुः शुचिः ॥ ६२ ॥
कृपीटयोनिर्दमुनाः कृष्णवर्त्माशुशुक्षणिः ।
विभावसुरपांपित्तं जातवेदास्तनूनपात् ॥ ६३ ॥
वीतिहोत्रो बृहद्भानुराश्रयाशो धनञ्जयः ।
हिरण्यरेतास्तमोघ्नो रोहिताश्वो हुताशनः ॥ ६४ ॥
verse 1.1.1.62
page 0009

Mahabharata

English

Vītihotra,  an ancient king (“the king of the Vītihotra's”). § 6 (Anukram.): I,  1,  226 (in Sañjaya's enumeration).

Vītihotra,  pl. (ºāḥ),  a people. § 595 (Shoḍaśarāj.,  v. Rāma Jāmadagnya)
 VII,  70,  2436 (slain by Rāma Jāmadagnya,  C. has by error Vītaº).

पुराणम्

English

वीतिहोत्र १ / VĪTIHOTRA I. A King in ancient india. vītihotra was one of the ten sons born to priyavrata by his wife barhiṣmatī,  the daughter of viśvakarmā. agnīdhra,  idhmajihva,  yajñabāhu,  mahāvīra,  hiraṇyaretas,  ghṛtapṛṣṭha,  savana,  medhātithi and kavi were the brothers of vītihotra. (bhāgavata,  skandha 5).

वीतिहोत्र २ / VĪTIHOTRA II. The husband of śabarī in her previous life. (See under śabarī).

वीतिहोत्र ३ / VĪTIHOTRA III. The eldest of the hundred sons of Tālajangha. When tālajaṅgha was defeated by paraśurāma,  he and his men went to the Himālayas under the leadership of vītihotra and hid themselves there. They returned when paraśurāma had gone to Mahendragiri for penance. (brahmāṇḍa purāṇa,  Chapter 89).

वीतिहोत्र ४ / VĪTIHOTRA IV. A Kingdom of ancient india. It is mentioned in mahābhārata,  droṇa parva,  Chapter 70,   Stanza 12,  that all the Kṣatriyas of this country were exterminated by paraśurāma.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 वीतिहोत्रः,  पुं,
   (वी गतिकान्त्यसनखादनेषु +कर्म्मणि क्तिन् । वीतिः पुरोडाशादिः हूयतेअस्मिन्निति । “हुयामाश्रुभसिभ्यस्त्रन् ।” उणा०४ । १६७ । इति त्रन् । अथवा वीतये पानायहोत्रं हव्यं यस्य ।) अग्निः । इत्यमरः ॥
 सूर्य्यः ।इति मेदिनी । ते,  २९७ ॥
 (यथा,  राजतरङ्गि-ण्याम् । ७ । ३७७ ।“अस्मिंस्तु वीतिमारूढे वीतिहोत्रसमे नृपे ॥
”प्रियव्रतपुत्त्रान्यतमः । यथा,  भागवते । ५ । १ । २५ ।“अग्निध्रेध्मजिह्वयज्ञबाहुमहावीरहिरण्यरेतोघृतपृष्ठसवनमेधातिथिवीतिहोत्रकवय इतिसर्व्व एवाग्निनामानः ॥
” राजविशेषः । यथा, महाभारते । ७ । ६८ । १० ।“रक्षोवाहान् वीतिहोत्रान् त्रिगर्त्तान् मार्त्ति-कावतान् ॥
”हैहयवंशीयराजविशेषः । यथा,  हरिवंशे ।३३ । ५० ।“तेषां कुले महाराज हैहयानां महात्मनाम् ।वीतिहोत्रः सुजाताश्च भोजास्त्ववन्तयःस्मृताः ॥
”त्रि,  प्राप्तयज्ञः । यथा,  ऋग्वेदे । १ । ८४ । १८ ।“कस्मै देवा आवहानाशु होम-को मंसते वीतिहोत्रः सुदेवः ॥
”“वीतिहोत्रः प्राप्तयज्ञः । *** । वीतिहोत्रःवीगत्यादिषु अस्मात् कर्म्मणि मन्त्रे वृषेत्यादिनाक्तिन् स चोदात्तः । होत्रं होमः हुयामाश्रु-भसिभ्यस्त्रन् इति त्रन्प्रत्ययः । वोतिः प्राप्तोहोमो येन बहुव्रीहौ पूर्व्वपदप्रकृतिस्वरत्वम् ॥
”इति तद्भाष्ये सायणः ॥
 कान्तयज्ञः । यथा, ऋग्वेदे । २ । ३८ । १ ।“नूनं देवेभ्यो विहिधाति रत्न-मथाभजद्वीतिहोत्रं स्वस्तौ ॥
”“वीतिहोत्रं कान्तयज्ञं यजमानं स्वस्तौ अवि-नाशे क्षेमे आ अभजद्भागिनं करोतु ।” इतितद्भाष्ये सायणः ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 वीतिहोत्र पु०
  वीतवे पुरोडाशादिभक्षणाय हूयन्ते देवाअत्र हु--आधारे त्रल् । १ वह्नौ अमरः २ सूर्य्ये मेदि० ।

Capeller

German

 वीति॑होत्र zum Mahle ladend
 m.
  Feuer.

Grassman

German

 vītí-hotra,  a.,  zum Mahle einladend.
-as (agnís) {258, 2}. — {84, 18} (sudevás).
-am (agním) {380, 3}. — {229, 1}.
-ā [du.] {651, 9}.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.