| YouTube Channel

विहृत (vihRta)

 
शब्दसागरः
English
विहृत
mfn.
(-तः-ता-तं)
1. Sported, played.
2. Expanded.
n.
(-तं) One of
the ten feminine acts or properties indicating love, hesitation,
reluctance, (in a female, ) to avow her feelings to her lover.
E.
वि
before हृ to take,
aff.
क्त
Capeller Eng
English
विहृत
n.
walk, excursion.
Yates
English
वि-हृत (तः-ता-तं)
n.
Coquetry, fe-
minine dalliance.
Spoken Sanskrit
English
विहृत vihRta
adj.
varied
विहृत vihRta
adj.
distributed
विहृत vihRta
adj.
transposed
विहृत vihRta
adj.
disposed
विहृत vihRta
adj.
set or put asunder
विहृत vihRta
n.
hesitation
विहृत vihRta
n.
bashful silence
विहृत vihRta
n.
reluctance
विहृत vihRta
n.
walk
विहृत vihRta
adj.
transposed
व्यूढ vyUDha
adj.
transposed
व्यूढच्छन्दस् vyUDhacchandas
adj.
having the metres transposed
स्वप्नविपर्यय svapnaviparyaya
m.
transposed order of sleeping-time
विहृत vihRta
adj.
varied
विरूप virUpa
adj.
varied
चित्रकथ citrakatha
adj.
full of varied converse
शतभङ्गी भवति { शतभङ्गीभू } zatabhaGgI bhavati { zatabhaGgIbhU } verb be varied in a hundred ways
गुणीभूत guNIbhUta
adj.
varied according to qualities
Wilson
English
विहृत
mfn.
(-तः-ता-तं)
1 Sported, played.
2 Expanded.
n.
(-तं) One of the feminine acts or properties indicating
love, hesitation, reluctance (in a female) to avow her feelings to her lover.
E.
वि before हृ to take,
aff.
क्त.
Apte
English
विहृत [vihṛta], p. p.
Sported, played.
Expanded.
Transposed, varied.
Distributed, diposed.
तम् One of the ten modes of indicating love used by women
see S. D.* 125, 146
(written विकृत also in this sense).
Sport, play
Dk.*
2.6.
A walk.
Hesitation.
Apte 1890
English
विहृत p. p. 1 Sported, played.
2 Expanded.
तं 1 One of the ten modes of indicating love used by women
see S. D. 125, 146
(written विकृत also in this sense).
2 Sport, play.
Monier Williams Cologne
English
वि-हृत
mfn.
set or put asunder, distributed, disposed
&c.
transposed, varied (as words or Pādas),
ŚrS.
वि-हृत
n.
a walk,
R.
hesitation, reluctance, bashful silence (one of the 10 Hāvas or feminine modes of indicating love),
Daśar.
Sāh.
Monier Williams 1872
English
वि-हृत, अस्, आ, अम्, expanded
sported, played
taken out, transposed, varied, (in Vedic ritual applied
to the transposing of the Pādas in singing the Ṣo-
ḍaśī hymns, see वि-हार)
(अम्), n. one of the ten
blandishments or feminine modes of indicating love,
hesitation or reluctance to avow feelings to a lover,
(some of the others are लीला, ललित, कुट्टमित,
मोट्टायित, वि-च्छित्ति, किल-किञ्चित, &c., q. q. v. v.)
Macdonell
English
विहृत vi-hṛta, pp. hṛ
n.
walk
-hṛti, 🞄f. expansion, increase
diversion, pleasure.
L R Vaidya
English
vihfta {% (I) a. (f. ता) %} 1. Expanded
2. sported, played.
vihfta {% (II) n. %} One of the ten feminine modes of indicating love.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
स्वगुणेनोपमानेन मनोज्ञादिपदेन ५०५
विशेषिताङ्गकर्मा स्त्री यथा तरललोचना
अलसेक्षणा मृगाक्षी मत्तेभगमनापि ५०६
वामाक्षी सुस्मितास्याः स्वं मानलीलास्मरादयः
लीला विलासो विच्छित्तिर्विव्वोकः किलकिञ्चितम् ५०७
मोट्टायितं कुट्टमितं ललितं विहृतं तथा
विभ्रमश्चेत्यलंकाराः स्त्रीणां स्वाभाविका दश ५०८
-wordlist-
तरललोचना (स्त्री), अलसेक्षणा (स्त्री), मृगाक्षी (स्त्री), मत्तेभगमना (स्त्री), वामाक्षी (स्त्री), सुस्मिता (स्त्री), मानिनी (स्त्री), लीलावती (स्त्री), स्मरवती (स्त्री), स्वाभाविकालङ्कार (पुं), लीला (स्त्री), विलास (पुं), विच्छित्ति (स्त्री), विब्बोक (पुं), किलकिञ्चित (क्ली), मोट्टायित (क्ली), कुट्टमित (क्ली), ललित (क्ली), विहृत (क्ली), विभ्रम (पुं)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
विहृतं,
क्ली,
(वि + हृ + क्तः ।) स्त्रीणां स्वाभाविक-दशविधालङ्कारान्तर्गतालङ्कारविशेषः यथा, “लीला विलासो विच्छित्तिर्व्विव्वोकः किल-किञ्चितम्मोट्टायितं कुट्टमितं ललितं विहृतं तथा ।विभ्रमश्चेत्यलङ्काराः स्त्रीणां स्वाभाविका दश
”इति हेमचन्द्रः
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
विहृत
न०
वि + हृ--भावे क्त विहारे स्त्रीणां चेष्टाभेदेहेमचन्द्रे “लीलाविलासो विच्छित्तिर्विव्धोकः किलकिञ्चितम् मोट्टायितं कुट्टमितं ललितं विहृतं तथा विभ्रम-श्चेत्यलङ्काराः स्त्रीणां स्वाभाविका दश” विहृतमित्येवपाठः” सा० द० स्त्रीणां सात्त्विकस्वाभाविकालङ्कार-मध्ये पिकृतमित्येव पठित्वा “वक्तव्यकालेऽप्य-वचो व्राडया विकृतं मतमिति” लक्षितम् विकृतशब्दे४८९१ पृ० दशितेन उज्ज्वलमणिवाक्येन लक्षितविकृ-तस्य तुल्यार्थत्वात् अतस्तत्र विकृतमित्येव पाठो युक्तः
Capeller
German
विहृत s. हर्.
Burnouf
French
विहृत विहृत
n.
(हृ) une des coquetteries
féminines.