| YouTube Channel

विहारः (vihAraH)

 
Apte
English
विहारः [vihārḥ], 1 Removing, taking away.
Roaming or walking for pleasure, airing, a stroll, taking a walk.
Sport, play, pastime, recreation, diversion, pleasure
विहारशैलानुगतेव नार्गौः
R.*
 16.26, 67
5.41
9.68
13.38
19.37.
Tread, stepping, movement (of hands, feet &:c.)
विकर्षणैः पाणिविहारहारिभिः
Ki.*
 4.15
दरमन्थरचरणविहारम्
Gīt.*
 11.
A park, garden
especially a pleasure-garden
आरामैश्च विहारैश्च शोभमानं समन्ततः
Rām.*
 7.7.13.
The shoulder.
A Jaina or Buddhist temple, convent, monastery.
A temple in general.
Great expansion of the organs of speech.
Opening, expansion.
The palace or banner of Indra.
A palace in general.
A kind of bird.
(Mīmāṁsā) The triad of fires, viz. गार्हपत्य, आहवनीय and दक्षिण
विहारे लौकिकानामर्थं साधयेत् etc. MS.* 12.2.1
(विहार इति गार्हपत्यादि रग्नित्रेता उच्यते विहरणात् ŚB. on MS.* 12.2.1.).
N.
 of the country मगध (modern Bihar).
The sacrificer's house (यजमानगृह)
Bhāg.*
 4.5.14.
Comp.
 -गृहम् a pleasure-house. -दासी a nun. -भूमिः a grazing ground, pasturage. -यात्रा a pleasure-walk.
Apte 1890
English
विहारः 1 Removing, taking away.
2 Roaming or walking for pleasure, airing, a stroll, taking a walk.
3 Sport, play, pastime, recreation, diversion, pleasure
विहारशैलानुगतेव नागैः R. 16. 26, 67
5. 41
9. 68, 13. 38, 19. 37.
4 Tread, stepping, movement (of hands, feet &c.)
विकर्षणैः पाणिविहारहारिमिः Ki. 4. 15
दरमंथरचरणविहारं Gīt. 11.
5 A park, garden
especially a pleasure-garden.
6 The shoulder.
7 A jaina or Buddhist temple, convent, monastery.
8 A temple in general.
9 Great expansion of the organs of speech.
10 Opening, expansion.
11 The palace or banner of Indra.
12 A palace in general.
13 A kind of bird.
Comp.
गृहं a pleasure-house.
दासी a nun.
Apte Hindi
Hindi
विहारः
पुं*
 - वि + हृ + घञ्
"हटाना, दूर करना"
विहारः
पुं*
 - -
"सैर सपाटा, हवाखोरी, भ्रमण, सैर करना"
विहारः
पुं*
 - -
"क्रीडा, खेल, मनोविनोद, मनोरञ्जन, आमोद-प्रमोद, विलास"
विहारः
पुं*
 - -
"पग रखना, कदम बढ़ाना"
विहारः
पुं*
 - -
"वाटिका, उद्यान, विशेषतः प्रमोदवन"
विहारः
पुं*
 - -
कन्धा
विहारः
पुं*
 - -
"जैनमन्दिर या बौद्धमन्दिर, मठ, आश्रम या संघाराम"
विहारः
पुं*
 - -
मन्दिर
विहारः
पुं*
 - -
वागिन्द्रिय का बृहद् विस्तार
विहारः
पुं*
 - वि+ह्र+घञ्
अग्नित्रय
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 भ्रमणम्, परिभ्रमणम्, सञ्चरणम्, विहारः, विहरणम्, परिभ्रमः
noun
मनोरञ्जनार्थे क्रीडार्थे वा पार्वतेषु प्रदेशेषु पद्भ्यां कृता द्राघीयसी यात्रा।
"अस्मिन् क्षेत्रे वासात् भवतां मनांसि अविदूरेषु प्रदेशेषु भ्रमणात् अनुनन्देयुः।"
Synonyms:
 भ्रमणम्, पादविक्षेपः, पदक्रमः, विहारः
noun
अटनस्य क्रिया।
"भ्रमणं स्वास्थ्याय भवति।"
Synonyms:
 विहारः, विद्याविहारः
noun
सा संस्था या कलासाहित्यविज्ञानादीनां विकासाय प्रसाराय च प्रयतते तदेव तस्याः उद्दिष्टम् अस्ति।
"हिंदी-विहारः हिंदीभाषायाः विकासस्य च पसारस्य च कृते प्रयतते।"
Synonyms:
 विहारः, विहरणम्, परिभ्रमणम्, पर्यटनम्
noun
इतस्ततः अटनस्य क्रिया।
"रामः विहारं कुर्वन् आसीत्।"
Synonyms:
 पर्यटनम्, परिभ्रमणम्, भ्रमणम्, विहारः, विहरणम्
noun
मनोविनोदनार्थम् अथवा अन्यस्मात् कारणात् पर्यटनीयेषु स्थलादिषु अटनम्।
"पर्यटकानाम् अयं दलः संपूर्णस्य भारतदेशस्य पर्यटनं कृत्वा प्रत्यागच्छन् अस्ति।"
Tamil
Tamil
விஹார: : அப்புறப்படுத்துதல், வெளியேற்றுதல், விளையாட்டு, கேளிக்கை, சிதறுதல், தோட்டம், பூங்கா, கோவில், ஆச்ரமம், பௌத்த மடம்.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
विहारः,
पुं,
 (वि + हृ + घञ् ।) क्रीडार्थं पद्भ्यांगमनम् । तत्पर्य्यायः । परिक्रमः २ । इत्यमरः ॥
(यथा, गीतायाम् । ११ । ४२ ।“यच्चावहासार्थमसत्कृतोऽसिविहारशय्यासनभोजनेषु ॥
”)भ्रमणम् । स्कन्धः । लीला । (यथा, रघुवंशे ।६ । ४८ ।“प्रक्षालणाद्वारिविहारकाले ॥
”)सुगतालयः । इति मेदिनी ॥
बिन्दुरेखकपक्षी ।इति शब्दचन्द्रिका ॥
वैजयन्तः । इति शब्द-माला ॥