| YouTube Channel

विहायस् (vihAyas)

 
शब्दसागरः
English
विहायस् mn. (-याः-यः) The sky or atmosphere.
m.
(-याः) A bird.
E.
वि
before हय् to go, causal form,
aff.
असुन्
Capeller Eng
English
1 वि॑हायस्
a.
powerful, vigorous.
2 विहायस्
n.
the open air, space, sky, atmosphere
instr.
through the air.
Yates
English
विहायस् (याः-यं) 1.
m.
n.
The sky
or atmosphere.
m.
A bird.
Spoken Sanskrit
English
विहायस् - vihAyas -
adj.
- atmosphere
विहायस् - vihAyas -
adj.
- sky
विहायस् - vihAyas -
adj.
- air
विहायस् - vihAyas -
adj.
- active
विहायस् - vihAyas -
adj.
- mighty
विहायस् - vihAyas -
adj.
- vigorous
विहायस् - vihAyas -
m.
- bird
विहायस् - vihAyas -
m.
n.
- open space
Wilson
English
विहायस्
mn. (-याः-यः) The sky or atmosphere.
m.
(-याः) A bird.
E.
वि before हय to go, causal form,
aff.
असुन्.
Apte
English
विहायस् [vihāyas],
m.
,
n.
Sky, atmosphere
गरुत्मतां संहतिभिर्विहायः क्षणप्रकाशभिरिवावतेने
Ki.*
16.43.
m.
A bird
अमोचि चञ्चूपुटमौनमुद्रा विहायसा तेन विहस्य भूयः
N.*
3.99.
Apte 1890
English
विहायस् m., n. Sky, atmosphere
Ki. 16. 43.
m. A bird
N. 3. 99.
Monier Williams Cologne
English
1. वि॑—हायस् (वि॑-),
mfn.
(for 2., from which perhaps it is scarcely separable See वि-√ हा) vigorous, active, mighty,
RV.
AV.
TĀr.
(accord. to Sch.
=
महत्, वञ्चनवत्, व्याप्तृ, विविध-गमन-युक्त).
2. वि-हायस् mn. (for 1. See
p.
953, col. 2) the open space (cf. वि-यत्), air, sky, atmosphere,
Mn.
MBh.
&c.
(also °सः-स्थली
f.
or °सस्-तल
n.
instr. °सा, ‘through the sky’)
वि-हायस्
m.
a bird,
Kautukas.
Monier Williams 1872
English
वि-हायस्, आस्, आस्, अस् (probably formed fr. 1. वि-हा
above, as 1. धायस् fr. rt. 1. धा), ‘expanding,
extensive, vast, great (= महत् according to Naigh.
III. 3), all-pervading
(Sāy. = विविध-गमन-
युक्त)
(perhaps) going quickly, impetuous, spirited,
active
(आस्, अस्), m. n. the open air, air, space (Gr.
χάος), sky, atmosphere
(आस्), m. a bird.
Benfey
English
विहायस् विहायस्, i. e. वि-हा + यस्
(for वस्),
I.
m.
and
n.
1. The sky.
2. The open air, Man. 2, 186.
II.
instr. सा, adv. Through the air, Rām.
3, 54, 6.
III.
m.
A bird. -- Cf. χάος.
Apte Hindi
Hindi
विहायस्
नपुं*
- "वि + हय् + असुन्, नि* वृद्धि"
"आकाश, अन्तरिक्ष"
विहायस्
पुं*
- -
पक्षी
L R Vaidya
English
vihAyas {% (I) m.n. %} The sky, the atmosphere.
vihAyas {% (II) m. %} A bird.
भूतसङ्ख्या
Sanskrit
०, अनन्त, अन्तरिक्ष, अभ्र, अम्बर, अम्बुद, असत्, आकाश, खं, ख, गगन, छिद्र, जलद, जलधर, जलधरपथ, दिव, नग्न, नभ, पयोद, पयोधर, पुष्कर, पूर्ण, पृथु, पृथुल, बिन्दु, मेघ, रन्ध्र, वरीय, विन्दु, वियत्, विष्णुपद, विष्णुपाद, विहायस्, वृहत्, व्योम, शून्य
Bopp
Latin
विहायस् (r. हय् ire praef. वि s. अस्)
1) n. aër. AM.
2) m. avis. AM.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
व्योमान्तरिक्षं गगनं घनाश्रयो विहाय आकाशमनन्तपुष्करे
अभ्रं सुराभ्रोडुमरुत्पथोऽम्बरं खं द्योदिवौ विष्णुपदं वियन्नभः १६३
-wordlist-
व्योमन् (क्ली), अन्तरिक्ष (क्ली), गगन (क्ली), घनाश्रय (पुं), विहायस् (पुंक्ली), आकाश (पुंक्ली), अनन्त (क्ली), पुष्कर (क्ली), अभ्र (क्ली), सुरपथ (पुं), अभ्रपथ (पुं), उडुपथ (पुं), मरुत्पथ (पुं), अम्बर (क्ली), (क्ली), द्यो (स्त्री), दिव् (स्त्री), विष्णुपद (क्ली), वियत् (क्ली), नभस् (क्ली)
--source--
विहगो विहंगमखगौ पतगो विहंगः शकुनिः शकुन्तिशकुनौ विवयः शकुन्ताः
नभसंगमो विकिरपत्त्ररथौ विहायो द्विजपक्षिविष्किरपतत्रिपतत्पतङ्गाः १३१६
पित्सन्नीडाण्डजोगौकाश्चञ्चुश्चञ्चू सृपाटिका
त्रोटिश्च पत्त्रं पतत्रं पिच्छं वाजस्तनूरुहम् १३१७
पक्षो गरुच्छदश्चापि पक्षमूलं तु पक्षतिः
-wordlist-
विहग (पुं), विहङ्गम (पुं), खग (पुं), पतग (पुं), विहङ्ग (पुं), शकुनि (पुं), शकुन्ति (पुं), शकुन (पुं), वि (पुं), वयस् (पुं), शकुन्त (पुं), नभसङ्गम (पुं), विकिर (पुं), पत्त्ररथ (पुं), विहायस् (पुं), द्विज (पुं), पक्षिन् (पुं), विष्किर (पुं), पतत्रिन् (पुं), पतत् (पुं), पतङ्ग (पुं), पित्सन् (पुं), नीडज (पुं), अण्डज (पुं), अगौकस् (पुं), चञ्चु (स्त्री), चञ्चू (स्त्री), सृपाटिका (स्त्री), त्रोटि (स्त्री), पत्त्र (क्ली), पतत्त्र (क्ली), पिच्छ (क्ली), वाज (पुं), तनूरुह (पुंक्ली), पक्ष (पुं), गरुत् (पुंक्ली), छद (पुंक्ली), पक्षमूल (क्ली), पक्षति (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
नभस्
नभस्, मरुद्वर्त्मन्, वियत्, विहायस्, तारापथ, पुष्कर, अन्तरिक्ष, व्योमन्, अम्बर, विष्णुपद, ख, द्यौ, विहायसा, गगन, द्यु
नभो मरुद्वर्त्म वियद्विहाय-
स्तारापथः पुष्करमन्तरिक्षम्
व्योमाम्बरं विष्णुपदं खं द्यौ-
र्विहायसा स्याद्गगनं तथा द्युः १३७
verse 1.1.1.137
page 0017
पतन्
पतन्, पतङ्ग, पतग, पतत्रिन्, पत्त्रिन्, शकुन्ति, शकुनि, शकुन्त, वयस्, विहायस्, विहग, विहङ्ग, विहङ्गम, पत्त्ररथ, गरुत्मत्, शकुन, खग, नगौकस्, पक्षिन्, वि, विष्किर, विकिर, अण्डज, नीडज, वाजि, द्विज
पतन्पतङ्गः पतगः पतत्री,
पत्त्री शकुन्तिः शकुनिः शकुन्तः
वयो विहायो विहगो विहङ्गो,
विहङ्गमः पत्त्ररथो गरुत्मान् २३७
शकुनः खगो नगौकाः पक्षी विर्विष्किरस्तथा विकिरः
अण्डजनीडजवाजिद्विजाश्च कथिताः समानार्थाः २३८
verse 2.1.1.237
page 0029
नाममाला
Sanskrit
ख, विहायस्, वियत्, व्योमन्, गगन, आकाश, अम्बर, द्यो, नभस्, अभ्र, अन्तरीक्ष, घनाघनपथ, घनपथ, मेघपथ, जीमूतपथ, अभ्रपथ, बलाहकपथ, पर्जन्यपथ, मिहिरपथ, नभ्राट्पथ, पवनपथ, पवमानपथ, वायुपथ, वातपथ, अनिलपथ, मरुत्पथ, समीरणपथ, गन्धवाहपथ, श्वसनपथ, सदागतिपथ, नभस्वत्पथ, मातरिश्वपथ, चरण्युपथ, जवनपथ, प्रभञ्जनपथ, घनाघनमार्ग, घनमार्ग, मेघमार्ग, जीमूतमार्ग, अभ्रमार्ग, बलाहकमार्ग, पर्जन्यमार्ग, मिहिरमार्ग, नभ्राट्मार्ग, पवनमार्ग, पवमानमार्ग, वायुमार्ग, वातमार्ग, अनिलमार्ग, मरुत्मार्ग, समीरणमार्ग, गन्धवाहमार्ग, श्वसनमार्ग, सदागतिमार्ग, नभस्वत्मार्ग, मातरिश्वमार्ग, चरण्युमार्ग, जवनमार्ग, प्रभञ्जनमार्ग
खं विहायो वियद् व्योम गगनाकाशमम्बरम्
द्यौर्नभोऽभ्रोऽन्तरीक्षं मेघवायुपथोऽप्यथ ५३
verse 0.1.1.53
page 0028
एकाक्षरनाममाला
Sanskrit
जू, विहायस्, जवन, पिशाची, विगत
जूर्विहायसि जवने पिशाच्यां विगतेऽपि १८
verse 1.1.1.18
page 0120
Tamil
Tamil
விஹாயஸ் : ஆகாயம், விண்வெளி.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
विहायस्
पु०
न०
वि + हय--असुन् नि० वृद्धिः आकाशे२ पक्षिणि
पु०
अमरः स्वार्थे अच् विहायसमप्या-काशे
न०
खगे
पु०
आदन्तमव्ययम् आकाशे हेमच०
Capeller
German
1. वि॑हायस् gewaltig, stark.
2. विहायस्
n.
die Luft, das Freie. Instr.
durch die Luft.
Grassman
German
víhāyas, a., gross, gewaltig, kräftig [von 1. m. ví].
-ās aratís {128, 6}
(índras) {270, 2}
{918, 15}(?)
vājī́ {307, 4}
vadmā́ (agnís) {454, 6}
sómas {668, 11}
viśvákarmā {908, 2}.
-ās [f.] uṣā́s {123, 1}.
-asam (agním) {643, 19}.
-ase agnáye {643, 24}.
-asas [N. p. m.] mádās {787, 5}.
Burnouf
French
विहायस् विहायस्
m.
n.
(विह
अय, de
sfx. अस्)
l'air. -- M. oiseau. -- À l'i. विहायसा dans l'air.
विहायस
m.
n.
l'air. -- M. oiseau.
Stchoupak
French
वि-हायस्-
-अ-
m.
nt. espace, atmosphère, ciel.