विस्मय (vismaya)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 विस्मय m.
  (-यः)
	 1. Wonder,  surprise,  astonishment,  (wonder or admira-
tion considered as the feeling giving rise to the Adbhuta Senti-
ment.)
	 2. Pride,  arrogance.
	 3. Doubt,  uncertainty.
 E.
  वि before, 
स्मि to smile,  aff.
   अच् ।

Capeller Eng

English

 विस्मय m.
  °न n.
  wonder,  surprise.

Yates

English

 वि-स्मय (यः) 1.
m.
  Wonder,  surprise
pride
 doubt.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

विस्मय 	-	 vismaya 	-	 m.
  	-	 wonder
अद्भुत 	-	 adbhuta 	-	 adj.
  	-	 wonderful
विचित्र 	-	 vicitra 	-	 adj.
  	-	 wonderful
विस्मयकारक 	-	 vismayakAraka 	-	 adj.
  	-	 wonderful
अतिशय 	-	 atizaya 	-	 adj.
  	-	 wonderful
ह्यः स्पर्धायां के जयं प्राप्तवन्तः ? 	-	 hyaHspardhAyAMkejayaMprAptavantaH? 	-	 sent.
  	-	 Whowonthematchyesterday?
जित 	-	  jita 	-	 adj.
  	-	 won
निर्जित 	-	  nirjita 	-	 adj.
  	-	 won
प्रह्वीकृत 	-	  prahvIkRta 	-	 adj.
  	-	 won
प्रतिपन्न 	-	  pratipanna 	-	 adj.
  	-	 won
विजित 	-	  vijita 	-	 adj.
  	-	 won
विनिर्जित 	-	  vinirjita 	-	 adj.
  	-	 won
संसिद्ध 	-	  saMsiddha 	-	 adj.
  	-	 won
स्पृत 	-	  spRta 	-	 adj.
  	-	 won
न्योकस् 	-	  nyokas 	-	 adj.
  	-	 wont
रीति 	-	  rIti 	-	 f.
  	-	 wont
अभ्यास 	-	  abhyAsa 	-	 m.
  	-	 wont
नित्यष्यवहार 	-	  nityaSyavahAra 	-	 m.
  	-	 wont
आचार 	-	  AcAra 	-	 m.
  	-	 wont
सम्प्रदाय 	-	  sampradAya 	-	 m.
  	-	 wont

विस्मय 	-	  vismaya 	-	 m.
  	-	 amazement
मोह 	-	  moha 	-	 m.
  	-	 amazement
कथम् 	-	  katham 	-	 ind.
  	-	  according to lexicographers katham is a particle implying amazement

 
   विस्मय  vismaya  m.
    wonder    
   अद्भुत  adbhuta  adj.
    wonderful    
   विचित्र  vicitra  adj.
    wonderful   
   विस्मयकारक  vismayakAraka  adj.
    wonderful    
   अतिशय  atizaya  adj.
    wonderful   
   वपुष्या  vapuSyA f.
   wonder    
   विस्मिति  vismiti f.
   wonder   
   आश्चर्यता  AzcaryatA f.
   wonder    
   अतिशय  atizaya m.
   wonder   
   मोह  moha m.
   wonder    
   चित्रकार  citrakAra m.
   wonder   
   स्मय  smaya m.
   wonder    
   अद्भुत  adbhuta n.
   wonder   
   कुतूहल  kutUhala n.
   wonder    
   आश्चर्य  Azcarya n.
   wonder   
   आश्चर्यत्व  Azcaryatva n.
   wonder    
   कौतुक  kautuka n.
   wonder   
   चित्र  citra n.
   wonder    
   चोद्य  codya n.
   wonder   
   नान्त्र  nAntra n.
   wonder        

 
   विस्मय   vismaya   m.
   wonder   
   विस्मय  vismaya  adj.
   free from pride or arrogance   
   विस्मय  vismaya  m.
   displeasure  
   विस्मय  vismaya  m.
   perplexity   
   विस्मय  vismaya  m.
   doubt  
   विस्मय  vismaya  m.
   admiration   
   विस्मय  vismaya  m.
   bewilderment  
   विस्मय  vismaya  m.
   arrogance   
   विस्मय  vismaya  m.
   amazement  
   विस्मय  vismaya  m.
   uncertainty   
   विस्मय  vismaya  m.
   astonishment  
   विस्मय  vismaya  m.
   pride   
   विस्मय  vismaya  m.
   surprise     
            

Wilson

English

 विस्मय
m.
  (-यः)
1 Wonder,  surprise,  astonishment.
2 Pride,  arrogance.
3 Doubt,  uncertainty.
E.
  वि before स्मि to smile,  aff.
   अच्.

Apte

English

विस्मयः [vismayḥ],  1 Wonder,  surprise,  astonishment,  amazement
 पुरुषः प्रबभूवाग्नेर्विस्मयेन सहर्त्विजाम् R.*
  1.5.

Astonishment or wonder,  being the feeling which produces the adbhuta sentiment
 S. D. thus defines it: विविधेषु पदार्थेषु लोकसीमातिवर्तिषु । विस्फारश्चेतसो यस्तु स विस्मय उदाहृतः ॥ 27.

Pride,  arrogance
 तपः क्षरति विस्मयात् Ms.*
  4.237.

Uncertainty,  doubt. Comp.
   -आकुल,  -आविष्ट a.
  astonished,  struck with wonder. -पदम् a matter of astonishment
 मधुस्फीता वाचः परमममृतं निर्मितवतस्तव ब्रह्मन् किं वागपि सुरगुरोर्विस्मयपदम् Śiva mahimna 3.

Apte 1890

English

 विस्मयः 1 Wonder,  surprise,  astonishment,  amazement
 पुरुषः प्रबभूवाग्नेर्विस्मयेन सहर्त्विजां R. 10. 50. 
2 Astonishment or wonder,  being the feeling which produces the adbhuta sentiment
 S. D. thus defines it: 
विविधेषु पदार्थेषु लोकसीमातिवतिंषु । विस्फारश्चेतसो यस्तु स विस्मय उदाहृतः ॥ 207. 
3 Pride,  arrogance
 तपः क्षरति विस्मयात् Ms. 4. 237. 
4 Uncertainty,  doubt. 
Comp. 
आकुल,  
आविष्ट a. astonished,  struck with wonder. 

Monier Williams Cologne

English

 1. वि—स्मय mfn.
   (for 2. See वि-√ स्मि) free from pride or arrogance,  BhP.
  
 Śiś.
 

 2. वि-स्मय m.
  (for 1. see p.
  953,  col. 1) wonder,  surprise,  amazement,  bewilderment,  perplexity (in rhet. one of the स्थायि-भावs,  q.v.),  MBh.
  
 Kāv.
 
 Daśar.
 

 pride,  arrogance,  Mn.
  
 BhP.

 doubt,  uncertainty,  W.
 

Monier Williams 1872

English

 वि-स्मय,  अस्,  m. wonder,  surprise,  amazement, 
astonishment,  admiration
 dismay
 pride,  arrogance
doubt,  uncertainty,  perplexity
 (in the drama) one
of the Bhāvas.
—विस्मय-कर,  अस्,  ई,  अम्, 
causing astonishment or admiration.
—विस्मयङ्-
गम,  अस्,  आ,  अम्,  being an object of astonishment, 
astonishing.
—विस्मय-हर्ष-मूल,  अस्,  आ,  अम्, 
caused by astonishment and joy.
—विस्मयाकुल
(°य-आक्°),  अस्,  आ,  अम्,  bewildered with wonder, 
amazed,  astounded.
—विस्मयान्वित (°य-अन्°),  अस्, 
आ,  अम्,  filled with wonder,  astonished,  surprised.
—विस्मयाविष्ट (°य-आव्°),  अस्,  आ,  अम्,  filled with
astonishment or wonder.
—विस्मयोत्फुल्ल-नयन
or विस्मयोत्फुल्ल-लोचन (°य-उत्°),  अस्,  आ,  अम्,  hav-
ing eyes wide open or staring with astonishment.

Macdonell

English

 विस्मय vi-smaya,  〈1.〉 m.
  [√ smi] surprise,  🞄wonder,  amazement,  stupefaction
 pride,  🞄arrogance (rare)
 〈2.〉 a.
  free from pride or 🞄arrogance
 -smayaṃ-gama,  a.
  astonishing
 🞄-smayanīya,  fp. id.
 -smaya-viṣāda-vat,  🞄a.  astonished and disconcerted
 -smaya‿anvita,  pp. astonished
 -smaya‿āviṣṭa,  pp. 🞄filled with astonishment
 -smayin,  a.
  astonished
 🞄-smaraṇa,  n.
  forgetting
 -smartavya,  fp. to be forgotten
 -smāpana,  cs. a.
  🞄(ī) causing surprise
 n.
  means of surprising
 🞄-smāraka,  a.
  causing to forget (—°)
 -smita‿ānana,  a.
  having a surprised face
 -smṛta,  pp. √ smṛ: -saṃskāra,  a.
  forgetting his 🞄agreement
 -smṛti,  f.
  forgetting,  forgetfulness,  🞄oblivion
 -smera,  a.
  [√ smi] astonished: 🞄-tā,  f.
  astonishment.

Benfey

English

 विस्मय विस्मय,  i. e. वि-स्मि + अ,  m.
 
 1. Surprise,  Vikr. 78,  5
 wonder,  Pañc.
i. d. 459 (बालके को त्र विस्मयः,  lite-
rally,  What wonder concerning a little
boy,  i. e. how much more a little boy).
 2. Pride,  Man.  4,  237.
 3. Doubt,  un-
certainty,  Hit. 13,  19
 perplexity,  Hit.
ii. d. 13.
 -- Comp.
  स-विस्मय,  adj.
 ,  f.
  या, 
1. surprised,  Pañc. 44,  24. 2. doubt-
ful,  Hit. 54,  18. 3. °यम्,  adv. surprised, 
Pañc. 76,  24.

Apte Hindi

Hindi

विस्मयः
पुं*
  - वि + स्मि + अच्
"आश्चर्य,  ताज्जुब,  अचम्भा,  अचरज"

विस्मयः
पुं*
  - -
"आश्चर्य या अचम्भे की भावना,  जिससे अद्भुत रस की निष्पत्ति होती है,   "

विस्मयः
पुं*
  - -
"घमंड,  अभिमान"

विस्मयः
पुं*
  - -
"अनिश्चय,  सन्देह"

L R Vaidya

English

 vismaya {% m. %} 1. Wonder,  surprise,  astonishment,  पुरुषः प्रबभूवाग्नेर्विस्मयेन सहर्त्विजाम् R.x.50
wonder or admiration considered as the feeling giving rise to the Adbhuta sentiment,  (विविधेषु पदार्थेषु लोकसीमातिवर्तिषु । विस्फारश्चेतसो यस्तु स विस्मय उदाहृतः)
pride,  arrogance,  तपः क्षरति विस्मयात् M.iv.237
doubt,  nncertainty.

Bopp

Latin

 विस्मय m. (r. स्मि ridere praef. वि s. अ) admiratio,  stu-
por.

Lanman

English

 vismaya,  m. astonishment. [√smi + vi.]

Sanskrit Tibetan

Tibetan

rgyags pa
१) चमस २) दर्प ३) दर्पित ४) प्रमद ५) मद ६) मान ७) विस्मय

ngo mtshar
१) आश्चर्य २) कौतुक ३) चित्र ४) विस्मय

ngo mtshar che
१) आश्चर्य २) विस्मय ३)

ngo mtshar che
विस्मय

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
जुगुप्सा तु घृणाथ स्याद्विस्मयश्चित्रमद्भुतम् ॥ ३०३ ॥
चोद्याश्चर्ये शमः शान्तिः शमथोपशमावपि ।
तृष्णाक्षयः स्थायिनोऽमी रसानां कारणं क्रमात् ॥ ३०४ ॥
-wordlist-
 
जुगुप्सा (स्त्री),  घृणा (स्त्री),  विस्मय (पुं),  चित्र (क्ली),  अद्भुत (क्ली),  चोद्य (क्ली),  आश्चर्य (क्ली),  शम (पुं),  शान्ति (स्त्री),  शमथ (क्ली),  उपशम (क्ली),  तृष्णाक्षय (पुं)

अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्टम्

Sanskrit

--source--
 
वद् वा यथा तथैवैवं साम्येऽहो ही च विस्मये ।
-wordlist-
 
वद् (अ),  साम्य (क्ली),  वा (अ),  साम्य (क्ली),  यथा (अ),  साम्य (क्ली),  तथा (अ),  साम्य (क्ली),  एव (अ),  साम्य (क्ली),  एवम् (अ),  साम्य (क्ली),  अहो (अ),  विस्मय (क्ली),  ही (अ),  विस्मय (क्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

रति
रति,  हास,  शोक,  क्रोध,  उत्साह,  भय,  जुगुप्सा,  विस्मय,  शम,  स्थायिभावाः
रतिर्हासश्च शोकश्च क्रोधोत्साहौ भयं तथा ।
जुगुप्साविस्मयशमाः स्थायिभावाः प्रकीर्तिताः ॥ ९१ ॥
verse 1.1.1.91
page 0011

चित्र
चित्र,  अद्भुत,  आश्चर्य,  विस्मय,  चोद्य
चित्रमद्भुतमाश्चर्यं विस्मयश्चोद्यमुच्यते ॥ ७४५ ॥
verse 4.1.1.745
page 0086

बत
बत,  निन्दा,  विस्मय
अत इत्युच्यते हेतौ निन्दायां विस्मये वत ॥ ८७८ ॥
verse 5.1.1.878
page 0100

नाममाला

Sanskrit

चित्र,  आश्चर्य,  अद्भुत,  चोद्य,  विस्मय,  कौतुक,  अहो
चित्राश्चर्याद्भुतं चोद्यं विस्मयः कौतुकोऽप्यहो ।
verse 0.1.1.174
page 0084

एकाक्षरनाममाला

Sanskrit

ही,  दुःखहेतु,  विस्मय,  विषाद
स्फुटे दानेऽथाव्ययो ही दुःखहेतौ च विस्मये ।
विषादे चाव्ययो हं त्वनुनये कोपभाषणे ॥ ४७ ॥
verse 1.1.1.47
page 0122

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 विस्मयः,  पुं,
   (वि + स्मि + “एरच् ।” इत्यच् ।)आश्चर्य्यम् । तत्पर्य्यायः । अहो २ ही ३ ।इत्यमरः ॥
 “अन्यदद्भुतशब्दे द्रष्टव्यम् ।‘अद्भुतो विस्मयस्थायिभावो गन्धर्व्वदैवतः ।पीतवर्णो वस्तु लोकातिगमालम्बनं मतम् ॥
’इति भावरसयोः पर्य्यायत्वं अद्भुतस्य विस्मय-स्थायिभावात्मकत्वात् ।” इति भरतः ॥
 * ॥
तस्य लक्षणम् । यथा,  --“विविधेषु पदार्थेषु लोकसीमातिवर्त्तिषु ।विस्फारश्चेतसो यस्तु स विस्मय उदाहृतः ॥
”इति साहित्यदर्पणम् ॥
(अस्मात्तपःक्षयो भवति । यथा,  मनुः । ४ । २३७ ।“यज्ञोऽनृतेन क्षरति तपः क्षरति विस्मयात् ॥
”)दर्पः । इति मेदिनी ॥
 सन्देहः । इति शब्द-रत्नावली ॥
 (विगतः स्मयो गर्व्वो यस्येति ।नष्टगर्व्वे,  त्रि । यथा,  भागवते । ३ । १७ । ३० ।“तं वीरमारादभिपद्य विस्मयःशयिस्यसे वीरशये श्वभिर्वृतः ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 विस्मय पु०
  वि + स्मि--अच् । १ आश्चर्य्ये अमरः । २ अद्भुत-स्थायिभावके रसभेदे सा० द० । “विविधेषु पदार्थेषु लोक-सीमातिवर्त्तिषु । विस्फारश्चेतसो यस्तु स विस्मय उदा-हृतः” सा० द० । ३ दर्पे मेदि० ४ सन्देहे शब्दर०

Capeller

German

 विस्मय m.
  das Erstaunen (auch
°न n.
 )
Stolz,  Dünkel.

Stchoupak

French

 वि-स्मय-
 m.
  étonnement,  surprise,  perplexité 
 arrogance 
 a. dénué
d'arrogance 
 -नीय- a. v. étonnant,  merveilleux 
 -वन्त्- a. arrogant 
-इन्- a. étonné,  surpris.
°कर- °कारिन्- a. étonnant,  surprenant,  merveilleux.
°विषदवन्त्- a. surpris et désolé.
विस्मयाकुल- a. विस्मयान्वित- विस्मयाविष्ट- a. v. étonné, 
surpris.
विस्मयोत्फुल्ल-लोचन- a. les yeux écarquillés d'étonnement.
विस्मयं-कर- °गम- a. = विस्मय-कर-।

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.