| YouTube Channel

विस्तरः (vistaraH)

 
Apte
English
विस्तरः [vistarḥ], 1 Extension, expansion.
Minute details, detailed description, minute particulars
संक्षिप्तस्याप्यतो$- स्यैव वाक्यस्यार्थगरीयसः । सुविस्तरतरा वाचो भाष्यभूता भवन्तु मे
Śi.*
 2.24
(विस्तरेण, विस्तरतः, विस्तरशः 'in detail, at length, fully, with minute details, with full particulars'
अङ्गुलिमुद्राधिगमं विस्तरेण श्रोतुमिच्छामि
Mu.*
 1
विस्तरेणात्मनो योगं विभूतिं च जनार्दन (भूयः कथय)
Bg.*
 1.18).
Prolixity, diffuseness
अलं विस्तरेण.
Abundance, quantity, multitude, number
उभे पुरवरे रम्ये विस्तरैरुपशोभिते
Rām.*
 7.11.14.
A bed, layer.
A seat, stool.
Affectionate solicitation.
High degree, intensity.
(pl. ) Great wealth, riches.
Apte 1890
English
विस्तरः 1 Extension, expansion.
2 Minute details, detailed description, minute particulars
संक्षिप्तस्याप्यतोऽस्यैव वाक्यस्यार्थगरीयसः । सुविस्तरतरा वाचो भाष्यभूता भवंतु मे Śi. 4. 24
(विस्तरणे, विस्तरतः, विस्तरशः ‘in detail, at length, fully, with minute details, with full particulars’
अंगुलिमुद्रधिगमं विस्तरेण श्रोतुमिच्छामि Mu. 1
Bg. 10. 18).
3 Prolixity, diffuseness
अलं विस्तरेण.
4 Abundance, quantity, multitude, number.
5 A bed, layer.
6 A seat, stool.
7 Affectionate solicitation.
Hindi
Hindi
विस्तार
Apte Hindi
Hindi
विस्तरः
पुं*
 - वि + स्तृ + अप्
"विस्तार, फैलाव"
विस्तरः
पुं*
 - -
"सूक्ष्म विवरण, ब्यौरेवार वर्णन, सूक्ष्म ब्यौरे"
विस्तरः
पुं*
 - -
"सुविस्तरना, प्रसार"
विस्तरः
पुं*
 - -
"वहुतायत, परिमाण, समुच्चय, संख्या"
विस्तरः
पुं*
 - -
"विस्तरा, तह, स्तर"
विस्तरः
पुं*
 - -
"आसन, तिपाई"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 विस्तारः, प्रसारः, प्रसरः, विस्तरः, प्रसरणम्, व्याप्तिः, विततिः, व्यापनम्, व्यापकत्वम्
noun
वर्धनस्य क्रिया भावः वा।
"जलप्लावनात् रक्षितुं सेतूनां विस्तारः आवश्यकः अस्ति।"
Synonyms:
 पीठम्, आसनम्, विष्टरः, विस्तरः, संवेशः, आसन्दी, मञ्चिका
noun
तद् आसनं यस्मिन् न केवलम् उपविश्यते तथा च यस्य पृष्ठभागः पृष्ठस्य आधारभूतः।
"पिता पीठम् उपविश्य दैनिकं पठति।"
Synonyms:
 देशः, विस्तरः
noun
कस्यापि स्थानसूचकं चिह्नम्।
"तस्य भ्रातुः देशः न ज्ञातः अद्य यावत्।"
Synonyms:
 समुदायः, सङ्घः, समूहः, सङ्घातः, समवायः, सञ्चयः, गणः, गुल्मः, गुच्छः, गुच्छकः, गुत्सः, स्तवकः, ओघः, वृन्दः, निवहः, व्यूहः, सन्दोहः, विसरः, व्रजः, स्तोमः, निकरः, वातः, वारः, संघातः, समुदयः, चयः, संहतिः, वृन्दम्, निकुरम्बम्, कदम्बकम्, पूगः, सन्नयः, स्कन्धः, निचयः, जालम्, अग्रम्, पचलम्, काण्डम्, मण्डलम्, चक्रम्, विस्तरः, उत्कारः, समुच्चयः, आकरः, प्रकरः, संघः, प्रचयः, जातम्
noun
एकस्मिन् स्थाने स्थापितानि स्थितानि वा नैकानि वस्तूनि।
"अस्मिन् समुदाये नैकाः महिलाः सन्ति।"
Synonyms:
 पल्लवः, पल्लवम्, किसलयः, प्रवालम्, नवपत्रम्, वलम्, किसलम्, किशलम्, किशलयम्, विटपः, पत्रयौवनम्, विस्तरः
noun
शाखाग्रपर्वणि नवपत्रस्तवकः।
"सः पल्लवान् छिनत्ति।"
Tamil
Tamil
விஸ்தர: : பரவுதல், விவரணம், விஸ்தாரம், விரிவு, கூட்டம், அதிகம், படுக்கை, ஆசனம்.
अमरकोशः
Sanskrit
Word: विस्तरः
Root: विस्तरः
Gender: undefined
Number: undefined
Meaning(s):
⇒ error
⇒ fraud
⇒ trick
⇒ deceit
⇒ reversion
⇒ expansion
⇒ diversity
⇒ prolixity
⇒ phenomenon
⇒ appearance
⇒ opposition
⇒ development
⇒ copiousness
⇒ diffuseness
⇒ manifoldness
⇒ visible world
⇒ manifestation
⇒ amplification
⇒ ludicrous dialogue
⇒ mutual false praise
⇒ expansion of the universe
⇒ manifestation of or form of
⇒ repetition of an obscure rule in a clearer form
Shloka(s):
3|3|28|2 ► विपर्यासे विस्तरे च प्रपञ्चः पावके शुचिः॥ (नानार्थवर्गः)
3|3|255|1 ► ऊरर्यूरी चोररी च विस्तारेऽङ्गीकृतौ त्रयम्। (नानार्थवर्गः)
Synonym(s):
➠ 3|3|28|2 ⇢ प्रपञ्चः (प्रपञ्च) (पुं) ⇒ error, fraud, trick, deceit, reversion, expansion, diversity, prolixity, phenomenon, appearance, opposition, development, copiousness, diffuseness, manifoldness, visible world, manifestation, amplification, ludicrous dialogue, mutual false praise, expansion of the universe, manifestation of or form of, repetition of an obscure rule in a clearer form
➠ 3|3|255|1 ⇢ ऊररी (ऊररी) (अव्य)
➠ 3|3|255|1 ⇢ ऊरी (ऊरी) (अव्य)
➠ 3|3|255|1 ⇢ उररी (उररी) (अव्य)
Related word(s):
जातिः ➡ परिमाणः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
विस्तरः,
पुं,
 (वि + स्तॄ + “प्रथने वावशब्दे ।”३ । ३ । ३३ । इति घञः प्रतिषेधे “ऋदोरप् ।”इत्यप् ।) शब्दस्य विस्तारः । इत्यमरः ॥
(यथा, शिशुपालवधे । २ । २४ ।“सुविस्तरतरा वाचो भाष्यभूता भवन्तु मे ॥
”वेदाङ्गम् । यथा, भागवते । ३ । ३ । २ ।“सान्दीपनेः सकृत्प्रोक्तंब्रह्माधीत्य सविस्तरम् ॥
”)विस्तारः । (यथा, गीतायाम् । १० । १९ ।“प्राधान्यतः कुरुश्रेष्ठ नास्त्यन्तो विस्तरस्य मे ॥
”)प्रणयः । इति मेदिनी ॥
पीठः । समूहः । इतिशब्दरत्नावली ॥
(त्रि, बहुः । यथा, साहित्य-दर्पणे । ६ । ३१४ ।“अपेक्षितं परित्यज्य नीरसं वस्तु विस्तरम् ।यदा सन्दर्शयेच्छेशमामुखानन्तरं तदा ॥
”)