| YouTube Channel

विस्तर (vistara)

 
शब्दसागरः
English
विस्तर
m.
(-रः)
1. Spreading, expansion.
2. Prolixity, minute detail.
3.
Affection or affectionate solicitation.
4. Number, assemblage.
5.
Abundance, quantity.
6. A seat, a stool.
7. A bed, a layer.
E.
वि
before स्तृ to spread over or cover,
aff.
अप्
Capeller Eng
English
विस्तर
a.
extensive.
m.
extent, width
spreading,
expanding
abundance, multitude, completeness, prolixity, specification.
Instr. ,
abl.
, विस्तर°तस् & विस्तर°शस्
adv.
diffusely, fully, in
detail.
Yates
English
वि-स्तर (रः) 1.
m.
Expanse
abun-
dance
diffuseness
assemblage
affection
seat
bed.
Spoken Sanskrit
English
विस्तर - vistara -
adj.
- wide
विस्तर - vistara -
adj.
- extensive
विस्तर - vistara -
adj.
- long [ story ]
विस्तर - vistara -
m.
- expansion
विस्तर - vistara -
m.
- multitude
विस्तर - vistara -
m.
- elaborateness
विस्तर - vistara -
m.
- assemblage
विस्तर - vistara -
m.
- great wealth or riches
विस्तर - vistara -
m.
- quantity
विस्तर - vistara -
m.
- diffuseness
विस्तर - vistara -
m.
- layer
विस्तर - vistara -
m.
- detailedness
विस्तर - vistara -
m.
- amplification
विस्तर - vistara -
m.
- full or detailed description
विस्तर - vistara -
m.
- prolixity
विस्तर - vistara -
m.
- detail
विस्तर - vistara -
m.
- large company
विस्तर - vistara -
m.
- affectionate solicitation
विस्तर - vistara -
m.
- extensive treatise
विस्तर - vistara -
m.
- particulars
विस्तर - vistara -
m.
- bed
विस्तर - vistara -
m.
- intensity
विस्तर - vistara -
m.
- extension
विस्तर - vistara -
m.
- number
विस्तर - vistara -
m.
- becoming large or great
विस्तर - vistara -
m.
- high degree
विस्तर - vistara -
m.
- spreading
शारीर-विस्तर - zArIra-vistara -
m.
- anatomical detail
विस्तर - vistara -
m.
- particulars
यथासर्वम् - yathAsarvam -
ind.
- in all particulars
सविशेषम् - savizeSam -
ind.
- with all particulars
निर्देश - nirdeza -
m.
- details or particulars
विधान - vidhAna -
n.
- statement of particulars
सर्वव्यापिन् - sarvavyApin -
adj.
- embracing all particulars
सामान्यतोदृष्ट - sAmAnyatodRSTa -
n.
- generalization from particulars
क्रियाकलाप - kriyAkalApa -
m.
- all the particulars of any business
सप्रकारक - saprakAraka -
adj.
- containing a statement of particulars or specification
विस्तर vistara
m.
detailedness
अतिविस्तर ativistara
m.
detailedness
विस्तर vistara
m.
elaborateness
अतिविस्तर ativistara
m.
elaborateness
Wilson
English
विस्तर
m.
(-रः)
1 Spreading, expansion.
2 Prolixity, detail.
3 Affection or affectionate solicitation.
4 Number, assemblage.
5 Abundance, quantity.
6 A seat, a stool.
7 A bed.
E.
वि before स्तृ to spread over or cover,
aff.
अप्.
Apte
English
विस्तरः [vistarḥ], 1 Extension, expansion.
Minute details, detailed description, minute particulars
संक्षिप्तस्याप्यतो$- स्यैव वाक्यस्यार्थगरीयसः सुविस्तरतरा वाचो भाष्यभूता भवन्तु मे
Śi.*
2.24
(विस्तरेण, विस्तरतः, विस्तरशः 'in detail, at length, fully, with minute details, with full particulars'
अङ्गुलिमुद्राधिगमं विस्तरेण श्रोतुमिच्छामि
Mu.*
1
विस्तरेणात्मनो योगं विभूतिं जनार्दन (भूयः कथय)
Bg.*
1.18).
Prolixity, diffuseness
अलं विस्तरेण.
Abundance, quantity, multitude, number
उभे पुरवरे रम्ये विस्तरैरुपशोभिते
Rām.*
7.11.14.
A bed, layer.
A seat, stool.
Affectionate solicitation.
High degree, intensity.
(pl. ) Great wealth, riches.
Apte 1890
English
विस्तरः 1 Extension, expansion.
2 Minute details, detailed description, minute particulars
संक्षिप्तस्याप्यतोऽस्यैव वाक्यस्यार्थगरीयसः सुविस्तरतरा वाचो भाष्यभूता भवंतु मे Śi. 4. 24
(विस्तरणे, विस्तरतः, विस्तरशः ‘in detail, at length, fully, with minute details, with full particulars’
अंगुलिमुद्रधिगमं विस्तरेण श्रोतुमिच्छामि Mu. 1
Bg. 10. 18).
3 Prolixity, diffuseness
अलं विस्तरेण.
4 Abundance, quantity, multitude, number.
5 A bed, layer.
6 A seat, stool.
7 Affectionate solicitation.
Monier Williams Cologne
English
वि-स्तर
mfn.
extensive, long (as a story),
Sāh.
वि-स्तर
m.
(ifc. f(आ).
cf.
वि-स्तार and
Pāṇ.
iii, 3, 31
Vām.
v, 2, 41) spreading, extension, expansion, prolixity, diffuseness,
MBh.
Kāv.
&c.
वि-स्तर
m.
a multitude, number, quantity, assemblage, large company,
Mn.
R.
VarBṛS.
&c.
becoming large or great (met. applied to the heart),
Daś.
high degree, intensity,
MBh.
Hariv.
BhP.
(pl. ) great wealth or riches,
MBh.
वि-स्तर
m.
detail, particulars, full or detailed description, amplification (also as direction to a narrator
=
विस्तरेण कार्यम्, ‘give full particulars’
°रेण
ind.
or °रात्
ind.
diffusely, at length, fully, in detail
°री-√ कृ, to spread, divulge, expand),
MBh.
R.
&c.
वि-स्तर
m.
(ifc. ) an extensive treatise,
CūlUp.
affectionate solicitation,
L.
a layer, bed, couch (= वि-ष्टर),
L.
Monier Williams 1872
English
वि-स्तर, अस्, m. [cf. वि-ष्टर], spreading, ex-
tension, expansion, prolixity, diffuseness, detailed
description, minute detail
affectionate solicitation
anything spread out, a layer, bed
a seat, a stool
abundance, quantity, multitude, number, assemblage,
a large company
(एण), ind. diffusely, at length,
fully, in detail.
—विस्तर-तस् or विस्तर-शस्, ind.
diffusely, at length, fully, in detail, with full parti-
culars.
—विस्तर-ता, f. expansion, spreading.
Macdonell
English
विस्तर vi-stara,
a.
[√ stṛ] extensive (very 🞄rare)
m.
extent
multitude
large company
🞄number of things, connected with athg.
🞄detail, minute particulars, detailed description, 🞄diffuseness (ord. mg.): —° sts. = extensive
🞄in. , ab., -tas, -śas, in detail, with full 🞄particulars: -tā,
f.
extension.
Benfey
English
विस्तर विस्तर, i. e. वि-स्तॄ + अ,
m.
1.
Spreading.
2. Prolixity, Pañc. iii. d.
103.
3. Detail
instr. °रेण, Fully, at
length, Chr. 9, 37
Sund. 1, 1.
4.
Abundance, Man. 6, 55
multitude, Hit.
iii. d. 12.
5. Assemblage, a large com-
pany, Man. 3, 125.
6. A bed.
7. A
seat, Bhaṭṭ. 2, 26.
--
Comp.
अति-,
m.
ex-
cessive prolixity, Vikr. 3, 6 (अलम्,
with instr., enough).
स-,
adj.
with
(its) detail, complete, Pañc. 114, 20.
सु-विस्तर + म्, adv. at large, Hit. 73,
15.
Apte Hindi
Hindi
विस्तरः
पुं*
- वि + स्तृ + अप्
"विस्तार, फैलाव"
विस्तरः
पुं*
- -
"सूक्ष्म विवरण, ब्यौरेवार वर्णन, सूक्ष्म ब्यौरे"
विस्तरः
पुं*
- -
"सुविस्तरना, प्रसार"
विस्तरः
पुं*
- -
"वहुतायत, परिमाण, समुच्चय, संख्या"
विस्तरः
पुं*
- -
"विस्तरा, तह, स्तर"
विस्तरः
पुं*
- -
"आसन, तिपाई"
L R Vaidya
English
vistara {% m. %} 1. Expansion, extension
2. diffuseness, prolixity, minute detail, एष तूद्देशतः प्रोक्तो विभूतेर्विस्तरो मया Bg.x.40, सुविस्तरतरा वाचो भाष्यभूता भवंतु मे Sis.ii.24
3. abundance, multitude, number, quantity, Bg.x.19
3. a bed, a layer
4. a seat, a stool.(विस्तरेण ‘at length, in detail, fully.’)
Bopp
Latin
विस्तर m. (r. स्तृ vel स्तॄ praef. वि s. अ) expansio, exten-
sio, amplitudo, copiosa narratio. SU. 1. 1. SA. 2. 6. N.
12. 76. BH. 10. 19.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
vistara,
(1) nt. = Skt. m., (great) extent: mohapaṭala- °raṃ bhinnaṃ (n. sg.) LV 〔373.12〕 (vs)
(2) m. (special application of Skt.
Pali vitthāra similarly used), the full text (of a cliché, or well-known passage) is to be supplied, an indication of abbreviation: vistaraḥ Divy 〔428.11〕 (the full text meant is found in 〔132.20 ff.〕)
usually instr. adv. vistareṇa, (supply) in full, Mv 〔i.47.16〕
°ṇa kāryam Divy 〔377.1〕, the text is to be done (i.e. recited) in full
the text may be specifically named, °reṇa rākṣasīsūtraṃ (Divy chap. 8) sarvaṃ vādyam Divy 〔524.19—20〕
vistareṇa yāvat, (read) in full (the part here omitted) as far as (the foll. words resume the text at a later point) Mv 〔i.1.10〕
Divy 〔381.10〕
〔394.5〕
〔406.19〕
Bbh 〔230.1〕
cf. peyāla, similarly used, and vistīrṇa
(3) (= Skt. Lex. id.
Skt. viṣṭara, M. viṭṭhara), seat: netrāṇi cābharaṇa-vāhana-vistarāṃś ca dattvā Mv 〔i.83.16〕 (vs), (Buddhas) having given away their eyes, and ornaments, vehicles, and seats
(4) in Divy 〔84.4〕 (vs) gṛha-vistaraḥ should mean (or represent a word that means) a poor, mean house (see description 〔83.20 ff.〕): divyaṃ cāsya sudhābhaktam ayaṃ ca gṛha-vi°, suviruddham iti kṛtvā jāto me hṛdi saṃśayaḥ (mss. °yam), heavenly is his nectar-food, and (yet) this is a miserable house I suspect a corruption. But MSV 〔i.83.3〕 agrees. Perhaps, after all, and (merely) this is the size of the house (?).
Sanskrit Tibetan
Tibetan
rgya che
१) उदात्त २) उदार ३) विपुल ४) विषाद ५) विस्तर ६) विस्तीर्ण ७) वैपुल्य
rgya cher
१) उदार २) मूयस्या मात्रय ३) विस्तर ४) विस्तरशः ५) विस्तरेण ६) विस्तीर्ण
rgyas
१) आवृत २) उरु ३) कलिल ४) चित ५) पीन ६) पूर्ण ७) पूर्यमाण ८) फुल्लित ९) बोधित १०) विकसित ११) विरूढि १२) विस्तर १३) व्यास १४) स्फीत १५)
rgyas par
१) भूयस्या मात्रया २) भूयिष्ठतरम् ३) विस्तर
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
प्रपञ्चाभोगविस्तारव्यासाः शब्दे विस्तरः
-wordlist-
प्रपञ्च (पुं), आभोग (पुं), विस्तार (पुं), व्यास (पुं), विस्तर (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
विस्तर
विस्तर
व्यासः प्रपञ्चो विस्तारः शब्दस्य विस्तरः ७६६
verse 4.1.1.766
page 0088
Mahabharata
English
Vistara = Śiva (1000 names^2).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
विस्तरः,
पुं,
(वि + स्तॄ + “प्रथने वावशब्दे ।”३ ३३ इति घञः प्रतिषेधे “ऋदोरप् ।”इत्यप् ।) शब्दस्य विस्तारः इत्यमरः
(यथा, शिशुपालवधे २४ ।“सुविस्तरतरा वाचो भाष्यभूता भवन्तु मे
”वेदाङ्गम् यथा, भागवते ।“सान्दीपनेः सकृत्प्रोक्तंब्रह्माधीत्य सविस्तरम्
”)विस्तारः (यथा, गीतायाम् १० १९ ।“प्राधान्यतः कुरुश्रेष्ठ नास्त्यन्तो विस्तरस्य मे
”)प्रणयः इति मेदिनी
पीठः समूहः इतिशब्दरत्नावली
(त्रि, बहुः यथा, साहित्य-दर्पणे ३१४ ।“अपेक्षितं परित्यज्य नीरसं वस्तु विस्तरम् ।यदा सन्दर्शयेच्छेशमामुखानन्तरं तदा
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
विस्तर
पु०
वि + स्तॄ--अप् शब्दसमूहे अमरः वाक्यसङ्घे३ विस्तारे प्रणये समूहे आधारे अप् पीठेशब्दरत्ना०
Capeller
German
विस्तर ausgedehnt
m.
Ausdehnung, Umfang,
Menge, Ausführlichkeit, Weitläufigkeit.
°तस् u.
°शस् Adv. ausführlich.
Burnouf
French
विस्तर विस्तर
m.
(स्तृ) développement, expansion
immensité
grand nombre
au fig. narration détaillée.
विस्तरचस् adv. avec développement, tout au long, in extenso.
विस्तार
m.
développement, expansion, diffusion.
Branche
d'arbre
arbuste.
विस्तारयामि 10, mms. que विस्तृणोमि।
Stchoupak
French
वि-स्तर-
m.
extension, expansion, multitude (ord. ifc.), intensité
détails, exposé détaillé, spécification
pl.
grosse fortune
-एण -आत्
-शस् en détail, in extenso
-तस् id.
dans la largeur
-आ-
f.
n.
d'une Śakti
-ता-
f.
extension
-ई-कृ- étendre.