विष्टर (viSTara)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 विष्टर m.
  (-रः)
	 1. A tree.
	 2. A handful of Kuśa or sacred grass.
	 3. A
seat,  a stool,  a chair,  a couch,  &c.
	 4. The seat of the Brāhman, 
either real or in effigy,  as presiding at a sacrifice.
	 5. A bed.
	 6. A
seat made of twenty-five straws of Kuśa grass tied up in a sheaf. 
E.
  वि before स्तृ to spread,  aff.
   अप् and स changed to ष ।

Capeller Eng

English

 विष्ट॑र m.
  a bunch of reed-grass etc. to sit upon. 

Yates

English

 वि-ष्टर (रः) 1.
m.
  A tree
 handful
of
Kusa grass
 a seat,  bed.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Wilson

English

 विष्टर
m.
  (-रः)
1 A tree.
2 A handful of Kuśa or sacred grass.
3 A seat,  a stool,  a chair,  a couch,  &c.
4 The seat of the Brahman,  either real or in effigy,  as presiding at a
sacrifice.
5 A bed.
6 A seat made of twenty-five straws of Kuśa grass tied up in a sheaf. 
E.
  वि before स्तृ to spread,  aff.
   अप,  and स changed to ष.

Apte

English

विष्टरः [viṣṭarḥ],  1 A seat (a stool,  chair &c.
 )
 कुशपूतं प्रवयास्तु विष्टरम् (आददे) R.*
  8.18
 वृक्षशाखां स्वयं छित्वा विष्टराय ददौ मुदा A.
  Rām.*
  4.1.32.

A layer,  bed (as of Kuśa grass.).

A handful of Kuśa grass.

The seat. of the presiding priest (or Brahman) at a sacrifice.

A tree.

An ascetic seat made of 25 Kuśa grassshoots ('पञ्चाशद्भिर्भवेद् ब्रह्मा तदर्धेन तु विष्टरः')
 विष्टरासनयोग्यो हि कालो$यं मामुपस्थितः Rām.*
  2.2.28. Comp.
   -भाज् a.
  seated on or occupying a seat
 तत्रेश्वरो विष्टरभाग् यथावत् Ku.*
  7.72. -श्रवस् m.
  an epithet of Viṣṇu or Kṛiṣṇa
 तं वदन्तमिति विष्टरश्रवाः श्रावयन्नथ समस्तभूभृतः Śi.*
  14.12
 Mb.
 *  14.14.2.

Apte 1890

English

 विष्टरः 1 A seat (a stool,  chair &c.)
 R. 8. 18. 
2 A layer,  bed (as of Kuśa grass.). 
3 A handful of Kuśa grass. 
4 The seat of the presiding priest (or Brahman) at a sacrifice. 
5 A tree. 
Comp. 
भाज् a. seated on or occupying a seat
 Ku. 7. 72. 
श्रवस् m. an epithet of Viṣṇu or Kṛṣṇa
 Śi. 14. 12. 

Monier Williams Cologne

English

 वि-ष्टर m.
  (√ स्तृ) anything spread out,  a handful of rushes or grass for sitting on (esp.   the seat of the presiding Brāhman at a sacrifice),  GṛŚrS.
  
 MBh.
  

 a seat made of 25 shoots of Kuśa grass tied up in a sheaf,  W.
 

 a tree,  L.
 

 N.
  of a divine being reckoned among the Viśve Devāḥ,  Hariv.
 

 वि-ष्टर mn.  any seat or couch,  chair,  stool &c.
  ,  MBh.
  
 Kāv.
  &c.
  

 वि-ष्टर mfn.
   =
  वि-स्तर,  extensive,  wide (?) See comp. 

Monier Williams 1872

English

 विष्टर वि-ष्टर,  अस्,  m. (= वि-स्तर,  see
under वि-स्तृ),  anything spread out,  a layer,  bed, 
couch
 a seat,  stool,  chair,  couch,  &c.
 the seat of
the presiding Brāhman at a sacrifice (either real or
in effigy)
 a seat made of twenty-five straws of Kuśa
grass tied up in a sheaf
 a handful of Kuśa grass
 a
tree.
—विष्टर-भाज्,  क्,  क्,  क्,  occupying a seat, 
seated.
—विष्टर-श्रवस्,  आस्,  m. ‘having broad or
spreading ears (?), ’ an epithet of Viṣṇu or Kṛṣṇa.
—विष्टर-स्थ,  अस्,  आ,  अम्,  sitting on a seat,  re-
clining on a bed (of leaves &c.).
—विष्टरोत्तर
(°र-उत्°),  अस्,  आ,  अम्,  covered with Kuśa grass.

Macdonell

English

 विष्टर vi-ṣṭara,  m.
  [strewing: √ stṝ] handful 🞄of rushes,  grass,  etc. for sitting on (S.,  E.)
 🞄m.  n.
  seat (C.,  ord. mg.): -śravas,  m.
  (far-famed),  🞄ep. of Viṣṇu-Kṛṣṇa. 

Benfey

English

 विष्टर विष्टर,  i. e. वि-स्तॄ + अ,  m.
 
 1. A handful of Kuśa or sacred grass, 
MBh. 3,  1881.
 2. A seat made of
twenty-five straws of Kuśa grass tied
up in a sheaf. 
 3. A layer,  MBh. 15, 
739
 a bed.
 4. A couch,  a seat,  Vikr.
86,  15.
 5. The seat of a Brahman, 
either real or in effigy,  as presiding at
a sacrifice.
 6. A tree.

Apte Hindi

Hindi

विष्टरः
पुं*
  - "वि + स्तृ + अप्,  षत्वम्"
"आसन,  (स्टूल,  कुर्सी आदि)"

विष्टरः
पुं*
  - -
"तह,  परत,  बिस्तरा (कुश आदि घास का)"

विष्टरः
पुं*
  - -
मुट्ठीभर कुशाघास

विष्टरः
पुं*
  - -
यज्ञ में ब्रह्मा का आसन

विष्टरः
पुं*
  - -
वृक्ष

L R Vaidya

English

 vizwara {% m. %} 1. A seat,  a stool,  a chair,  K.S.vii.72,  Yaj.i.229
the seat of the presiding priest at a sacrifice
a handful of kuśa grass
a tree.

Bopp

Latin

 विष्टर m. (r. स्तॄ praef. वि s. अ,  nisi a विष्ट sedens - r.
विश् - suff. र) sedes,  sella. UR. 92. 8.

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

विष्टर
पु
विष्टर,  बर्हिष्_मुष्टि,  द्रुविशेष,  क्रतु
विष्टरो बर्हिषां मुष्टिर्विष्टरं ज्ञेयमासनम् ।
विष्टरो द्रुविशेषश्च विष्टरः क्रतुरेव च ॥ ७५ ॥
verse 1.1.1.75
page 0005

विष्टर
क्ली
विष्टर,  आसन
विष्टरो बर्हिषां मुष्टिर्विष्टरं ज्ञेयमासनम् ।
विष्टरो द्रुविशेषश्च विष्टरः क्रतुरेव च ॥ ७५ ॥
verse 1.1.1.75
page 0005

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
स्याद्वेत्रासनमासन्दी विष्टरः पीठमासनम् ॥ ६८४ ॥
-wordlist-
 
वेत्रासन (क्ली),  आसन्दी (स्त्री),  विष्टर (पुं),  पीठ (क्ली),  आसन (क्ली)

--source--
 
इष्टापूर्तं तदुभयं बर्हिर्मुष्टिस्तु विष्टरः ।
-wordlist-
 
इष्टापूर्त (क्ली),  बर्हिर्मुष्टि (स्त्री),  विष्टर (पुंक्ली)

--source--
 
वृक्षोऽगः शिखरी च शाखिफलदावद्रिर्हरिद्रुर्द्रुमो
जीर्णो द्रुर्विटपी कुठः क्षितिरुहः कारस्करो विष्टरः ।
नन्द्यावर्तकरालिकौ तरुवसू पर्णी पुलाक्यंह्रिपः
सालानोकहगच्छपादपनगा रूक्षागमौ पुष्पदः ॥ १११४ ॥
-wordlist-
 
वृक्ष (पुं),  अग (पुं),  शिखरिन् (पुं),  शाखिन् (पुं),  फलद (पुं),  अद्रि (पुं),  हरिद्रु (पुं),  द्रुम (पुं),  जीर्ण (पुं),  द्रु (पुं),  विटपिन् (पुं),  कुठ (पुं),  क्षितिरुह (पुं),  कारस्कर (पुं),  विष्टर (पुं),  नन्द्यावर्त (पुं),  करालिक (पुं),  तरु (पुं),  वसु (पुं),  पर्णिन् (पुं),  पुलाकिन् (पुं),  अंह्रिप (पुं),  साल (पुं),  अनोकह (पुं),  गच्छ (पुं),  पादप (पुं),  नग (पुं),  रूक्ष (पुं),  अगम (पुं),  पुष्पद (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

वृक्ष
वृक्ष,  अंह्रिप,  क्षितिरुह,  शिखरिन्,  शाखिन्,  शाल,  वनस्पति,  अग,  विटपिन्,  कुठ,  अद्रि,  कुज,  तरु,  अनोकह,  द्रु,  विष्टर,  नग,  द्रुम,  पादप
वृक्षोंऽह्रिपः क्षितिरुहः शिखरी च शाखी, 
शालो वनस्पतिरगो विटपी कुठश्च ।
अद्रिः कुजस्तरुरनोकह इत्यभिन्नाः, 
शब्दा द्रुविष्टरनगद्रुमपादपाश्च ॥ १७७ ॥
verse 2.1.1.177
page 0022

विष्टर
विष्टर,  पीठ,  आसन
व्यञ्जनं तालवृन्तं च विष्टरः पीठमासनम् ॥ ३१० ॥
verse 2.1.1.310
page 0037

नाममाला

Sanskrit

विष्टर,  मल्लिका,  पीठ,  आसन्दी,  आसन
विष्टरं मल्लिकापीठमासन्दीमासनं विदुः ।
verse 0.1.1.113
page 0057

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 विष्टरः,  पुं,
   (विस्तीर्य्यते इति । वि + स्तॄ + अप् ।“वृक्षासनयोर्विष्टरः ।” ८ । ३ । ९३ । इतिनिपातनात् षत्वम् ।) विटपी । दभमुष्टिः ।पीठाद्यासनम् । इत्यमरः ॥
 आदिना कुशा-सनादिग्रहः । इति भरतः ॥
 * ॥
 (यथा, भागवते । ३ । २८ । १६ ।“काञ्चीगुणोल्लसत्श्रोणिं हृदयाम्भोजविष्टरम् ।दर्शनीयतमं शान्तं मनोनयनवर्द्धनम् ॥
”)विष्टरलक्षणमाह । विष्टरस्तु सार्द्धद्बितयवामा-वर्त्तवलिताधोमुखाग्रा असंख्यातदर्भाः । तथाच गृह्यासंग्रहः ।“ऊर्द्ध्वकेशो भवेद्ब्रह्मा लम्बकेशस्तु विष्टरः ।दक्षिणावर्त्तको ब्रह्मा वामावर्त्तस्तु विष्टरः ॥
”इति ॥
छन्दोगपरिशिष्टम् ।“दर्भसंख्या न विहिता विष्टरास्तरणेष्वपि ॥
”एवञ्च ।“पञ्चाशद्भिर्भैवेद्ब्रह्मा तदर्द्धेन तु विष्टरः ॥
”इति यदि समूलं तदा शाख्यन्तरीयम् । एतेनविष्टरे पञ्चविंशतिसंख्या भवदेवभट्टोक्तानिरस्ता । एवं विष्टरग्रहणं हस्ताभ्यामपियदुक्तं तदपि निरस्तम् ।“यत्रोपदिश्यते कर्म्म कर्त्तुरङ्गं न चोच्यते ।दक्षिणस्तत्र विज्ञेयः कर्म्मणां पारगः करः ॥
”इति छन्दोगपरिशिष्टात् । इति संस्कार-तत्त्वम् ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 विष्टर पु०
  वि + स्तृ--अप् षत्वम् । “ऊर्द्धकेशो भवेद्ब्रह्मालम्बकेशस्तु विष्टरः” इति “वामावर्त्तस्तु विष्टर” इतिच स्मृत्युक्ते दर्भकृते १ आसनभेदे २ आसनमात्रे ३ वृक्षे४ कुशमुष्टौ च अमरः ।

Capeller

German

 विष्टर m.
  Polster (eig. Streu). Sessel.

Burnouf

French

 विष्टर विष्टर m.
  (स्तॄ) couche de gazon
 siège
sacré formé de 25 brins de kuśa liés en gerbe
		 en gén.  siège, 
chaise,  couche.
		 Qqf.  arbre.
विष्टरश्रवस् (श्रु) Viṣṇu
 Kṛṣṇa.
विष्टार m.
  (स्तॄ) sorte de paṅkti ou stance composé
de 4 vers de 8,  de 12,  de 12 et de 8 syllabes respectivement.

Stchoupak

French

 वि-ष्टर-
 m.
  couche d'herbe,  etc.,  qui sert de siège,  de lit 
 siège
en général (aussi nt.) 
 un des Viśve Devās.
°भाज्- ag. qui occupe un siège.
°श्रवस्- (dont la renommée est étendue) m.
  Viṣṇu-Kṛṣṇa.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.