| YouTube Channel

विष्किरः (viSkiraH)

 
Apte
English
विष्किरः [viṣkirḥ], 1 Scattering about, tearing up.
A cock.
A bird, gallinaceous bird
छायापस्किरमाणविष्किरमुखव्या- कृष्टकीटत्वचः
U.*
 2.9.
Apte 1890
English
विष्किरः 1 Scattering about, tearing up.
2 A cock.
3 A bird, gallinaceous bird
छायापस्किरमाणविष्किरमुखव्याकृष्टकीटत्वचः U. 2. 9.
Apte Hindi
Hindi
विष्किरः
पुं*
 - "वि + कृ + क, सुट्, षत्वम्"
"इधर उधर बखेरना, फाड़ डालना"
विष्किरः
पुं*
 - -
मुर्गा
विष्किरः
पुं*
 - -
"पक्षी, तीतर की जाति का पक्षी"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 कुक्कुटः, चरणायुधः, नखायुधः, स्वर्णचूडः, ताम्रचूडः, ताम्रशिखी, शिखी, शिखण्डी, शिखण्डिकः, कृकवाकुः, कलविकः, कालज्ञः, उषाकरः, निशावेदी, रात्रिवेदी, यामघोषः, रसास्वनः, सुपर्णः, पूर्णकः, नियोद्धा, विष्किरः, नखरायुधः, वृताक्षः, काहलः, दक्षः, यामनादी, काहलः
noun
नरकुक्कुटी।
"प्रातः कुक्कुटस्य ध्वनिं श्रुत्वा अहं जागृतः।"
Synonyms:
 खगः, विहगः, पक्षी, पक्षिणी, विहङ्गः, विहङ्गमः, पतगः, पत्री, पतत्री, विहायाः, गरुत्मान्, नीडजः, नीडोद्भवः, द्विजः, अण्डजः, नगौकाः, पक्षवाहनः, शकुनिः, शकुनः, विकिरः, विष्किरः, वाजी, पतन्, शकुन्तः, नभसङ्गमः, पत्ररथः, विः, पित्सन्
noun
यस्य पक्षौ चञ्चुः विद्यते तथा च यः अण्डकोषात् जायते।
"तडागे नैके चित्राः खगाः सन्ति।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
विष्किरः,
पुं,
 (विकिरतीति । वि + कॄ श विक्षेपे +इगुपधेति कः । “विष्किरः शकुनिर्विकिरो वा ।”६ । १ । १५० । इति सुट् । परिनिविभ्य इतिषत्वम् ।) पक्षी । इत्यमरः ॥
विष्किरास्त्रित्तिरि-मयूरकुक्कुटादयः ।“लावाद्या वैष्किरो वर्गः प्रतुदा जाङ्गला मृगाः ।लघवः शीतमधुराः सकषाया हिता नृणाम् ॥
”इति राजवल्लभः ॥
* ॥
अथ विष्किराणां गणना गुणाश्च ।“वर्त्तकालावविकिरकपिञ्जलकतित्तिराः ।कलिङ्गकुक्कुटाद्याश्च विष्किराः समुदाहृताः ॥
विकीर्य्य भक्षयन्त्येते यस्मात्तस्माद्धि विष्किराः ।कपिञ्जल इति प्राज्ञैः कथितो गौरतित्तिराः ॥
”कुलिङ्ग गववैया इति लोके ।“विष्किरा मधुराः शीताः कषायाः कटु-पाकिनः ।बल्या वृष्यास्त्रिदोषघ्नाः पथ्यास्ते लघवः स्मृताः ॥
”इति भावप्रकाशः ॥
(“लावतित्तिरिकपिञ्जलवर्त्तीरवर्त्तिकावर्त्तक-नप्तृकावातीकचकोरकलविङ्कमयरक्रकरोपचक्र-कुक्कुटसारङ्गशतपत्रककुतित्तिरिकुरबालुकयव-लकप्रभृतयस्त्र्याहला विष्किरा लघवः शीत-मधुराः कषाया दोषशमनाश्च ॥
” इति सुश्रुतेसूत्रस्थाने ४६ अध्यायः ॥
* ॥
दर्व्वीकरान्तर्गत-सर्पविशेषः । यथा, -- “पुण्डरीको भ्रुकुटीमुखो विष्किरः पुष्पाभिकर्णो गिरिसर्प ऋजु-सर्पः श्वेतोदरो महाशिरा अलगर्द्धो आशी-विष इति ॥
” इति च सुश्रुते कल्पस्थाने चतुर्थे-ऽध्याये ॥
)