| YouTube Channel

विष्किर (viSkira)

 
शब्दसागरः
English
विष्किर
m.
 (-रः)
1. A bird in general.
2. Pulling or tearing to pieces.
3.
A cock.
E.
 वि before कॄ to scatter, and क
aff.
 , with सुट् aug.
Capeller Eng
English
विष्किर
m.
 scratcher, a kind of bird.
Yates
English
विष्किर (रः) 1.
m.
 A bird in general
pulling to pieces.
Spoken Sanskrit
English
विष्किर viSkira
m.
 pulling or tearing to pieces
विष्किर viSkira
m.
 gallinaceous bird
विष्किर viSkira
m.
 any bird
विष्किर viSkira
m.
 particular fire
विष्किर viSkira
m.
 scatterer
Wilson
English
विष्किर
m.
 (-रः)
1 A bird in general.
2 Pulling or tearing to pieces.
E.
 वि before कॄ to scatter, and क
aff.
 , with सुट् aug.
Apte
English
विष्किरः [viṣkirḥ], 1 Scattering about, tearing up.
A cock.
A bird, gallinaceous bird
छायापस्किरमाणविष्किरमुखव्या- कृष्टकीटत्वचः
U.*
 2.9.
Apte 1890
English
विष्किरः 1 Scattering about, tearing up.
2 A cock.
3 A bird, gallinaceous bird
छायापस्किरमाणविष्किरमुखव्याकृष्टकीटत्वचः U. 2. 9.
Monier Williams Cologne
English
वि-ष्-किर
m.
 (√ कॄ) ‘scatterer’, a gallinaceous bird (such as a domestic fowl, partridge, quail
&c.
 ),
Gaut.
Yājñ.
&c.
a partic. Agni,
ĀpŚr.
any bird,
W.
pulling or tearing to pieces, ib.
Monier Williams 1872
English
विष्किर विष्-किर, अस्, m. (fr. वि-कॄ with eu-
phonic स् inserted, cf. वि-किर), scattering about, tearing
to pieces
one who scatters about or tears in pieces
a cock
a bird (in general).
Macdonell
English
विष्किर vi-ṣkira,
m.
 [√ kṝ] scraper, gallinaceous 🞄bird.
Benfey
English
विष्किर विष्किर, i. e. वि-कॄ + अ,
m.
1. A bird, Utt. Rāmac. 40, 13.
2.
Tearing to pieces.
--
Comp.
नख-,
m.
a bird wounding with strong talons, a
bird of prey, Man. 5, 13.
स्मेर-,
m.
a peacock.
Apte Hindi
Hindi
विष्किरः
पुं*
 - "वि + कृ + क, सुट्, षत्वम्"
"इधर उधर बखेरना, फाड़ डालना"
विष्किरः
पुं*
 - -
मुर्गा
विष्किरः
पुं*
 - -
"पक्षी, तीतर की जाति का पक्षी"
L R Vaidya
English
vizkira {% m. %} 1. Scattering about
2. a cock
3. a bird in general, छायापस्किरमाणविष्किरमुखव्याकृष्टकीटत्वचः Ut.ii.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
विहगो विहंगमखगौ पतगो विहंगः शकुनिः शकुन्तिशकुनौ विवयः शकुन्ताः ।
नभसंगमो विकिरपत्त्ररथौ विहायो द्विजपक्षिविष्किरपतत्रिपतत्पतङ्गाः ॥ १३१६ ॥
पित्सन्नीडाण्डजोगौकाश्चञ्चुश्चञ्चू सृपाटिका ।
त्रोटिश्च पत्त्रं पतत्रं पिच्छं वाजस्तनूरुहम् ॥ १३१७ ॥
पक्षो गरुच्छदश्चापि पक्षमूलं तु पक्षतिः ।
-wordlist-
विहग (पुं), विहङ्गम (पुं), खग (पुं), पतग (पुं), विहङ्ग (पुं), शकुनि (पुं), शकुन्ति (पुं), शकुन (पुं), वि (पुं), वयस् (पुं), शकुन्त (पुं), नभसङ्गम (पुं), विकिर (पुं), पत्त्ररथ (पुं), विहायस् (पुं), द्विज (पुं), पक्षिन् (पुं), विष्किर (पुं), पतत्रिन् (पुं), पतत् (पुं), पतङ्ग (पुं), पित्सन् (पुं), नीडज (पुं), अण्डज (पुं), अगौकस् (पुं), चञ्चु (स्त्री), चञ्चू (स्त्री), सृपाटिका (स्त्री), त्रोटि (स्त्री), पत्त्र (क्ली), पतत्त्र (क्ली), पिच्छ (क्ली), वाज (पुं), तनूरुह (पुंक्ली), पक्ष (पुं), गरुत् (पुंक्ली), छद (पुंक्ली), पक्षमूल (क्ली), पक्षति (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
पतन्
पतन्, पतङ्ग, पतग, पतत्रिन्, पत्त्रिन्, शकुन्ति, शकुनि, शकुन्त, वयस्, विहायस्, विहग, विहङ्ग, विहङ्गम, पत्त्ररथ, गरुत्मत्, शकुन, खग, नगौकस्, पक्षिन्, वि, विष्किर, विकिर, अण्डज, नीडज, वाजि, द्विज
पतन्पतङ्गः पतगः पतत्री,
पत्त्री शकुन्तिः शकुनिः शकुन्तः ।
वयो विहायो विहगो विहङ्गो,
विहङ्गमः पत्त्ररथो गरुत्मान् ॥ २३७ ॥
शकुनः खगो नगौकाः पक्षी विर्विष्किरस्तथा विकिरः ।
अण्डजनीडजवाजिद्विजाश्च कथिताः समानार्थाः ॥ २३८ ॥
verse 2.1.1.237
page 0029
नाममाला
Sanskrit
पक्षि, पत्रिन्, पतत्रिन्, शकुन्ति, शकुनि, वि, पतङ्ग, विष्किर
तच्चरः खेचरः तद्गः पक्षी पत्री पतत्र्यपि ।
शकुन्तिः शकुनिर्विश्च पतङ्गो विष्किरोऽन्यथा ॥ ५४ ॥
verse 0.1.1.54
page 0029
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
विष्किरः,
पुं,
 (विकिरतीति । वि + कॄ श विक्षेपे +इगुपधेति कः । “विष्किरः शकुनिर्विकिरो वा ।”६ । १ । १५० । इति सुट् । परिनिविभ्य इतिषत्वम् ।) पक्षी । इत्यमरः ॥
विष्किरास्त्रित्तिरि-मयूरकुक्कुटादयः ।“लावाद्या वैष्किरो वर्गः प्रतुदा जाङ्गला मृगाः ।लघवः शीतमधुराः सकषाया हिता नृणाम् ॥
”इति राजवल्लभः ॥
* ॥
अथ विष्किराणां गणना गुणाश्च ।“वर्त्तकालावविकिरकपिञ्जलकतित्तिराः ।कलिङ्गकुक्कुटाद्याश्च विष्किराः समुदाहृताः ॥
विकीर्य्य भक्षयन्त्येते यस्मात्तस्माद्धि विष्किराः ।कपिञ्जल इति प्राज्ञैः कथितो गौरतित्तिराः ॥
”कुलिङ्ग गववैया इति लोके ।“विष्किरा मधुराः शीताः कषायाः कटु-पाकिनः ।बल्या वृष्यास्त्रिदोषघ्नाः पथ्यास्ते लघवः स्मृताः ॥
”इति भावप्रकाशः ॥
(“लावतित्तिरिकपिञ्जलवर्त्तीरवर्त्तिकावर्त्तक-नप्तृकावातीकचकोरकलविङ्कमयरक्रकरोपचक्र-कुक्कुटसारङ्गशतपत्रककुतित्तिरिकुरबालुकयव-लकप्रभृतयस्त्र्याहला विष्किरा लघवः शीत-मधुराः कषाया दोषशमनाश्च ॥
” इति सुश्रुतेसूत्रस्थाने ४६ अध्यायः ॥
* ॥
दर्व्वीकरान्तर्गत-सर्पविशेषः । यथा, -- “पुण्डरीको भ्रुकुटीमुखो विष्किरः पुष्पाभिकर्णो गिरिसर्प ऋजु-सर्पः श्वेतोदरो महाशिरा अलगर्द्धो आशी-विष इति ॥
” इति च सुश्रुते कल्पस्थाने चतुर्थे-ऽध्याये ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
विष्किर पुंस्त्री० विकिरति वि + कृ--क सुट्च । १ विहगेअमरः स्त्रियां ङीष् । २ विहगभेदे भावप्र० “वर्त्त-लालावविकिरकपिञ्जलकतित्तिराः । कुलिङ्गकुक्कुटा-द्याश्च विष्किराः समुदाहृताः । विकीर्य्य भक्षयन्त्येतेयस्मात्तस्माद्धि विष्किराः । कपिञ्जल इति प्राज्ञैः कथितोगौरतित्तिरः” । कुलिङ्गः (कएर) इति लोके । “वि-ष्किरा मधुराः शीताः कषायाः कटुपाकिनः । बल्यावृष्यास्त्रिदोषघ्नाः पथ्यास्ते लघवः स्मृताः” ।
Burnouf
French
विष्किर विष्किर
m.
 oiseau, en gén.
Stchoupak
French
वि-ष्-किर-
m.
 sorte d'oiseau gratteur, gallinule.